IV SA/Wa 62/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Anna Szymańska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2016 r. sprawy ze skargi S.B. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez S.B. odwołania od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu na terytorium [...], bez określenia terminu dobrowolnego powrotu oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 5 lat od dnia wydania decyzji. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że decyzja Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu została odebrana osobiście przez niego w dniu jej wydania tj. w dniu [...] maja 2015r. W dniu 26 maja 2015r. powołany w sprawie pełnomocnik, wystąpił w imieniu cudzoziemca do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem organu I instancji z odwołaniem od w/w decyzji organu I instancji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania. Organ podał, że zgodnie z pouczeniem zawartym w przedmiotowej decyzji, prawo wniesienia odwołania przysługiwało panu S.B. (lub powołanemu pełnomocnikowi) w ciągu 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Natomiast w niniejszej sprawie, odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej po upływie wyznaczonego terminu (tj. w dniu 26.05.2015r.), wyznaczonego do tej czynności, w związku z czym pełnomocnik pana S.B. uchybił terminowi określonemu do złożenia odwołania. Pełnomocnik strony złożył wprawdzie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednak Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S.B., reprezentowany przez radcę prawnego zarzucając wydanie z naruszeniem : - art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego zwanej dalej kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne uznanie przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zwanego dalej Szefem Urzędu że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. - art. 77 § 1, 80 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, sprzeczność ustaleń i wniosków Szefa Urzędu ze zgromadzonym materiałem dowodowym, przyjęcie dowolnej oceny dowodów, wyciągnięcie z materiału dowodowego mylnych, nielogicznych lub sprzecznych z zasadami doświadczenia życiowego wniosków, a także art. 107 § 3 kpa, w związku z art. 126 kpa poprzez brak uzasadnienia postanowienia odpowiadającego wymogom art. art. 107 § 3 kpa. - błędne zastosowanie art. 134 kpa, w konsekwencji niewłaściwą interpretację art. 58 § 1 kpa. - art. 6, 7 in fine, 8, 9 oraz 11 kpa poprzez prowadzenie postępowania i wydanie postanowienia niezgodnie z zasadą praworządności, ze słusznym interesem strony, z zasadą pogłębiania zaufania, udzielania informacji, wyjaśniania zasadności przesłanek jakimi kierował się organ przy wydaniu postanowienia, czynnego udziału stron oraz zasadą przekonywania. - art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP) z 1 grudnia 2009 r. poprzez brak jego zastosowania. Podnosząc te naruszenia Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W uzasadnieniu prawnym postanowienia Szef Urzędu ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, że "w ocenie tutejszego organu nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu, w związku z czym Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania." Odwołanie się do wcześniejszej decyzji dotyczącej odmowy przywrócenia terminu każe domniemywać, iż – zdaniem skarżącego - Szef Urzędu w sprawie tej podtrzymuje argumentację zawartą w postanowieniu z [...] października 2015 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania. Skarżący ponadto podkreślił, że w jego ocenie, Szef Urzędu mylnie zinterpretował pojęcie uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających uchybienie terminu do dokonanie czynności. Nie dokonał prawidłowego odróżnienia tego pojęcia od pojęcia udowodnienia. W ocenie Skarżącego nie jest wystarczającym odwołanie się w uzasadnieniu do faktu odmowy przywrócenie terminu do wniesienia odwołania postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Nr [...], bo skoro Szef Urzędu wydał w tej kwestii (wbrew pewnej dominującej praktyce) dwa odrębne postanowienia, to winien każde z nich zgodnie z przepisami procedury administracyjnej należycie uzasadnić. Jak wynika z ustalonych poglądów orzecznictwa i doktryny: fakt choroby, czy dysponowania zwolnieniem lekarskim, winien być zawsze oceniany w odniesieniu do konkretnych okoliczności danej sprawy. Okoliczności te powinny być przed wydaniem postanowienia dokładnie zbadane, a następnie wskazane w treści postanowienia. W zaskarżonym postanowieniu nie odniesiono się do okoliczności faktycznych przedstawionych w postępowaniu przez stronę, które jej zdaniem uprawdopodabniały brak winy w uchybieniu terminu. Nie odniesiono się do faktu groźnego wypadku Skarżącego, skutkującego bolesnym złamaniem kości strzałkowej, czego skutkiem była konieczność pozostawania na zwolnieniu lekarskim, leczenia silnymi lekami przeciwbólowymi powodującymi zaburzenie percepcji. Przyczyna uniemożliwiająca wniesienie odwołania ustała z dniem 22 maja 2015 r. i już 26 maja odwołanie zostało wniesione. Co istotne Skarżący nie miał też możliwości wyręczenia się we wniesieniu odwołania żadną, inną osobą. Szef Urzędu nie odniósł się do tych okoliczności. W uzasadnieniu faktycznym Szef Urzędu wskazał jedynie daty otrzymania przez Skarżącego decyzji oraz złożenia przez pełnomocnika skarżącego odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Nie podjął też działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie przyczyn uchybienia terminowi, to uznać należy, to wydając zaskarżone postanowienie naruszył także art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie skarżącego Szef Urzędu nie sprostał obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Szef Urzędu ograniczył się w treści zaskarżonego postanowienia do lakonicznego opisu niektórych zdarzeń składających się na sytuację faktyczną, będącą przedmiotem rozstrzygnięcia. Zaniechał uzasadnienia prawnego postanowienia. Nie podjął wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Szef Urzędu nie ustalił ponad wszelką wątpliwość okoliczności faktycznych będących podstawą wydanego postanowienia. Zaniechał dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, a nadto nie uzasadnił postanowienia. Uzasadniając zarzut naruszenie art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP) z 1 grudnia 2009 r. poprzez brak jego zastosowania Skarżący podał, że artykuł 41 KPP gwarantuje prawo do dobrej administracji. Zgodnie z tym przepisem każdy ma prawo do bezstronnego i sprawiedliwego załatwienia swojej sprawy w rozsądnym terminie przez instytucje, ograny i jednostki organizacyjne Unii. Prawo do dobrej administracji obejmuje: a) prawo każdego do bycia wysłuchanym, zanim zostaną podjęte indywidualne środki mogące negatywnie wpłynąć na jego sytuację, b) prawo każdego do dostępu do jego akt sprawy, przy poszanowaniu uprawnionych interesów poufności oraz tajemnicy zawodowej i handlowej, c) obowiązek administracji uzasadniania swoich decyzji. Realizacja prawa do dobrej administracji jest wyznacznikiem zaufania obywateli do unijnych i krajowych organów administracyjnych. W okolicznościach tej sprawy strona pozbawiona została prawa do bezstronnego i sprawiedliwego załatwienia swojej sprawy. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawny, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiot skargi mieścił się w dyspozycji tego przepisu, dlatego ten tryb mógł mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. Przechodząc do kontroli zaskarżonego postanowienia należy stwierdzić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego kalej kpa) organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie zaś z art. 129 § 1 kpa odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2). Jak wynika z akt niniejszej sprawy, Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] w dniu [...] maja 2015 r. wydał decyzję orzekającą o zobowiązaniu do powrotu, oraz o zakazie ponownego wjazdu przez S.B. na terytorium RP i innych Państwa obszaru Schengen na okres 5 lat od dnia wydania decyzji. W decyzji tej zawarto pouczenie o sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego. Jak wynika z akt sprawy decyzja ta została doręczona Skarżącemu w dniu [...] maja 2015 r., ponadto w aktach sprawy znajduje się oświadczenie tłumacza przysięgłego, że została ona przetłumaczona Skarżącemu na język [...]. Ponadto jak wynika z akt sprawy skarżący został pouczony, w języku dla niego zrozumiałym, o zasadach i trybie postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu. Następnie w dniu 26 maja 2015 r. (data stempla pocztowego), S.B. reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł odwołanie, uzupełnione pismem z 22 czerwca 2015 r., od wskazanej decyzji z dnia [...] maja 2015 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stwierdzić należy, że w przypadku równoczesnego złożenia odwołania oraz wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania, w pierwszej kolejności rozpoznana powinna być kwestia przywrócenia terminu, a dopiero potem organ powinien stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W przypadku ewentualnego przywrócenia terminu orzekanie przez organ o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania byłoby bowiem nieuzasadnione i bezcelowe. W orzecznictwie dominuje pogląd, który Sąd w orzekający w niniejszym składzie podziela, zgodnie z którym w przypadku złożenia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, organ odwoławczy obowiązany jest do wydania dwóch postanowień, a mianowicie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, a następnie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (por. wyroki NSA: z dnia 23 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 521/10; z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 271/10; z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 1663/10; z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 151/12; postanowienie NSA z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 141/13). Za wskazanym orzecznictwem opowiadają się również przedstawiciele doktryny (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, str. 505; A. Wróbel, Komentarz do art. 134 k.p.a., teza 14 i 20), którzy akcentują odrębność przedmiotu rozstrzygnięcia oraz trybu weryfikacji w przypadku postanowienia wydawanego w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu i postanowienia o stwierdzeniu, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Zwracają jednocześnie uwagę na konieczność wcześniejszego rozstrzygania w kwestii przywrócenia terminu, a następnie wydania postanowienia w oparciu o art. 134 k.p.a. Wobec tego w przypadku odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ administracji publicznej winien również wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia do wniesienia odwołania. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu nie jest bowiem indywidualnym aktem administracyjnym kończącym postępowanie odwoławcze. Wniesione odwołanie winno być rozpatrzone merytorycznie poprzez wydanie decyzji bądź procesowo poprzez wydanie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Wobec tego w przypadku ostatecznej odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie ma przeszkód do jednoczesnego stwierdzenia na podstawie art. 134 k.p.a. uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Przedmiot tych rozstrzygnięć nie jest niewątpliwie jednakowy, a ewentualne późniejsze (na skutek wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego) przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie podważa legalności stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Pozwala jedynie odwołującemu się uniknąć negatywnych skutków uchybienia terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 marca 2013 r. sygn. akt II OZ 141/13, wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 151/12). Wobec tego, skoro w niniejszej sprawie odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, a wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia został rozpoznany negatywnie, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zasadnie wydał w dniu [...] października 2015 r. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów należy stwierdzić, że dotyczą głównie przesłanek dotyczących uprawdopodobnienia winy w uchybieniu terminu, wobec czego bezpośrednio nie dotyczą zaskarżonego postanowienia, które stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na marginesie jedynie należy wskazać, że Skarżący wniósł również skargę na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wobec tego przesłanki dotyczące braku winy w uchybieniu terminu będą przez Sąd rozważane w tamtym postępowaniu. Również zarzut naruszenia art. 41 Karty Praw Podstawowych nie zasługuje na uwzględnienie. Prawa Skarżącego wynikające, z tego przepisu, w świetle przedstawionych okoliczności nie zostały naruszone. Organ zapewnił bowiem skarżącemu możliwość zapoznania się z treścią decyzji organu I. instancji oraz z prawem do wniesienia środka odwoławczego i co za tym idzie - zapewnił mu możliwość niezwłocznego podjęcia odpowiednich kroków prawnych w celu obrony swych praw. Szef Urzędu nie naruszył także innych, podnoszonych w skardze, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Uzasadnienie skarżonego postanowienia jasno i precyzyjnie wskazuje z jakich przyczyn stwierdzono uchybienie do wniesienia odwołania. Sąd nie dostrzegł w zaskarżonym postanowieniu również takiego naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością uwzględnienia skargi z urzędu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151, art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.