IV SA/Wa 2312/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi I. B. i J. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu wniosku I. B. i J. B. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] marca 1978 r. nr [...] wszczął z urzędu postępowanie wymienne niezabudowanych gruntów położonych we wsi D, gm. Z., dotyczące między innymi działki nr [...]. W wyniku wymiany grunty oznaczone dotychczas jako działka nr [...] wydzielono F. B. jako działkę nr [...] o pow. 0,79 ha i wartości 63,10 jednostek szacunkowych oraz Rolniczej Spółdzielni W. jako działkę nr [...] o pow. 0,43 ha i wartości 33,80 jednostek szacunkowych. Projekt wymiany wyżej wymienionych gruntów został zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1978 r. nr [...]. Następnie Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] czerwca 1979 r. nr [...] wszczął z urzędu postępowanie wymienne niezabudowanych gruntów położonych we wsi D., gm. Z., dotyczące między innymi działek nr [...],[...] i [...]. W wyniku wymiany ww. grunty oznaczone jako działki nr [...], [...] i [...], o łącznej pow. 2,54 ha i wartości 179,00 j. sz. wydzielono A. C. Projekt wymiany wyżej wymienionych gruntów został zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] września 1979 r. nr [...]. Projekty ww. wymian gruntów opracowano na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3, poz. 13). I. i J. B. wnieśli o stwierdzenie nieważności wskazanych decyzji, podnosząc, iż grunty stanowiącej ich własność, wniesione do Rolniczej Spółdzielni W. jako wkłady gruntowe zostały objęte bez ich wiedzy i zgody ww. postępowaniami wymiennymi i uznano je za grunty stanowiące własność Spółdzielni. Powyższe decyzje wydane zostały, więc z rażącym naruszeniem prawa. W tym miejscy podkreślić należy, iż w przedmiocie nieważności obu decyzji zatwierdzających projekty wymiany gruntów Minister orzekał po raz kolejny. Wydawane przez Ministra były przedmiotem oceny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i Naczelny Sąd Administracyjny. Ostatnią wydana w sprawie decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że decyzje: 1) Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1978 r. nr [...] zatwierdzająca projekt wymiany niezabudowanych gruntów, położonych we wsi D., gm. Z., w części dotyczącej gruntów oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...] oraz 2) Prezydenta Miasta L. z dnia [...] września 1979 r. nr [...] zatwierdzająca projekt wymiany niezabudowanych gruntów, położonych we wsi D. i D., gm. Z., w części dotyczącej gruntów oznaczonych jako działki nr nr [...], [...] i [...], położonych we wsi D., zostały wydane z naruszeniem prawa, lecz nie stwierdził ich nieważności z uwagi na nieodwracalne skutki prawne, jakie wywołały. I. B. i J. B. wystąpili do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy. We wniosku skarżący podnieśli, że A. C. w dacie podjęcia z urzędu postępowania wymiennego nie żyła, wobec czego mylne jest twierdzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż była poprzedniczką prawną w rozumienia prawa cywilnego i skutecznie mogła rozporządzać prawem własności. Podtrzymali argumenty, które przedstawili w skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] oraz wniosek, iż chcą odzyskać swoje grunty wniesione do Rolniczej Spółdzielni W.. Wskazali, iż zaskarżona decyzja narusza przepis art. 107 oraz art. 158 § 2 k.p.a., gdyż uzasadnienie decyzji jest ogólnikowe i nie zawiera powodu, z którego to organ nie stwierdził nieważności decyzji zatwierdzających projekty wymian gruntów z uwagi na nieodwracalne skutki prawne. Rozpoznając sprawę ponownie Minister wskazał, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności z wypisu z rejestru gruntów dla obrębu D. sporządzonego według stanu na 1977 rok wynika, że właścicielami działek nr nr [...],[...],[...] i [...], o łącznej powierzchni 3,86 ha, byli I. i J. małż. B. na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1974 r. Rep. [...]. Wyżej wymienione grunty z dniem 20 listopada 1977 r. zostały wniesione przez J. B. jako wkłady gruntowe do Rolniczej Spółdzielni W. Następnie umową dzierżawy z dnia [...] marca 1978 r. J. B. wniesione do Spółdzielni grunty stanowiące wkład wydzierżawił tej Spółdzielni za co otrzymał czynsz dzierżawny za okres 10 lat w postaci tzw. renty skumulowanej. Z rejestru szacunku porównawczego gruntów przed wymianą wynika, że postępowaniami wymiennymi objęto wyżej wymienione grunty stanowiące własność I. i J. małż. B., które potraktowano jako własność Rolniczej Spółdzielni W. Taka sytuacja spowodowała, że I. i J. małż. B. w wyniku przedmiotowych postępowań wymiennych nie tylko nie otrzymali, w zamian za własne grunty, gruntów zamiennych, ale grunty te zostały wydzielone innym podmiotom. Organ podkreśli, iż w przedmiotowej sprawie zarówno Naczelny Sąd Administracyjny jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kilkakrotnie wyraził swój pogląd w wyrokach (z dnia 17 marca 2000 r. sygn. akt II SA 2108/99, z dnia 5 listopada 2002 r. sygn. akt II SA 3899/01, z dnia 22 września 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 381/05, z dnia 2 lutego 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 2068/06, z dnia 13 czerwca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 641/08 i z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1011/09), a mianowicie, że do rażącego naruszenia prawa dochodzi przede wszystkim wówczas, gdy z pominięciem właściciela gruntów otrzymała je w postępowaniu wymiennym inna osoba bez przyznania mu należnego ekwiwalentu, Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie - w postępowaniu wymiennym prowadzonym bez udziału małż. B., za ich cztery działki otrzymane przez A. C. i F. B. ekwiwalent otrzymała Spółdzielnia. Jednocześnie organ uznał, iż w części dotyczącej gruntów należących przed wymianą do I. i J. małż. B., które po wymianie nabyły osoby trzecie na podstawie czynności cywilno-prawnych decyzje o zatwierdzeniu projektu wymiany wywołały nieodwracalne skutki prawne. Minister wskazał, iż w kwestii dotyczącej nieodwracalnych skutków prawnych również związany był wyżej wymienionymi wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organ wskazał, iż kwestie podnoszone przez skarżących dotyczące skierowania decyzji do osoby zmarłej oraz braku szczegółowego uzasadnienia stwierdzenia przez organ, że decyzje Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1978 r. w części działek nr [...] i nr [...] oraz Prezydenta Miasta L. z dnia [...] września 1979 r. w części dotyczącej działek nr [...],[...] i [...], wywołały nieodwracalne skutki prawne, pozostają bez znaczenia. Odnosząc się do zarzutu, iż w skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] skarżący żądali rozszerzenia zakresu stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1978 r. oraz z dnia [...] września 1979 r. w odniesieniu do gruntów, które zostały objęte tymi decyzjami, a nie stanowiły ich własności, Minister wyjaśnił, iż w postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji: 1) Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1978 r. nr [...] zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów, położonych we wsi D., gm. Z., w części dotyczącej gruntów oznaczonych jako działki nr nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...] i [...] oraz 2) Prezydenta Miasta L. z dnia [...] września 1979 r. nr [...] zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów, położonych we wsi D. i D., gm. Z., w części dotyczącej gruntów oznaczonych jako działki nr nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Następnie ww. postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]. Pismem z dnia 12 września 2013 r. J. i I. B. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc iż nie zgadzają się z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne uniemożliwiające zwrot zabranych im bezprawnie w latach 70-tych działek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzeniem jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Powodem uchylenia decyzji jest również naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" p.p.s.a.). Taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymująca w mocy własną decyzję stwierdzającą, że decyzje: 1) Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1978 r. nr [...] zatwierdzająca projekt wymiany niezabudowanych gruntów, położonych we wsi D., gm. Z., w części dotyczącej gruntów oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...] oraz 2) Prezydenta Miasta L. z dnia [...] września 1979 r. nr [...] zatwierdzająca projekt wymiany niezabudowanych gruntów, położonych we wsi D. i D., gm. Z., w części dotyczącej gruntów oznaczonych jako działki nr nr [...],[...] i [...], położonych we wsi D., zostały wydane z naruszeniem prawa. Organ nie stwierdził ich nieważności z uwagi na nieodwracalne skutki prawne, jakie wywołały. Na wstępie podkreślić należy, iż w przedmiotowej sprawie kilkakrotnie swój pogląd wyraził zarówno Naczelny Sąd Administracyjny jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (wyroki: z dnia 17 marca 2000 r. sygn. akt II SA 2108/99, z dnia 5 listopada 2002 r. sygn. akt II SA 3899/01, z dnia 22 września 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 381/05, z dnia 2 lutego 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 2068/06, z dnia 13 czerwca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 641/08 i z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1011/09). W wyrokach tych przesądzono, iż nieprzydzielenie działek zamiennych skarżącym, za ich włączone do postępowania wymiennego działki stanowiło rażące naruszenie prawa. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie – w postępowaniu wymiennym prowadzonym bez udziału małż. B., za ich cztery działki otrzymane przez A. C. i F. B. ekwiwalent otrzymała Rolnicza Spółdzielnia W. Wobec powyższego bezsporny w sprawie jest fakt, iż oceniane w postępowaniu nieważnościowym decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie stosownie do treści art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Minister orzekając ponownie miał ocenić czy ww. decyzje wywołały nieodwracalne skutki prawne. W ocenie Sądu kwestia ta również została przesądzona w powyższych orzeczeniach. Już w wyroku z dnia 17 marca 2000 r. sygn. akt II SA 2108/99 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w części dotyczącej gruntów należących przed wymianą do I. i J. małż. .B., które po wymianie nabyły osoby trzecie na podstawie czynności cywilno-prawnych, decyzje o zatwierdzeniu projektu wymiany wywołały nieodwracalne skutki prawne. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż Minister zasadnie uznał, iż decyzje z dnia [...] września 1979 r. oraz z dnia [...] czerwca 1978 r. wywołały nieodwracalne skutki prawne w odniesieniu do działek nr [...],[...] i [...],[...] i [...]. Działki nr [...],[...] i [...] wydzielone w wyniku wymiany A. C. stanowią obecnie własność B. i J. małż. C. na podstawie umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1994 r. Rep. [...] i wpisane są do księgi wieczystej nr [...]. Gdy chodzi o działkę nr [...] wydzieloną w wyniku wymiany F. B. oraz działkę nr [...] wydzielona w wyniku wymiany Rolniczej Spółdzielni W., zostały one wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa i weszły w skład działki nr [...], znajdującej się w pasie autostrady [...]. W związku z tym nieruchomości rolne oznaczone jako działki nr [...] i nr [...] będące przedmiotem decyzji z dnia [...] czerwca 1978 r. będącej przedmiotem oceny w postępowaniu nieważnościowym, stanowią obecnie własność Skarbu Państwa. Odnosząc się do wniosku skarżących o zwrot zabranych im bezprawnie działek zauważyć należy, iż wbrew oczekiwaniom skarżącym nawet stwierdzenie nieważności określonego aktu nie jest jednoznaczne z tym, iż strona odzyska utracone nieruchomości. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.