II SA/Kr 101/16

WyrokWSA w Krakowie2016-04-06

Skład orzekający: Aldona Gąsecka-Duda, Kazimierz Bandarzewski, Agnieszka Nawara-Dubiel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia napowietrznej linii elektroenergetycznej, wydana na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może zostać wydana pomimo braku zgody właściciela i bez wcześniejszego rozstrzygnięcia cywilnoprawnej sprawy o ustanowienie służebności przesyłu?
Ratio decidendi
Decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami może zostać wydana, nawet jeśli właściciel nie wyraża na to zgody, pod warunkiem spełnienia przesłanek zgodności z planem miejscowym (lub decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego) oraz przeprowadzenia rokowań z właścicielem. Kwestie ustalenia odszkodowania za zajęcie nieruchomości lub ustanowienia służebności przesyłu są odrębnymi postępowaniami i nie stanowią warunku wydania decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M.B. i F.B. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na rzecz spółki energetycznej w celu założenia i przeprowadzenia napowietrznej linii elektroenergetycznej. Skarżący zarzucali m.in. nieprecyzyjne określenie przebiegu i obszaru inwestycji oraz naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. B. i F. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 4 grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skargę oddala. Decyzją z 10 września 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta K. orzekł, w pkt 1-szym o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 13,3371 ha, obręb [...] jedn. ewid. K. _N. , będącej własnością M.B. i F.B. przez udzielenie zezwolenia spółce [...] S.A. z siedzibą w K. na założenie i przeprowadzenie na ww. nieruchomości przewodów napowietrznej Unii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...] oraz [...] służącej do przesyłania energii elektrycznej, które przebiegać będą dwoma pasami o długości 30 metrów - 40 metrów oraz 36 metrów - 44 metrów i szerokości 50 metrów w południowej części nieruchomości; w pkt 2-gim o zobowiązaniu spółki [...] S.A. z siedzibą w K. –J. do założenia i przeprowadzenia wymienionych w punkcie 1-szym przewodów napowietrznej sieci elektroenergetycznej w terminie nie dłuższym niż 3 dni od daty rozpoczęcia robót na ww. nieruchomości; w pkt 3-cim o zobowiązaniu spółki [...] S.A. z siedzibą w K.-J. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót, a jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca zobowiązany jest do zapłaty odszkodowania, które zostanie ustalone w drodze postępowania administracyjnego z zastosowaniem zasad przewidzianych przy wywłaszczaniu nieruchomości; w pkt 4-tym o zobowiązaniu właścicieli ww. nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z. konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń objętych decyzją Prezydenta Miasta K. z 10 września 2015 r. nr [...] . Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej, oraz o tym, że ww. decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Rozpatrując ponownie sprawę wniosku spółki [...] S.A. z siedzibą w K. –J. z 16 sierpnia 2012 r. (sprecyzowanego i uzupełnionego pismem z 19 września 2012 r.) o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 13,3371 ha, obręb [...] o którym mowa w art. 124 ustawy z. 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - organ I instancji wskazał, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...] " obowiązującym na podstawie uchwały Nr [...] Rady Miasta K. z 9 czerwca 2010 r., przeważająca część przedmiotowej nieruchomości znajduje się w trenach rolniczych R1 przez teren działki przebiegają istniejące napowietrzne linie energetyczne 220 kV oraz 110 kV (wraz ze strefą techniczną), zaś § 23 pkt 2 ppkt 8 znajdujący się w rozdziale II tego planu ("Ustalenia ogólne - zasady obsługi w zakresie infrastruktury technicznej i komunalnej) stwierdza, że celem poprawy zasilania aglomeracji K. dopuszcza się nacięcie istniejącej linii 220 kV relacji [...] i wprowadzenie jej do stacji elektroenergetycznej 220/11 kV [...]"). Zgodnie z § 47 ww. planu miejscowego ("Rozdział III. Ustalenia szczegółowe - przeznaczenie terenów i zasady ich zagospodarowania"), podstawowym przeznaczeniem terenów oznaczonych symbolem R1 jest użytkowanie rolnicze, przy czym dopuszcza się w tych terenach także m.in. realizację sieci i urządzeń infrastruktury technicznej. Jednocześnie organ I instancji wskazał, iż decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jako forma wywłaszczenia, winna uwzględniać regulacje zamieszczone w rozdziale 4 powołanej ustawy, a w szczególności przepisów art. 112 ust. 3 w związku z art. 6 tej ustawy, przy wykładni których należy mieć na uwadze poglądy prawne przedstawione w tym zakresie w orzeczeniach sądów administracyjnych, zgodnie z którymi na pojęcie "inwestycji celu publicznego" składają się dwa elementy - po pierwsze - określenie przedmiotu inwestycji, jakim jest realizacja jednego z celów publicznych wskazanych w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Po drugie - przypisanie danej inwestycji znaczenia lokalnego (tj. gminnego) lub ponadlokalnego (tj. powiatowego, wojewódzkiego, krajowego) - w myśl art. 2 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Prezydent Miasta K. w swoim rozstrzygnięciu z 10 września 2015 r. dotyczącym przedmiotowej sprawy nawiązał do wyroku z 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 221/14, w którym Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Wojewody od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 25 października 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 838/13 w sprawie ze skargi M.B. i F.B. na decyzję Wojewody z 15 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wskazał, że w niniejszej sprawie nie dojdzie do naruszenia ochrony konstytucyjnego prawa własności, gdyż ograniczenie (sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości - przyp. wł.) to następuje zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto organ I instancji orzekając w przedmiotowej sprawie uwzględnił również fakt, że rokowania przeprowadzone w tym zakresie pomiędzy inwestorem a właścicielami przedmiotowej nieruchomości nie przyniosły rezultatu w postaci ich zgody na wydanie opisanej na wstępie inwestycji, która jest niezbędna dla poprawy niezawodności Krajowego Systemu Energetycznego oraz zasilania aglomeracji K. Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta K. z 10 września 2015 r. nr [...] złożyła M.B. i F.B. , wnosząc o uchylenie powyższej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie z uwagi na nieprecyzyjne określenie przebiegu i obszaru inwestycji. Decyzją z dnia 4 grudnia 2015 r. znak: [...] Wojewoda na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ) oraz. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 10 września 2015 r. nr [...] . W uzasadnieniu decyzji wskazano, że sprawa o sygnaturze [...] dotycząca ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] , będącej własnością M.B. i F.B. , przez udzielenie zezwolenia spółce [...] S.A. z siedzibą w K. –J. na założenie i przeprowadzenie na ww. nieruchomości przewodów napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji K.-L. oraz [...] , służącej do przesyłania energii elektrycznej - była w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 221/14 ponownie rozpatrywana przez Prezydenta Miasta K. W ww. wyroku NSA uznając zarzuty skargi kasacyjnej Wojewody wskazał, że "inwestycja polegająca na założeniu i przeprowadzeniu na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] będąca własnością M.B. i F.B. przewodów napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji K.-L. oraz [...] , służącej do przesyłania energii elektrycznej została określona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...] ", obowiązującym na podstawie uchwały Nr [...] Rady Miasta K. z 9 czerwca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma w tej kwestii żadnych wątpliwości gdyż § 23 ust. 2 pkt 8 tego planu w sposób jednoznaczny wskazuje, że ta konkretna inwestycja może być zrealizowana między innymi na przedmiotowej nieruchomości. Problem w jakim dziale czy też miejscu planu została określona konkretna inwestycja jest bez znaczenia, gdyż istotne jest to, ażeby miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszczał możliwość realizacji inwestycji celu publicznego, a że jest to taka inwestycja sporu nie ma. Istotne jest również to, że na ww. nieruchomości już znajdują się linie energetyczne a przedmiotowa inwestycja przewiduje jedynie jej rozbudowę celem poprawy zasilania aglomeracji [...] w energię elektryczną". Biorąc powyższe pod uwagę oraz w związku z art. 124 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stwierdzono, że ustawodawca uzależnił możliwość udzielenia przez starostę zezwolenia danemu podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie stanowiące cel publiczny, na czasowe zajęcie niezbędnej do tego nieruchomości, od spełnienia dwóch ściśle określonych przesłanek: tego aby zezwolenie zgodne było z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz tego aby wystąpienie z wnioskiem o wydanie ww. decyzji, dany podmiot poprzedził przeprowadzeniem z właścicielem nieruchomości rokowań mających na celu udostępnienie przez tą osobę nieruchomości w sposób dobrowolny. Zdaniem Wojewody w przedmiotowej sprawie również przesłanka przeprowadzenia rokowań z właścicielem nieruchomości została spełniona. Do wniosku złożonego przez spółkę [...] S.A. został załączony protokół ze spotkania przedstawiciela inwestora z współwłaścicielką przedmiotowej nieruchomości, które odbyło się 18 lipca 2012 r. (akta administracyjne sprawy, tom [...] ), celem uzgodnienia warunków ustanowienia na nieruchomości będącej przedmiotem jej współwłasności służebności przesyłu, w związku z realizowaną inwestycją. Pismem z 31 lipca 2012 r. (akta administracyjne sprawy, tom I, karta nr 2) M. i F.B. oświadczyli, że nie wyrażają zgody na lokalizację na ich nieruchomości napowietrznej linii elektromagnetycznej 220 kV relacji[...] . Dokonując oceny prawidłowości przeprowadzonych w trybie art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami rokowań pomiędzy wnioskodawcą planującym inwestycję polegającą na realizacji na danej nieruchomości celu publicznego, a współwłaścicielami tej nieruchomości, należy mieć na uwadze stanowisko jakie prezentują w takich sprawach sądy administracyjne. W wyroku z 7 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 381/09, opubl. w LEX nr 574097, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził jednoznacznie, że art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie określa formy prowadzenia rokowań. Spełnienie obowiązku ich przeprowadzeniu jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości, oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124. Niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia (Teza 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 grudnia 2007 r., sygn. akt SA/Go 579/07, opub. w LEX nr 357505). Okoliczność, że właściciel nie zajmuje jednoznacznego stanowiska, a w każdym piśmie stawia nowe warunki, nie ma znaczenia o tyle, że w postępowaniu z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami mamy do czynienia z dwiema stronami - właścicielem i podmiotem ubiegającym się o dostęp do nieruchomości, a zatem chodzi o zawarcie między stronami stosownej umowy. Wyrażenie zgody przez właściciela w sprawie wejścia na teren zastępuje pozwolenie, o którym mowa w art. 124 ust. 1. Jeżeli mimo prowadzonych rokowań, nie doszło do umowy, to tym samym właściciel nie wyraził zgody na wykonywanie prac (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1307/05). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 26 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 635/10 stwierdził, że przeprowadzenie rokowań między właścicielem nieruchomości a inwestorem winno zmierzać do uzyskania zgody właściciela na wykonanie określonych prac budowlanych. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wymagają szczególnej formy prowadzenia rokowań. Oznacza to, że o spełnieniu wymogu rokowań można mówić już wówczas, gdy nastąpi wzajemne poinformowanie się obu stron o swoich stanowiskach i możliwym zakresie wzajemnych ustępstw celem zawarcia umowy lub innego satysfakcjonującego obie strony rozwiązania zasad korzystania z danej nieruchomości. Rokowania, o których mowa w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie oznaczają jedynie formalnego prowadzenia rokowań z udziałem obu stron. Mogą one określać również wymianę pism obu stron lub stanowisk w sprawie dotyczącej wyrażenia zgody na zajęcie nieruchomości. Jeżeli jedna ze stron (inwestor) zwraca się do właściciela nieruchomości z propozycją wyrażenia zgody na zajęcie tej nieruchomości w związku z budową magistrali wodociągowej na zaproponowanych przez siebie warunkach, a druga strona (właściciel) stanowczo temu się sprzeciwia wyraźnie wskazując, że tak zaproponowane warunki są nie do przyjęcia, wówczas inwestor nie musi dalej prowadzić rokowań". Celem stwierdzenia realizacji drugiej z przesłanek, tj. zgodności ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości z planem miejscowym lub w przypadku jego braku z decyzją o ustaleniu lokalizacji, wskazano na cytowany już wcześniej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 221/14 dotyczący przedmiotowej sprawy, w którym Sąd ten jednoznacznie wypowiedział się, że § 23 ust.2 pkt 8 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na podstawie uchwały Nr [...] Rady Miasta K. z 9 czerwca 2010 r. w sposób jednoznaczny wskazuje, iż ta konkretna inwestycja może być zrealizowana między innymi na przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie ze znajdującą się w aktach organu I instancji informacją Biura Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta K. z dnia 24 października 2012 r. nr [...] (akta administracyjne sprawy, tom [...] ), nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] położona jest w przeważającej części na terenie oznaczonym symbolem: R1 - tereny rolnicze. Ponadto przez teren działki przebiegają istniejące napowietrzne linie energetyczne 220 kV oraz 110 kV wraz ze strefą techniczną. Z kolei zgodnie z załączoną do wniosku inwestora kopią uchwały nr [...] Rady Miasta K. z 9 czerwca 2010 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (akta administracyjne sprawy, tom [...] celem poprawy zasilania aglomeracji k. dopuszcza się nacięcie istniejącej linii 220kV relacji [...] i wprowadzenie jej do stacji elektroenergetycznej 220/11 kV [...] (§ 23 ust. 2 pkt 8, co potwierdza również ww. informacja Biura Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta K). Zgodnie z § 47 ust. 2 ww. planu miejscowego, podstawowym przeznaczeniem terenów oznaczonych symbolem R1 jest użytkowanie rolnicze, przy czym dopuszcza się na tych terenach także m.in. realizację sieci i urządzeń infrastruktury technicznej (§ 47 ust. 3 pkt 3). W ocenie organu odwoławczego treść art. 143 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie pozostawia wątpliwości, iż przeprowadzenie fragmentu sieci elektrycznej mieści się w pojęciu "realizacji sieci i urządzeń infrastruktury technicznej". Z kolei art. 6 pkt 2 tej regulacji przesądza o tym, że budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń jest celem publicznym. Z powyższego wynika więc, że po pierwsze - planowana inwestycja jest zgodna z konkretnymi postanowieniami ww. planu miejscowego - § 23 ust. 2 pkt 8 tego planu w sposób jednoznaczny wskazuje, iż ta konkretna inwestycja może być zrealizowana między innymi na przedmiotowej nieruchomości. Po drugie zaś, zgodnie z ogólnymi warunkami zabudowy określonymi w omawianym planie miejscowym (§ 47 ust. 3 pkt 3) dopuszczona została możliwość lokalizowania na terenach o przeznaczeniu rolniczym (R1) sieci i urządzeń infrastruktury technicznej. Również wymóg zasięgu lokalnego omawianego zamierzenia jako inwestycji celu publicznego jest zdaniem organu odwoławczego spełniony w przedmiotowej sprawie, bowiem ma ona służyć poprawie zasilania aglomeracji [...] w energię elektryczną. Zatem zdaniem organu odwoławczego bez żadnych wątpliwości można przyjąć, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione obie przesłanki wynikające z regulacji prawnych zawartych w art. 124 ust. 1 oraz ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzależniające udzielenie przez starostę zezwolenia danemu podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie stanowiące cel publiczny, na czasowe zajęcie niezbędnej do tego nieruchomości. Odnosząc się natomiast do podniesionego w odwołaniu zarzutu, że brak jest precyzyjnego określenia przebiegu i obszaru inwestycji należy zauważyć, że zarówno inwestor wnioskujący o zezwolenie na czasowe zajęcie przedmiotowej nieruchomości we wniosku z załączonymi mapkami które graficznie przedstawiały przebiegi ciągów technologicznych planowanej inwestycji (akta administracyjne sprawy, tom I, karty nr [...] ) jak również organ I instancji w decyzji z 10 września 2015 r. nr [...] zawierającej jako integralną część załącznik graficzny z zaznaczonymi obszarami obejmującymi przebieg planowanej inwestycji na przedmiotowej nieruchomości oraz wskazując, że organ I instancji udziela zezwolenia spółce [...] S.A. z siedzibą w K. –J. na założenie i przeprowadzenie na ww. nieruchomości przewodów napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji K.-L. oraz [...] służącej do przesyłania energii elektrycznej, które przebiegać będą dwoma pasami o długości 30 metrów -40 metrów oraz 36 metrów – 44 metrów i szerokości 50 metrów w południowej części nieruchomości - wystarczająco jasno przedstawili jej obszar, przebieg i zakres a zatem omawiany zarzut odwołania należy ocenić jako nieuzasadniony. Ponadto należało zauważyć, że na aprobatę zasługuje również wskazanie w zaskarżonej decyzji horyzontu czasowego planowanych prac, bowiem realizuje to słuszny w ocenie organu odwoławczego postulat doktryny prawa o konieczności precyzyjnego określania w zezwoleniu, o którym mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zakresu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości również w aspekcie czasowym (M. Wolanin [w:] J. Jaworski, A. Prusaczek, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 796; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 144/13, opub. w LEX nr 1316808). Powyższą decyzję zaskarżyli w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M.B. i F.B. . Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) oraz art. 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, a także 46 § 1, art. 140, art. 143 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w tym art. 138, art. 139, art. 140, art. 6 art. 7, art. 8, art. 12 oraz art. 97 § 4 K.p.a. oraz 87 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, wnosząc o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Skarżący wnieśli także o zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z póżn. zm.) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i 3 ustawy P.p.s.a). W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga co do innych spraw, które nie są objęte sprawą zaskarżoną skargą w danej sprawie nawet wówczas, gdy pozostają one w pewnych związku z prawami skarżących. Zgodnie z art. 124 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782 z późn. zm.); zwanej dalej w skrócie "u.g.n." starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej (w mieście na prawach powiatu – prezydent miasta), może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Z treści powołanego przepisu wynika, że udzielenie przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie inwestycyjne, zostało uzależnione od spełnienia dwóch przesłanek i tylko dwóch przesłanek. Po pierwsze, ograniczenie właściciela lub użytkownika wieczystego w korzystaniu z jego nieruchomości musi nastąpić celem zrealizowania celu publicznego, który będzie zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku - z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Po drugie, wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. powinno być poprzedzone przeprowadzeniem z właścicielem nieruchomości rokowań, mających na celu udostępnienie przez tę osobę nieruchomości w sposób dobrowolny. Wymaga jednoczesnego podkreślenia, że z istoty omawianej decyzji mającej niewątpliwie charakter ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości wynika, że istotne jest jednoznaczne określenie przez wydający tę decyzję organ administracji, zarówno przebiegu inwestycji przez nieruchomość, jak również zakresu dokonanego przez organ ograniczenia właściciela (współwłaścicieli, użytkownika wieczystego) w jego prawie korzystania z rzeczy nieruchomej. W ocenie Sądu w tej sprawie trafnie uznano, że inwestycja polegająca na założeniu i przeprowadzeniu przewodów napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji K.-S. oraz [...] , służącej do przesyłania energii elektrycznej, które przebiegać będą dwoma pasami o długości 30 metrów - 40 metrów oraz 36 metrów - 44 metrów i szerokości 50 metrów w południowej części nieruchomości - stanowi inwestycję celu publicznego, o czym wprost przesądza art. 6 pkt 2 u.g.n. Nie budzi także wątpliwości, że wydane zezwolenie stanowi ograniczenie sposobu korzystania z działki nr [...] do której skarżący mają prawo własności. Działka ta znajduje się w obszarze planu miejscowego uchwalonego uchwałą Nr [...] Rady Miasta K. z dnia 9 czerwca 2010 r. obejmującego tereny obszaru [...] . Działka nr [...] znajduje się w obszarze terenów rolnych R1, przez które przebiegają napowietrzne linie energetyczne 220 kV oraz 110 kV. Co istotne, w tej sprawie orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 221/14 wyraźnie stwierdził, że ta inwestycja służąca do przesyłania energii elektrycznej została określona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...] " i § 23 ust. 2 pkt 8 tego planu w sposób jednoznaczny wskazuje, że ta konkretna inwestycja może być zrealizowana między innymi na przedmiotowej nieruchomości. Tym samym plan miejscowy dopuszcza możliwość realizacji inwestycji celu publicznego, a taką jest ta właśnie inwestycja. Tym samym podnoszone w skardze zarzuty dotyczące wątpliwości co do zgodności tego zamierzenia z planem miejscowym nie mogą być przedmiotem odmiennej oceny niż ta, jaką zawarł w uzasadnieniu swojego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I OSK 221/14). Naczelny Sąd Administracyjny nie miał zaś wątpliwości, że projektowana inwestycja jest zgodna z planem miejscowym. Zgodnie z art. 190 P.p.s.a. sąd wojewódzki, któremu sprawę przekazuje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania, jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie jest więc związany wykładnią przepisów prawa miejscowego dokonaną przez Sąd II instancji. Nie ulega także wątpliwości, że w kontrolowanej sprawie przeprowadzone zostały rokowania, o których stanowi art. 124 ust. 3 u.g.n. Za wnioskiem tym przemawia znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja pomiędzy inwestorem a skarżącymi. Z dokumentacji tej wynika, że skarżący całkowicie rozbieżne są propozycje obu stron co do kwot aprobowanych za wyrażenie zgody na wykonanie robót budowlanych w zakresie wymiany linii energetycznych. Nie ulega wątpliwości, że w tej sprawie rokowania trwały wiele miesięcy a nawet kilka lat, a sami skarżący nie wyrażali zgody na zaproponowane warunki finansowe drugiej strony. Nie ulega również żadnej wątpliwości, że skarżący ani nie zawarli porozumienia z inwestorem, ani nie zawarli jakiejkolwiek umowy upoważniającej inwestora do korzystania z nieruchomości skarżących na cele inwestycji. Nie ma potrzeby dodatkowego opisywania nieskutecznych negocjacji między stronami, skoro obie strony w żadnej mierze nie kwestionują zawarcia jakiegokolwiek porozumienia w tym zakresie. Skarżący w skardze podnoszą zarzuty dotyczące braku zaakceptowania przez Spółkę [...] S.A. wykazując, ze żądania skarżących są uzasadnione i godziwe i taki zakres ingerencji w prawo własności, jaki wynikałby z projektowanej inwestycji, musi uwzględniać stosowne wynagrodzenie. Te jednak okoliczności nie są w tej sprawie brane pod uwagę, ponieważ Sąd nie bada i nie ocenia, z jakich powodów Spółka [...] S.A. nie chciała zaakceptować warunków skarżących. Istotnym jest tylko to, że negocjacje między stronami miały miejsce i nie zakończyły się uzgodnieniem. Wydaje się, że istota sporu między skarżącymi a organami dotyczy braku wstrzymania się w wydawaniu zaskarżonej decyzji do chwili zakończenia postępowania przed sądem cywilnym w przedmiocie ustanowienia prawa służebności przesyłu na rzecz Spółki [...] S.A. W ocenie skarżących jeżeli sąd cywilny ustanowi ową służebność wraz z zakresem wynagrodzenia za jej ustanowienie, to wydawanie zaskarżonej decyzji stanie się bezprzedmiotowe. To stanowisko skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestia udzielenia zgody na czasowe zajęcie terenu pod realizację danej inwestycji i odszkodowania za takie zajęcie pasa terenu pod założenie i przeprowadzenie przewodów sieci energetycznej oraz ustanowienia prawa służebności przesyłu to różne sprawy. Te sprawy są ze sobą związane, ale związanie to nie dotyczy możliwości wydania zaskarżonej decyzji. Jak już zostało to wskazane, powołany art. 124 u.g.n. nie wymieniał ustalenia ani zasad odszkodowania, ani tym bardziej ustanowienia prawa służebności przesyłu jako warunku wydania decyzji o wyrażeniu zgody na wejście w teren i wykonanie określonych robót budowlanych. Odmienny pogląd prowadziłoby do oczywistego zaprzeczenia regulacji art. 124 u.g.n. Oznaczałby bowiem, że nie można procedury zawartej w tym artykule stosować bez zgody właścicieli nieruchomości, a z drugiej strony właściciel (współwłaściciele) terenu uzależniający wyrażenie zgody na zajęcie terenu pod inwestycję od uzgodnienia kwestii finansowych – doprowadziłby takim zachowaniem do daleko idącego utrudnienia uzyskania przez inwestora prawa do zajęcia danego terenu. Tym samym inwestor musiałby albo spełnić wszystkie żądania skarżących, albo zaniechać inwestycji. Taki cel nie był brany pod uwagę przy uchwalaniu art. 124 u.g.n., a wręcz przeciwnie chodziło ustawodawcy o to, aby nawet w razie braku zgody właściciela nieruchomości w pewnych okolicznościach inwestor i tak uzyskiwałby prawo do wejścia w teren cudzej działki celem jedynie wykonania określonych robót budowlanych. Czym innym jest ustanowienie prawa służebności przesyłu, a czym innym wyrażenie zgody na zajęcie terenu celem wykonania określonych prac. W decyzji wydawanej na podstawie art. 124 u.g.n. obowiązkiem organu było również wskazanie na konkretny przedział czasowy zajęcia danej nieruchomości. W ocenie Sądu ten przedział czasowy został w zaskarżonej decyzji określony w sposób dostatecznie pozwalający na jego precyzyjne wskazanie. Nie powoduje to wobec właścicieli tej nieruchomości nadmiernego ograniczenia w sprawie wykonywania własności ponad proporcjonalny zakres. Tym samym skoro w tej sprawie zamierzano ograniczyć prawo własności na określony czas, to dopuszczalnym było podanie okresu 3 dni od chwili rozpoczęcia robót związanych z wymianą sieci energetycznej. Należy bowiem jeszcze raz przypomnieć, że art. 124 ust. 1 u.g.n. ma na celu przede wszystkim zabezpieczenie inwestora w zakresie możliwości realizacji danej inwestycji. Właściciel działki nie jest nieproporcjonalnie pokrzywdzony ograniczeniem jego własności, jeżeli to ograniczenie jest wyraźnie sprecyzowane czasowo. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie zaaprobowano stanowisko, zgodnie z którym decyzja wydana na podstawie art. 124 u.g.n. stanowi tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2003 r., sygn. akt SA/Rz 1635/00; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 757/14, opub. w LEX nr 1636353), w rozumieniu art. 3 pkt 11 i art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.), tylko w granicach określonych w decyzji ograniczającej sposób korzystania. Decyzja ta, jeśli chodzi o jej skutki, jest podobna do aktu wywłaszczeniowego, jednak wywłaszczeniem nie jest. Tym samym także i tryb ustalenia ewentualnego odszkodowania za zajętą na podstawie art. 124 u.g.n. nieruchomość jest odmienny od sytuacji, gdyby miało miejsce wydanie aktu wywłaszczeniowego w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do art. 124 ust. 4 u.g.n. na inwestorze ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu przewodów napowietrznej sieci elektroenergetycznej. Natomiast w przypadku, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 u.g.n., zgodnie z którym przysługuje odszkodowanie za powstałe szkody. Roszczenie odszkodowawcze może być dochodzone dopiero po założeniu lub wymienia przewodów sieci i nie można go określić w decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1398/06, opub. w LEX nr 427507). Jeszcze raz należy więc wyraźnie wskazać, że Prezydent Miasta K. wydający decyzję w sprawie o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie może ustalać odszkodowania, ponieważ to inwestor ma obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności czy znaczne koszty, to wtedy służy właścicielowi takiej nieruchomości (współwłaścicielom) odszkodowanie z art. 128 ust. 4 u.g.n. W sytuacji zaś, gdyby założenie przewodów sieci elektroenergetycznej uniemożliwiało właścicielowi albo współwłaścicielom dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel (współwłaściciele) mogą żądać, aby nastąpiło nabycie od właściciela (współwłaścicieli) na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy, prawa własności (współwłasności, użytkowania wieczystego) danej nieruchomości (art. 124 ust. 5 u.g.n.). Właściciel nieruchomości ma obowiązek udostępnienia nieruchomości tylko na czas konieczny do wykonania celowych robót budowlanych. Stosownie do art. 124 ust. 4 u.g.n. niezwłocznie po dokonaniu tych robót stan nieruchomości ma zostać przywrócony do stanu pierwotnego. Termin określany w decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie terenu jest jej istotnym elementem, wyznaczającym horyzont czasowy pozbawienia właściciela i użytkownika wieczystego uprawnień rzeczowych do skutecznego sprzeciwu wobec udzielonego zezwolenia, jeżeli decyzja zawierająca to zezwolenie stanie się ostateczna. Z ostatecznej decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości wynika kluczowy element tej instytucji prawnej, polegający na pozbawienia właściciela i użytkownika wieczystego nieruchomości skutecznego skorzystania z uprawnień eksmisyjnych określonych w art. 222 K.c. wobec podmiotu, któremu udzielono zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości. Dlatego istotne jest określenie w omawianej decyzji terminu, na który udzielono zezwolenia, aby czasowość ta miała realne odniesienie w decyzji. Wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] poprzez udzielenie inwestorowi zezwolenia na założenie i przeprowadzenie napowietrznej sieci elektroenergetycznej stanowi administracyjną zgodę na wejście w teren danej nieruchomości i wykonanie – w oznaczonym okresie – tylko tych robót budowlanych, na które inwestor otrzymał to zezwolenie. Decyzja ta nie reguluje ani wysokości lub zasad wypłaty odszkodowania za zajętą część nieruchomości ani treści stosunku prawnego prawa rzeczowego, jakim jest służebność przesyłu energii elektrycznej (lub ewentualnie inny rodzaj służebności). Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że wydanie zaskarżonej w tej sprawie decyzji w żadnej mierze nie pozbawia współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] prawa do domagania się ustalenia określonych zasad zarówno naprawienia ewentualnej szkody związanej z wykonywanymi robotami budowlanymi, jak i ustanawiania prawa służebności na rzecz inwestora. Skarżący jako współwłaściciele, jak i sam inwestor jako korzystający z linii przesyłowych energii elektrycznej powinni w odrębnym trybie (nawet sądowym) ustalić chociażby warunki wykonywania prawa służebności przesyłu. Tym samym stanowisko skarżących, jakoby zaskarżona decyzja była niezgodna z prawem – oparte jest na niezrozumieniu zaskarżonej decyzji. W trybie art. 124 u.g.n. inwestor ma prawo czasowego zajęcia nieruchomości innej osoby celem wykonania określonych robót budowlanych na warunkach określonych tylko w art. 124 tejże ustawy. Artykuł ten nie reguluje i nie może regulować kwestii związanych z ustaleniem czy to zasad odszkodowania za zajętą nieruchomość i wyrządzone szkody (o ile takowe będą miały miejsce), czy też zasad wykonywania służebności przesyłu. Te sprawy, tj. dotyczące odszkodowania i służebności przesyłu, powinny zostać uregulowane w odrębnych postępowaniach. Sąd w tej sprawie wykroczyłby poza granice orzekania, udzielając porady prawnej dla skarżących która dotyczyłaby tych innych (dotyczących odszkodowania i służebności) postępowań. W sytuacji, w której zajęta chociażby na podstawie art. 124 u.g.n. nieruchomość przestaje spełniać dla dotychczasowych właścicieli swoje znaczenie, istnieje możliwość domagania się przejęcia prawa do całej nieruchomości w trybie art. 124 ust. 5 u.g.n. O decyzji ustalającej odszkodowanie za czasowe zajęcie terenu w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., stanowi art. 128 ust. 4 w związku z art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. Są to tylko wyjaśnienia dotyczące odmiennych trybów czy to ustalania odszkodowania czy też regulacji służebności przesyłu, którymi Sąd w tej sprawie nie może się zająć. Także żądanie skarżących umorzenia postępowania w tej sprawie jest oczywiście niezasadne, albowiem w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek z art. 124 u.g.n., zaskarżona decyzja niewątpliwie została wydana w sprawie regulowanej prawem administracyjnym materialnym. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 46 § 1 K.c. i art. 143 K.c. ponieważ powołany art. 124 u.g.n. pozwala na czasowe ograniczenie w możliwości korzystania z prawa własności. Także zarzut naruszenia art. 64 Konstytucji RP nie jest uzasadniony. Prawo własności nie zostało odebrane skarżącym, a zasady ograniczenia tego prawa wynikające z zaskarżonej decyzji zostało nałożone zgodnie z art. 124 u.g.n. Sąd nie podziela stanowiska skarżących co do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, a w tym art. 138 K.p.a., art. 139 K.p.a. i art. 140 K.p.a. Wojewoda trafnie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, a tym samym prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Zarzut naruszenia art. 139 K.p.a. jest oczywiście niezasadny, ponieważ w zaskarżonej decyzji nie nastąpiło żadne pogorszenie sytuacji skarżących w stosunku do decyzji organu I instancji. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 140 K.p.a., który w sprawie nie miał zastosowania. Zarzut naruszenia art. 87 Konstytucji RP jest niezasadny, ponieważ przepis ten określa źródła prawa powszechnie obowiązującego w Polsce, a w tej sprawie w żadnym zakresie nie nastąpiło pominięcie jakiegokolwiek źródła prawa niezbędnego do załatwienia sprawy, ani też organy nie zanegowały hierarchicznego układu źródeł prawa. Także i zarzuty naruszenia art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 12 K.p.a. oraz art. 97 § 4 K.p.a. nie są zasadne. Organy administracji zastosowały zasadę praworządności w rozpoznaniu tej sprawy (art. 6 K.p.a.), w dostatecznym zakresie zebrany materiał dowodowy i ustaliły wszystkie niezbędne okoliczności sprawy (art. 7 K.p.a.), nie naruszyły zasady budowania zaufania do organów administracji (art. 8 K.p.a.) i nie naruszyły zasady szybkiego rozpoznania sprawy (art. 12 K.p.a.). Nie naruszono także art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. ponieważ w tej sprawie nie zaistniała kwestia prejudycjalna wymagająca zawieszenia postępowania. Jeszcze raz należy podkreślić, że odrębna sprawa sądowa co do ustanowienia prawa służebności przesyłu energii elektrycznej nie jest warunkiem wydania decyzji o czasowym zajęciu danej nieruchomości celem wykonania określonych robót budowlanych. Tym samym należy stwierdzić, że decyzja Wojewody z dnia 4 grudnia 2015 r. znak: [...] utrzymująca w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 10 września 2015 r. znak: [...] nie została wydana z naruszeniem prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (w szczególności nie można zarzucić naruszenia art. 124 u.g.n. oraz art. 140 K.c.), ani też nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zgodnie z art. 151 P.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło