II SA/Wr 173/14
PostanowienieWSA we Wrocławiu2014-04-10
Skład orzekający: Anna Siedlecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, czy też właściwy jest sprzeciw do sądu powszechnego?Ratio decidendi
Orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona, nie jest postanowieniem wydanym w postępowaniu administracyjnym, na które służy skarga do sądu administracyjnego. Jest to orzeczenie merytoryczne, które stanowi niezbędny element do otwarcia drogi sądowej w postępowaniu cywilnym, a od którego służy sprzeciw do sądu powszechnego.Stan faktyczny
Spółka A. sp. z o.o. wniosła skargę do WSA we Wrocławiu na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J., które oddaliło jej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona. Spółka argumentowała, że korespondencja z wypowiedzeniem opłaty została omyłkowo zabrana przez pracownika innej firmy, a następnie z powodu choroby prezesa i braku innych pracowników, nie miała możliwości terminowego złożenia wniosku. Kolegium oddaliło wniosek, uznając, że spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. WSA we Wrocławiu odrzucił skargę, uznając brak swojej właściwości.Rozstrzygnięcie
I. Odrzucił skargę; II. Zwrócił stronie skarżącej kwotę 100 zł z tytułu uiszczonego wpisu sądowego od skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 10 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w B. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że dokonana aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) z tytułu uiszczonego wpisu sądowego od skargi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] oddaliło prośbę A. sp. z o.o. z siedzibą w B. o przywrócenie terminu do wniesienia przez spółkę wniosku o ustalenie, że dokonana przez Starostę B. wypowiedzeniem z dnia 11 grudnia 2012 r. nr [...] aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, położonej w B. w granicach działek nr 11, nr 174/5 i nr 174/7, obręb IV miasta B., o łącznej powierzchni 36.938 m2, jest nieuzasadniona.
W podstawie prawnej orzeczenia podano art. 78, art. 79 i art. 80 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz § 28 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).
W uzasadnieniu orzeczenia podano, że pismem z dnia 11 grudnia 2012 r. nr [...] Starosta B. wypowiedział Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Usługowo-Handlowemu "A." sp. z o.o. z siedzibą w B. wysokość dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej w kwocie 8.969,79 zł, proponując jednocześnie od dnia 1 stycznia 2013 r. opłatę roczną w nowej wysokości w kwocie 28.412,70 zł, stanowiącej 3% wartości gruntu. Ustalenia opłaty w nowej wysokości organ dokonał w oparciu o wartość gruntu określoną przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym w wysokości 947.090 zł. Z uwagi na okoliczność, że opłata roczna w nowej wysokości przewyższa dwukrotność opłaty dotychczasowej, starosta ustalił, że w roku 2013 należy uiścić opłatę roczną w kwocie 17.939,59 zł, w roku 2014 - 23.176,14 zł, a w roku 2015 i następnych latach - 28.412,70 zł.
Dalej wskazano, że w dniu 18 lutego 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. wpłynęło za pośrednictwem poczty pismo, spółki z dnia 14 lutego 2013 r. (nadane listem poleconym w dniu 14 lutego 2013 r.), zatytułowane "Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty jest nieuzasadnione lub uzasadnione w niższej wysokości (...)". W uzasadnieniu spółka podała, że w grudniu 2012 r. w punkcie odbioru poczty przeznaczonym dla przedsiębiorstw mających siedziby przy ul. K. w B. zostało dostarczone m.in. pismo przeznaczone dla przedsiębiorstwa A. sp. z o.o. Jednocześnie z owym pismem wpłynęła również korespondencja przeznaczona dla innych spółek odbierających pocztę w tym samym punkcie odbioru. W tym momencie doszło do pomyłki ze strony jednego z pracowników innej firmy, wskutek czego poczta przeznaczona dla spółki A. zamiast trafić do niej, została zabrana wraz z korespondencją innego przedsiębiorstwa. Jako dowód spółka przedłożyła: 1) oświadczenie pracownika A.B. z firmy Kopalnia Piaskowca "J." [...] o omyłkowym zabraniu korespondencji; 2) wyciąg z KRS Spółki "A." zawierający aktualny adres do doręczeń korespondencji i 3) wyciąg z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej świadczący o zbieżności adresów do doręczeń.
Dalej spółka stwierdziła, że z powodu oczywistego błędu pracownicy innej firmy, która ma siedzibę w tym samym budynku co spółka "A." treść wiadomości jaka była przesłana do spółki nie dotarła do zarządu, który w związku z tym nie miał możliwości zapoznania się z pismem informującym o wypowiedzeniu dotychczasowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Zarząd spółki składa się jedynie z pani prezes, która jest jednocześnie wyłącznym pracownikiem w spółce zajmującym się sprawami administracyjno-biurowymi. Ze względu na słabą kondycję finansową spółka nie może sobie pozwolić na zatrudnienie dodatkowej pomocy biurowej. W czasie gdy korespondencja zaginęła wśród poczty innej firmy, pani prezes w związku z chorobą pozostawała niedostępna, dlatego też nie miała realnej możliwości zaznajomienia się z pismem oraz skorzystania ze swojego ustawowego prawa do kontroli wypowiedzenia złożonego przez organ. Na dowód tych twierdzeń spółka przedłożyła: 1) kartę informacyjną Szpitalnego Oddziału Ratunkowego z rozpoznaną dychawicą oskrzelową mieszaną i 2) kartę informacyjną lekarza kierującego. Nadmieniła też, że kondycja finansowa spółki nie jest w obecnej sytuacji najlepsza, dlatego też aby firma nie ponosiła dodatkowych zbędnych kosztów, pani prezes zamiast skorzystać ze zwolnienia postanowiła udać się na zaległy urlop (dowód: odpis wniosku urlopowego).
Według spółki ze wskazanych powyżej okoliczności jasno wynika, że korespondencja zawierająca informacje o opłacie rocznej nie trafiła do osoby odpowiedzialnej w spółce sprawy administracyjne. Podkreśliła też, że nie było możliwości przekazania pod nieobecność pani prezes spraw innemu pracownikowi, ponieważ spółka nie zatrudnia żadnych pracowników posiadających wiedzę i kwalifikacje do zajmowania się sprawami administracyjnymi. Dlatego też nie było możliwości obrony praw spółki poprzez wniesienie środka zaskarżenia do organu drugiej instancji od wypowiedzenia wysokości opłaty rocznej.
Zdaniem spółki realną możliwość zapoznania się z wypowiedzeniem prezes miała po powrocie z urlopu, który wykorzystała dla poratowania zdrowia, i który skończył się 7 lutego 2013 r. W tej dacie otrzymała pismo z wypowiedzeniem i ustała przyczyna uchybienia terminu. Z uwagi na kondycję ekonomiczną spółki prawidłowe ustalenie wysokości należnej opłaty za użytkowanie wieczyste jest niezwykle istotne dlatego tez spółka prosi o uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu.
Spółka wskazała również, iż w piśmiennictwie podkreśla się, że termin, o którym mowa w art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest terminem o charakterze procesowym, czyli terminem do dokonania ściśle określonej czynności procesowej w toku prowadzonego postępowania. Pomimo że postępowanie kwestionujące aktualizację ma charakter złożony (prowadzone jest wprawdzie przez organ administracji publicznej przy odpowiednim zastosowaniu niektórych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, lecz dotyczy sprawy cywilnej i nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej), należy termin 30 dni zakwalifikować do kategorii terminu procesowego. Wyraźne odesłanie w art. 79 ust. 7 ww. ustawy, do regulacji kodeksu postępowania administracyjnego w zasadzie przesądza o tym, że termin ten ma charakter procesowy, a nie materialny - a skoro tak, zastosowanie znaleźć powinny przesłanki z art. 58 kodeksu (pogląd ten znajduje również potwierdzenie w doktrynie, np. G.Bieniek., CASUS 1999//1/11 -"Termin 30 dni do złożenia przez użytkownika wieczystego wniosku do kolegium odwoławczego jest terminem procesowym. Można go zatem przywrócić").
Jednocześnie spółka, zastępowana przez adwokata, zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z wnioskiem o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej w wysokości zaproponowanej przez Starostę B. jest nieuzasadniona, gdyż starosta nie wykazał należycie spełnienie przesłanek dla przeprowadzenia aktualizacji opłaty rocznej, wskazanej w art. 77 w związku z art. 67 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wniosła też o powołanie biegłego rzeczoznawcy majątkowego celem ustalenia aktualnej wartości przedmiotowej nieruchomości.
W dniu 26 lutego 2013 r. do kolegium wpłynęło kolejne pismo spółki, zastępowanej przez pełnomocnika, z dnia 21 lutego 2013 r., będące uzupełnieniem wniosku o przywrócenie terminu, przy którym spółka przed łożyła dowód poświadczający, że A. B. winna oczywistej omyłki polegającej na zabraniu poczty przeznaczonej dla spółki A., w tym okresie była zatrudniona w firmie Kopalnia Piaskowca "J." [...].
Rozpatrując wniosek spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. przeprowadziło rozprawę administracyjną na którą stawili się pełnomocnicy spółki oraz pełnomocnik Starosty B.. Pełnomocnicy spółki podtrzymali prośbę o przywrócenie terminu. Podkreślili, że korespondencja została doręczona pracownikowi innej firmy, który nie posiada stosownych uprawnień do odbioru korespondencji kierowanej do spółki. Jedyną osobą uprawnioną do odbioru korespondencji jest prezes spółki. Nie można ustalić jednoznacznie, w jakiej dacie korespondencja została doręczona, ponieważ brak jest na druku potwierdzenia odbioru daty doręczenia korespondencji. Oświadczenie pracownika starostwa nie jest opatrzone data jego sporządzenia. Zatem datą doręczenia wypowiedzenia jest dzień 7 lutego 2013 r. Podali też, że ich zdaniem wypowiedzenie nie zostało skutecznie doręczone spółce, a z ostrożności procesowej podnieśli, że w razie nieuwzględnienia powyższego zarzutu wnoszą o rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. Pełnomocnik starosty podał, że w jego ocenie wypowiedzenie zostało doręczone spółce. W oświadczeniu złożonym przez A.B. również nie ma daty doręczenia wypowiedzenia. Na druku potwierdzenia odbioru przesyłki jest pieczęć spółki, co świadczy, że osoba odbierająca korespondencję ma uprawnienia do jej odbioru. Jego zdaniem wypowiedzenie zostało doręczone w grudniu 2012 r. Zatem wnosi o oddalenie wniosku.
Wobec powyższego kolegium uznało, że dla prawidłowego rozpoznania prośby spółki niezbędne jest przesłuchanie A.B. oraz A.W. - pracownika Starostwa Powiatowego w B., który doręczał na adres spółki pismo Starosty B. z dnia 11 grudnia 2012 r. dotyczące aktualizacji spółce opłaty rocznej. Na kolejną rozprawę przeprowadzoną przez kolegium stawili się pełnomocnik spółki oraz pełnomocnik starosty oraz w charakterze świadków – A. B. i A. W.. Przesłuchany A. W. stwierdził, że przesyłkę odebrała pani, w wieku około 50 lat, której danych personalnych nie znał, w pomieszczeniu na I piętrze w budynku przy ul. K., zgodnie z adresem. Było to pomieszczenie sekretariatu. Nie umiał wyjaśnić, czy był to sekretariat spółki A., ale w tym pomieszczeniu osoba ta przystawiła pieczęć spółki na druku potwierdzenia odbioru przesyłki i złożyła nieczytelny podpis. Podał też, że nie pytał tej osoby o personalia i nie wie czy była upoważniona do odbioru korespondencji kierowanej do Spółki. Nie pamięta, w którym to było dniu. Wyjaśnił, że spotkał tę panią na korytarzu i na jego zapytanie o siedzibę Spółki, oświadczyła, że jest pracownikiem tej firmy i może odebrać pismo zaadresowane do spółki. Wyjaśnił też, że pod adresem K. w tym dniu doręczał dwie przesyłki, w tym jedną do spółki. Przesłuchana A. B. podała, że pod jednym adresem K. funkcjonuje kilka firm, w tym firma Kopalnia Piaskowca J., w której pracuje, a sekretariat tej firmy znajduje się naprzeciwko sekretariatu spółki A.. Zazwyczaj doręczyciel pocztowy wie, w którym pokoju, która firma funkcjonuje. Doręczyciel ze starostwa mógł nie posiadać takiej wiedzy. Stwierdziła, że omyłkowo zabrała przesyłkę z sekretariatu A.. Nie potrafiła wyjaśnić, w jakich to nastąpiło okolicznościach. Podała też, że z sekretariatu spółki, w którym urzęduje prezes, jest wejście do pomieszczeń biurowych Kopalni Piaskowca J.. Wyjaśniła również, że prezes A. jest kobietą w wieku około 50 lat. Podała, że korespondencja kierowana do kopalni jest sporadycznie zostawiana przez doręczyciela w sekretariacie A.. Wyjaśniła, że zorientowała się o tym, iż zabrała korespondencję A., około 2-3 tygodni po doręczeniu. Podała, że w sekretariacie spółki odebrała korespondencję kierowaną do kopalni i razem z tym przejęła korespondencję do spółki. Wyjaśniła, że nie przeglądała całej korespondencji od razu, a był to też okres przedświąteczny. Wiedzę o czasie doręczenia posiada zgodnie z korespondencją kierowaną do kopalni, razem z którą była przesyłka adresowana do A.. Do kopalni codziennie przychodzi od 5 do 10 przesyłek (około). Potwierdziła również, że przesyłkę do A. przekazała prezes spółki w dniu 7 lutego 2013 r. Wyjaśniła, że w sekretariacie A. znajduje się jedno biurko, na którym leży korespondencja i przy którym odbiera sporadycznie korespondencję kierowaną do Kopalni. Według pełnomocnika starosty doręczenie spółce przesyłki nastąpiło skutecznie w grudniu 2012 r. Pełnomocnik spółki wskazał, że oświadczenie A. C., znajdujące się w aktach sprawy, nie posiada daty jego sporządzenia.
Mając na względzie okoliczności, że w aktach sprawy przesłanych przez starostę znajduje się m.in. kserokopia oświadczenia złożonego przez A. C. oraz kserokopia druku potwierdzenia odbioru korespondencji skierowanej do spółki, które nie mogą stanowić dowodu w sprawie, gdyż nie zostały opatrzone adnotacją o ich zgodności z oryginałem, a także, że oświadczenie A. C. nie ma daty jego sporządzenia, kolegium zwróciło się do starosty o usunięcie tych nieprawidłowości. W dniu 17 października 2013 r. wpłynęło do kolegium pismo starosty, w którym podał m.in., że oświadczenie A. C., która w tym dniu była zatrudniona w Starostwie B. na stanowisku pomocy administracyjnej, zostało sporządzone dniu 7 marca 2013 r. Do pisma załączone zostały kserokopie ww. dokumentów opatrzone adnotacją o ich zgodności z oryginałami.
Rozpatrując w tych okolicznościach faktycznych i prawnych wniosek spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. zważyło, że w myśl przepisu art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) właściwy organ zamierzający zaktualizować opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty , do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości. W wypowiedzeniu należy wskazać sposób obliczenia nowej wysokości oraz pouczyć użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Do wypowiedzenia dołącza się informację o wartości nieruchomości, o której mowa w art. 77 ust. 3. oraz o miejscu, w którym można zapoznać się z operatem szacunkowym. Do doręczenia wypowiedzenia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, zwanego dalej "kolegium", wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2). Wskazać trzeba, że w toku postępowania aktualizacyjnego, do postępowania przed Kolegium stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, co wynika z przepisu art. 77 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdzającego, że do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Do postępowania, o którym mowa wyżej, stosuje się również przepisy o opłatach i kosztach. Należy wskazać, że w postanowieniu z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 112/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził m.in., że "jeśli przepis art. 79 ust. 7 u.g.n. wskazuje na odpowiednie stosowanie niektórych instytucji prawnych uregulowanych w k.p.a., to mając na uwadze cywilny charakter sprawy, należy opowiedzieć się za niedopuszczalnością stosowania przez kolegium takich form rozstrzygnięcia, które są zastrzeżone dla spraw administracyjnych. Skoro zatem przepis art. 79 ust. 2 u.g.n., w razie niezawarcia ugody, przewiduje dla kolegium uprawnienie do załatwienia przedmiotowej sprawy poprzez wydanie jednego z dwóch orzeczeń: o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty, to należy konsekwentnie opowiedzieć się za koniecznością rozstrzygania przez kolegium wyłącznie w owej formie, także tych kwestii, które w postępowaniu administracyjnym byłyby rozstrzygnięte w formie postanowienia. Takie rozstrzygnięcie możliwe jest do zaskarżenia sprzeciwem, który niwecząc orzeczenie kolegium otwiera drogę dla załatwienia sprawy przez sąd powszechny. Pozwala to z jednej strony na jednolite traktowanie sprawy aktualizacji przedmiotowej opłaty, bez potrzeby odwoływania się do dualistycznych konstrukcji prawnych, nie znajdujących oparcia w prawie, z drugiej zaś gwarantuje możliwość rozstrzygnięcia wszystkich kwestii - w tym również incydentalnych zagadnień - przez sąd powszechny kompetentny do rozstrzygania sporu powstałego w następstwie próby aktualizacji opłaty." (podobnie NSA w postanowieniu z dnia 26.01.2012 r., sygn akt I OSK 6/12 i WSA we Wrocławiu - postanowienie z dnia 20.06.2013, sygn. akt II SA/Wr 399/13, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. podzieliło zaprezentowany powyżej pogląd. Zgodnie z art. 39 K.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub inne upoważnione osoby lub organy. Natomiast art. 40 § 1 K.p.a. stanowi, że pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Kwestię doręczeń pism podmiotom nie będącymi osobami fizycznymi reguluje przepis art. 45 K.p.a. Przepis ten stanowi, że jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio.
Kolegium podało, że z akt sprawy przekazanych przez starostę oraz ustaleń poczynionych w toku postępowania prowadzonego przez kolegium wynika, że pismo Starosty B., z dnia 11 grudnia 2012 r., będące wypowiedzeniem dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, zostało doręczone na adres spółki przez A.W. - pracownika Starostwa Powiatowego w B.. Mając na względzie fakt, że na druku potwierdzenia odbioru przesyłki znajduje się pieczęć z nazwą i adresem spółki oraz nieczytelny podpis, a także wyjaśnienia doręczyciela, że osoba której oddał pismo, była kobietą w wieku około 50 lat, która oświadczyła mu, iż jest pracownikiem spółki i może odebrać pismo, kolegium uznało, że ww. pismo starosty zostało odebrane przez osobę upoważnioną do odbioru pism kierowanych do spółki - nie wykluczone że osobiście przez panią prezes. Na druku potwierdzenia odbioru przesyłki brak jest daty odbioru pisma. Ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia złożonego przez innego pracownika starostwa – A. C. wynika, że ww. pismo starosty do spółki zostało przekazane doręczycielowi 11 grudnia 2012 r. Natomiast druk potwierdzenia odbioru przesyłki otrzymała w dniu 14 grudnia 2012 r. Mając na względzie wyjaśnienia, doręczyciela, że nie pamięta w którym dniu doręczył pismo oraz treść oświadczenia A. C., Kolegium uznało, że doręczenie nastąpiło z dniem 14 grudnia 2012 r. W tych okolicznościach 30-dniowy termin do złożenia wniosku, do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J., że aktualizacja jest nieuzasadniona lub jest uzasadniona w innej wysokości rozpoczął bieg w dniu 14 grudnia 2012 r. i upłynął w dniu 13 stycznia 2013 r. Z uwagi, że był to dzień ustawowo wolny od pracy (niedziela) termin upłynął z dniem 14 stycznia 2013 r., tj. w pierwszym dniem roboczym. W tym terminie spółka nie złożyła stosownego wniosku.
Dopiero w dniu 14 lutego 2013 r. spółka złożyła wniosek (prośbę) o przywrócenie terminu do złożenia stosownego wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej dokonana przez starostę jest nieuzasadniona lub jest uzasadniona w innej wysokości. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).
Kolegium stwierdziło, że za przechowywanie dokumentacji kierowanej do spółki odpowiedzialna jest spółka. Tak więc po odbiorze ww. pisma starosty pracownik spółki winien był w taki sposób przechowywać to pismo, aby nie doszło do zabrania pisma przez inne osoby niebędące pracownikami spółki, a korzystającymi również z pomieszczenia, z którego korzysta spółka. Tak więc jeżeli pismo kierowane do spółki zostało omyłkowo zabrane przez A.B. - pracownika innej firmy, to za tę okoliczność odpowiadają pracownicy spółki A..
Wobec powyższego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. doszło do przekonania, że spółka nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku do kolegium nastąpiło bez jej winy. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy należało oddalić wniosek (prośbę) spółki, zastępowanej przez adwokata, o przywrócenie terminu do wniesienia przez spółkę wniosku o ustalenie, że dokonana przez Starostę B. aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona.
Kolegium stwierdziło, iż powyższe oznacza, że wniosek spółki o ustalenie, że aktualizacja jest nieuzasadniona pozostawia się bez rozpoznania, a spółkę obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013 r. opłata roczna w wysokości ustalonej przez Starostę B. w piśmie z dnia 11 grudnia 2012 r.
Kolegium pouczyło, że od orzeczenia strony mogą wnieść sprzeciw (w dwóch egzemplarzach) do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. w terminie 14 od dnia jego doręczenia. W razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie niniejsze traci moc.
Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe A. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na opisane na wstępie orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J., które pełnomocnik spółki konsekwentnie w skardze określił, jako "postanowienie".
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 ust. 7 u.g.n., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że jeżeli pismo kierowane do spółki zostało omyłkowo zabrane przez pracownika innego przedsiębiorstwa, to uchybienie terminowi nastąpiło z winy pracowników spółki, w sytuacji, gdy pracownicy spółki i sama spółka nie mogą ponosić odpowiedzialności za działania osób niepodlegających kierownictwu organów spółki "A.". Pod drugie zarzucono naruszenie art. 79 ust. 2 u.g.n., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że przepis ten reguluje uprawnienie kolegium do wydania dwóch rodzajów orzeczeń, w sytuacji gdy kwestię tę reguluje art. 79 ust. 3 u.g.n. Po trzecie zarzucono naruszenie art. 79 ust. 3 u.g.n. w zw. art. 79 ust. 7 u.g.n. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skoro art. 79 ust. 3 u.g.n. przewiduje dla kolegium uprawnienie do załatwienia sprawy poprzez wydanie jednego z dwóch orzeczeń: o oddaleniu wniosku lub ustaleniu nowej wysokości opłaty, to również kwestia przywrócenia terminu również musi być rozstrzygnięta w drodze jednego z tych orzeczeń, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadnione albo jest uzasadnione w innej wysokości, jest aktem o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 ppsa.
Z podanych przyczyn spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na uzasadnienie skargi podano, że jak wynika z orzeczenia, organ zajął stanowisko, iż kwestia przywrócenia terminu nie może być rozstrzygnięta w drodze postanowienia, upatrując w treści art. 79 ust. 2 u.g.n. przeszkodę dla załatwienia sprawy przywrócenia terminu postanowieniem w oparciu o art. 59 § 1 k.p.a. Organ uznał, że art. 79 ust. 2 u.g.n. (raczej ust. 3) daje podstawę kolegium do wydania orzeczenia o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty, także w odniesieniu do tych kwestii, które w postępowaniu administracyjnym byłyby rozstrzygnięte w formie postanowienia (uzasadnienie str. 5). Z powyższą argumentacją nie można się zgodzić. Jeżeli nawet zakres zastosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego do postępowania przed kolegium o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona mógł budzić wątpliwości w kwestii przywrócenia terminu, obecnie nie ma ku temu żadnych podstaw. W orzecznictwie sądów administracyjnych skrystalizował się już pogląd przeciwny stanowisku kolegium, wyrażonym w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2012 r. sprzeciw do sądu powszechnego przewidziany w art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami służy od merytorycznego orzeczenia samorządowego kolegium odwoławczego. Natomiast postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadnione albo jest uzasadnione w innej wysokości, jest aktem o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 ppsa (II SA/Bk 510/2012). Również Naczelny Sąd Administracyjny podziela ten pogląd. W wyroku z dnia 21 lipca 2011 r. NSA stwierdził, że z mocy art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami od takiego postanowienia wydanego przez samorządowe kolegium odwoławcze nie służy zażalenie, w myśl zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Konsekwencją tego jest uznanie, że na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie zasadności aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, jako postanowienie kończące postępowanie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, służy skarga do sądu administracyjnego (I OSK 1295/2010).
Zdaniem autora skargi, z powyższego wynika, że zaskarżone orzeczenie jest postanowieniem wydanym w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W piśmiennictwie podkreśla się, że rozważając rodzaj skargi do sądu administracyjnego należy ocenić podjętą przez organ wykonujący administrację publiczną czynność prawną (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, wyd. Lexis Nexis, wyd. I, Warszawa 2003, s. 372). Bez znaczenia jest nazwa nadana rozstrzygnięciu, a zatem czy organ wykonujący administrację publiczną nadał rozstrzygnięciu nazwę decyzji, czy np. pozwolenia, nakazu, bądź nie dokonał określenia nazwy czynności (A. Zieliński [w:] J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Warszawa 1989, s. 308). Z powyższych względów niniejsza skarga jest uzasadniona na płaszczyźnie formalnej.
W ocenie skarżącej, za nieuzasadnioną należy uznać również odmowę przywrócenia terminu. Organ uznał, że jeżeli pracownica innego przedsiębiorstwa zabrała korespondencję skierowaną do skarżącej, to za tę okoliczność odpowiadają pracownicy skarżącej spółki. Nie można zgodzić się takim rozumowaniem, bowiem jest niezgodne z utrwalonym orzecznictwem powstałym na tle art. 58 § 1 k.p.a. O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić dopiero w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyr. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2012 r. II OSK 125/2012). Wykładnia gramatyczna przepisu art 58 kpa (wraz z jego § 2) prowadzi do wniosku, że jedną z przesłanek, od zaistnienia której uzależnione jest pozytywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie, że uchybienie to nastąpiło bez winy zainteresowanego. Zgodnie z poglądami prezentowanymi w doktrynie jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (wyr. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2012 r., II OSK 2175/2010). W realiach niniejszej sprawy niedbalstwa dopuściła się pracownica innego przedsiębiorstwa. Zatem nie możemy przyjmować, że jej zaniedbanie powinno obciążać skarżącą spółkę. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje. W przekonaniu autora skargi, spółka "A." zachowała obiektywny miernik staranności przy organizacji odbioru korespondencji. Przyjęte dotychczas zasady funkcjonowały bez zastrzeżeń od wielu lat. Przyjęty sposób odbioru korespondencji działa poprawnie od lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Dlatego nie sposób upatrywać winy w niedochowaniu terminu przez spółkę.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. wniosło o odrzucenie skargi oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Podtrzymując swoje orzeczenie, kolegium stwierdziło, iż nie narusza ono obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, tj. ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając na względzie treść przepisów art. 79 ust. 3 i ust. 9 oraz art. 81 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, kolegium uznało, że postępowanie przez samorządowym kolegium jest postępowaniem szczególnym, do którego jedynie odpowiednio mają zastosowanie niektóre przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Nie oznacza to jednak, że sprawa aktualizacji opłat z tytułu użytkowania wieczystego staje się sprawą administracyjną, lecz nadal pozostaje sprawą cywilną. Kolegium stoi na stanowisku, że ww. ustawa żadnych czynności oraz orzeczeń wydawanych przez samorządowe kolegia odwoławcze w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych nie poddaje kontroli sądów administracyjnych. Dotyczy to zarówno orzeczeń, o których mowa w art. 79 ust. 2 ww. ustawy, jak również orzeczeń tzw. wpadkowych, incydentalnych. Orzeczenie kolegium nie jest postanowieniem wydanym w postępowaniu administracyjnym, w rozumieniu art. 1 K.p.a. Tym samym na orzeczenie kolegium nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, lecz sprzeciw do sądu powszechnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga podlegała odrzuceniu, ponieważ nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do przepisu art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w takim wypadku sąd skargę odrzuca.
Zdaniem sądu na wstępie należy zauważyć, że właściwość sądu administracyjnego określona jest w art. 3 § 2 p.p.s.a. i obejmuje rozpoznawanie skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Skarga do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie została wniesiona na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J., które – zdaniem sądu, a wbrew opinii skarżącego – nie jest postanowieniem wydanym w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącym postępowanie, ani także postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), ani innym aktem określonym w art. 3 § 2 p.p.s.a.
Zważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej: u.g.n.), organ zamierzający zaktualizować opłatę roczną powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości oraz wskazując sposób jej obliczenia i załączając informację o wartości nieruchomości oraz pouczenie o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Do doręczenia wypowiedzenia stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od otrzymania wypowiedzenia, złożyć do właściwego samorządowego kolegium odwoławczego wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2 u.g.n.). Zgodnie z art. 79 ust. 4 i 5 u.g.n. w przypadku oddalenia wniosku obowiązuje wysokość opłaty zaoferowanej w wypowiedzeniu zmieniającym i opłata ta, podobnie jak opłata ustalona na skutek prawomocnego orzeczenia kolegium, obowiązuje począwszy od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym wypowiedziano wysokość dotychczasowej opłaty.
Do postępowania przed samorządowym kolegium odwoławczym w powyższych sprawach stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń (art. 79 ust. 7 u.g.n.).
Uwzględniając powyższe, zgodzić się wypada, że w postępowaniu przed samorządowym kolegium odwoławczym, wywołanym wnioskiem użytkownika wieczystego o zbadanie zasadności aktualizacji opłaty rocznej kolegium bada nie tylko zasadność aktualizacji, lecz także to czy wypowiedzenie opłaty rocznej zostało dokonane prawidłowo, a przede wszystkim, czy zostało doręczone użytkownikowi wieczystemu, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Bez zbadania tej okoliczności niemożliwe byłoby między innymi ustalenie, czy wypowiedzenie było skuteczne oraz czy wniosek do kolegium został złożony przez użytkownika wieczystego w terminie przewidzianym w art. 78 ust. 2 u.g.n.
Od orzeczenia kolegium służy sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia, który jest równoznaczny z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego. Wniesienie sprzeciwu w terminie powoduje utratę mocy orzeczenia kolegium, złożony przez stronę wniosek zastępuje pozew i sąd powszechny bada, czy istnieją podstawy do aktualizacji opłaty (art. 80 u.g.n.) oraz uprawniony jest także do samodzielnego ustalenia wysokości opłaty rocznej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2003 r., sygn. akt I CK 66/02, opubl. OSNC z 2004 r. nr 11 poz. 177). Wyrok sądu ma charakter konstytutywny i zastępuje odpowiednie oświadczenie woli użytkownika wieczystego w tym przedmiocie (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2005 r., sygn. akt III CZP 37/05, opubl. OSNC z 2006 r. nr 5 poz. 82).
Prawomocne orzeczenie kolegium albo prawomocny wyrok sądu powszechnego wydany w trybie art. 78-80 u.g.n. są wiążące co do wysokości obowiązującej strony opłaty rocznej, a zatem są wiążące także co do skuteczności wypowiedzenia zmieniającego, w tym skuteczności jego doręczenia, bowiem jest to jedna z ustawowych przesłanek wypowiedzenia zmieniającego i ustalenia nowej opłaty rocznej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2010 r., sygn. akt IV CSK 43/10, www.sn.pl czy postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt I ACz 375/10, Biul. SASz 2011/2/75-80 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt I ACa 464/13, orzeczenia.ms.gov.pl).
Odnosząc powyższe rozważania do realiów rozpoznawanej sprawy sąd stwierdził, że istotą rozstrzygnięcia dokonanego przez kolegium w niniejszej sprawie było oddalenie prośby skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona, a także orzeczenie, że skarżącą spółkę obowiązuje stawka ustalona w wypowiedzeniu wystosowanym przez Starostę B. pismem z dnia 11 grudnia 2012 r. W tym stanie rzeczy sąd doszedł do przekonania, od tak sformułowanego orzeczenia służy stronom sprzeciw do sądu powszechnego.
Sąd w składzie rozpoznającym skargę stwierdził, że w art. 78-80 u.g.n. szczegółowo uregulowano tryb, w jakim można kwestionować aktualizację opłaty rocznej i badać przesłanki jej skuteczności, a zatem jeżeli tryb ten został wszczęty, to badanie wszystkich tych przesłanek może odbywać się tylko w tym postępowaniu. Skoro więc istotą rozstrzygnięcia kolegium w niniejszej sprawie było zdecydowanie o tym, jaką stawkę opłaty rocznej będzie zobowiązana uiszczać skarżąca spółka, to zgodnie z art. 80 u.g.n., stronie na to orzeczenie służył sprzeciw do sądu powszechnego, a nie skarga do sądu administracyjnego. Orzeczenie o oddaleniu prośby spółki o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty dokonana przez Starostę B. jest nieuzasadniona, nie było więc postanowieniem z art. 58 § 1 k.p.a., ale orzeczeniem rozstrzygającym sprawę opłaty rocznej co do istoty. Orzeczenie tego rodzaju (a właściwie wniesienie od niego sprzeciwu) pozwoliło otworzyć spółce i staroście drogę sądową w postępowaniu cywilnym.
Jeśliby jednak nawet przyjąć, że zaskarżone orzeczenie jest – jak chciałaby skarżąca – postanowieniem, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. (choć niezaskarżalnym zażaleniem), to konsekwentnie kolegium musiałoby po nim wydać kolejne orzeczenie w sprawie wniosku spółki o ustalenie, że aktualizacja opłaty dokonana przez starostę jest nieuzasadniona. Dopiero następnie spółka lub starosta mogliby wnieść sprzeciw, a sprawa trafiłaby do sądu powszechnego.
Przyjęcie takiego rozumowania prowadzi jednak do następującej wątpliwości: jeśli wniesienie sprzeciwu powoduje, że orzeczenie kolegium traci moc, to pojawia się pytanie, jaki byłby byt prawny postanowienia z art. 58 § 1 k.p.a. po tym, jak orzeczenie merytoryczne kolegium utraciłoby moc na skutek sprzeciwu. Wątpliwy byłby również byt prawny ewentualnego wyroku sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na tak rozumiane postanowienie poprzedzające orzeczenie kolegium, które utraciło moc.
Aby uniknąć tego typu niejasności, z woli ustawodawcy, jak już była o tym mowa, sąd powszechny bada całokształt okoliczności faktycznych danej sprawy cywilnej. Terminowość złożenia wniosku do kolegium jest jednym z elementów stanu faktycznego sprawy ustalanym i ocenianym przez sąd powszechny w wyroku wydawanym w związku z przepisami art. 78-80 u.g.n. Zatem nie byłoby dopuszczalne przesądzenie przez kolegium, a następnie sąd administracyjny (niejako na uboczu głównego postępowania) tego, czy spółka złożyła wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona do kolegium w terminie. Okoliczności te na skutek orzeczenia oraz sprzeciwu bada i rozstrzyga sąd powszechny. Trudno byłoby przecież wymagać od sądu powszechnego, aby był związany ewentualnymi ustaleniami zawartymi w postanowieniu kolegium (czy nawet w wyroku sądu administracyjnego), jeśli zapadłoby ono de facto wyłącznie w celu ustalenia okoliczności faktycznych sprawy cywilnej.
Z tych właśnie względów droga sądowoadministracyjna w opisanych sprawach jest niedopuszczalna, a ustawodawca przewidział rozpoznanie całokształtu sprawy przez sąd powszechny.
Sądowi rozpoznającemu skargę znane są oczywiście stanowiska wyrażane w orzecznictwie, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadnione albo jest uzasadnione w innej wysokości, jest aktem o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 510/12 czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 1008/09, orzeczenia.nsa.gov.pl), jednak w realiach niniejszej sprawy stanowisko tego rodzaju nie byłoby zasadne z powodu jednoznacznego skutku cywilnoprawnego zaskarżonego orzeczenia.
Innymi słowy, ewentualne poddanie zaskarżonego orzeczenia kognicji sądu administracyjnego doprowadziłoby do sytuacji, w której wyrok sądu administracyjnego w sposób nieuprawniony ukształtowałby elementy treści stosunku cywilnoprawnego między skarżącą spółką a Starostą B.. Dodatkowo zauważyć należy, że brak właściwości sądu administracyjnego w niniejszej sprawie nie stanowi naruszenia prawa strony do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), ponieważ ustawa przewiduje w tym zakresie właściwość sądu powszechnego (art. 80 u.g.n.).
Nadto, sąd wziął pod uwagę stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 25 listopada 2013 r. (sygn. akt I OPS 12/13, ONSAiWSA z 2014 r. Nr 2, poz. 20), w myśl którego w sprawie z wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2 u.g.n.) można wnieść skargę do sądu administracyjnego na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) samorządowego kolegium odwoławczego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 50 § 1 p.p.s.a oraz w związku z art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP.
Argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu przywołanej uchwały skoncentrowana jest na wykazaniu, że sprawa aktualizacyjna zawisła przed kolegium nadal pozostaje w swej istocie materialnoprawną sprawą o świadczenie pieniężne o charakterze cywilnoprawnym, która jest objęta właściwością sądu powszechnego. Natomiast właściwość sądu administracyjnego jest wyłączona w takim zakresie, w jakim sąd powszechny może przejąć sprawę do dalszego rozpoznania. Z tego zaś NSA wyprowadziło wniosek, że kwestią, której – z opisanych szeroko w przywołanym uzasadnieniu powodów – nie jest w stanie rozstrzygnąć sąd powszechny jest właśnie ewentualna bezczynność kolegium, wskutek której droga sądowa jest tamowana. Wyłącznie w tym zakresie istniałaby więc kompetencja sądu administracyjnego zmierzająca do zdyscyplinowania kolegium do wydania orzeczenia merytorycznego, które tę drogę sądową uczyniłoby dostępną dla strony. Sąd w rozpoznawanej sprawie stanowisko wyrażone w cytowanej uchwale NSA w pełni podziela, przy czym jego analiza dodatkowo potwierdza słuszność stanowiska o niedopuszczalności skargi w niniejszej sprawie.
Uwzględniając zatem powyższe rozważania trzeba powiedzieć, że zdaniem sądu zaskarżone orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. ma charakter aktu merytorycznego stanowiącego niezbędny element do otwarcia drogi sądowej w postępowaniu cywilnym. W żaden sposób jego wydanie nie zatamowało ani skarżącej, ani staroście dostępu do właściwego sądu, albowiem kolegium prawidłowo pouczyło o przysługującym prawie do wniesienia sprzeciwu od zaskarżonego orzeczenia. Skoro w rozpoznawanej sprawie istnieje sprawa cywilna, do której rozstrzygnięcia powołany jest sąd powszechny (art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego), to Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie jest właściwy do rozpoznania skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w B. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] r.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia. W pkt II sentencji orzeczono w myśl art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło