IV SA/Wa 2846/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach postanawia: odrzucić skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 896/13 uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w K. [obecna siedziba R.] wniesionej na wyżej wymienione postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Powyższy wyrok był przedmiotem skarg kasacyjnych wniesionych do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 3045/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, stwierdzając, że w sprawie zaistniała przesłanka nieważności postępowania sądowego wymieniona w art. 183 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął kwestię, czy skarżące Stowarzyszenie ma zdolność procesową w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że niespornym pozostaje, że Stowarzyszenie "[...]" jest stowarzyszeniem zwykłym, nieposiadającym osobowości prawnej i nie posiada organów. Oznacza to, że stowarzyszenie takie tworzą wszyscy członkowie, a sposób ich działania reguluje regulamin. Regulamin stowarzyszenia wskazuje jedynie, że stowarzyszenie posiada przedstawiciela, który je reprezentuje, ale przedstawiciel nie jest jego organem. W orzecznictwie sądów powszechnych prezentowany jest pogląd, że przez "reprezentowanie stowarzyszenia" nie można rozumieć zaciągania zobowiązań ze skutkiem dla stowarzyszenia. Ponadto zobowiązania majątkowe mogą zaciągać członkowie osobiście lub działając przez pełnomocnika na zasadach i w sposób określony w przepisach Kodeksu cywilnego o pełnomocnictwie. Takie stanowisko zostało zaprezentowane przez Sąd Najwyższy w wyroku z 14 grudnia 2012 r. sygn. I CSK 234/12, w którym stwierdzono, że nie można wywieść przyznania zdolności prawnej stowarzyszeniom zwykłym z przewidzianego w art. 40 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach obowiązku uchwalenia przez osoby zakładające stowarzyszenie zwykłe regulaminu określającego w szczególności nazwę stowarzyszenia, jego cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Ponadto z powodu nieprzysługiwania stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowania do nich przepisów o osobach prawnych na podstawie art. 331 kc, podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością stowarzyszeń zwykłych nie mogą być same te stowarzyszenia, lecz tylko ich członkowie. Oznacza to, że także w postępowaniu sądowoadministracyjnym osoba wskazana w regulaminie stowarzyszenia zwykłego jako przedstawiciel nie posiada uprawnień do reprezentowania stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nadawanie takiej wykładni wskazanym przepisom w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi zastrzeżeń (por. wyrok NSA z 3 lutego 2015 r. sygn. II OSK 1610/13; wyrok NSA z 19 marca 2015 r. sygn. II OSK 1980/13). Stowarzyszeniu zwykłemu niewątpliwie przysługuje zdolność sądowa jako organizacji społecznej, jednak legitymację procesową, a zatem zdolność do czynności procesowych posiadają jedynie wszyscy członkowie tego stowarzyszenia. Natomiast przedstawiciel wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, w którym wskazuje się, że właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego. Źródłem takiego upoważnienia nie można natomiast uznać regulaminu, jako dokumentu statuującego tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego (por. wyrok NSA z 13 marca 2014 r. sygn. II OSK 2525/12; wyrok NSA z 14 maja 2014 r. sygn. II OSK 2966/12). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z akt sprawy wynika, że skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podpisał przedstawiciel Stowarzyszenia – J. S., pomimo że członkowie Stowarzyszenia nie upoważnili jego osoby do sporządzenia, podpisania i wniesienia skargi do Sądu I instancji. Przyjąć zatem należy, że Sąd I instancji rozpoznając skargę Stowarzyszenia z pominięciem oceny legitymacji procesowej strony skarżącej i prawidłowości umocowania jej przedstawiciela, dopuścił się nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd kasacyjny stwierdził, że powyższa ocena odnosząca się do określenia sposobu reprezentowania Stowarzyszenia "[...]" w niniejszym postępowaniu sądowym pozostaje zbieżna ze stanowiskiem, jakie w tym zakresie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 lipca 2015 r. sygn. II OSK 3045/13. W orzeczeniu tym Sąd postanowił o odrzuceniu skargi kasacyjnej Stowarzyszenia wobec uznania, że przedstawiciel Stowarzyszenia "[...]" – bez upoważnienia przez wszystkich członków Stowarzyszenia – nie jest uprawniony do podejmowania samodzielnych czynności procesowych w postępowaniu, w szczególności nie może udzielić pełnomocnictwa procesowego w imieniu Stowarzyszenia. Mając na względzie wskazania co do dalszego postępowania w tej sprawie wyrażone w powyższym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 3045/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarządzeniem z dnia 22 października 2015 r. wezwał skarżące Stowarzyszenie do uzupełnienia braków formalnych skargi – w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia – poprzez złożenie: a) uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia o wniesieniu skargi na postanowienie SKO w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i udzieleniu pełnomocnictwa przedstawicielowi Stowarzyszenia do reprezentowania Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi oraz dokumentu, z którego będzie wynikał skład osobowy Stowarzyszenia; b) uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia potwierdzającej czynności procesowe dokonane w tej sprawie przez przedstawiciela Stowarzyszenia J. S. Wezwanie powyższe, wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 2 listopada 2015 r. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął w dniu 9 listopada 2015 r. Pomimo tego, do dnia podjęcia niniejszego rozstrzygnięcia, skarżący nie wykonał zarządzenia Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w R. podlega odrzucenia wobec nieuzupełnienia jej braków formalnych, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), w świetle którego sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych, a jak wynika z akt sprawy, Stowarzyszenie nie wykonało zarządzenia Sądu. Z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, Sąd odrzucił skargę.