V CZ 2/11

Sygn. akt V CZ 2/11 POSTANOWIENIE Dnia 23 marca 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. przy uczestnictwie J. S. o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 marca 2011 r., zażalenia uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia 25 listopada 2010 r., oddala zażalenie. 2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 25 listopada 2010 r. Sąd Okręgowy w G. odrzucił skargę kasacyjną uczestnika postępowania – J. S. od postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 23 września 2010 r., którym została oddalona apelacja uczestnika od postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia 25 maja 2010 r., w sprawie I Ns 281/20. Podstawą odrzucenia skargi kasacyjnej uczestnika była niedopuszczalność tego środka zaskarżenia od zaskarżonego orzeczenia. Sąd Okręgowy podniósł, że w postępowaniu nieprocesowym środek ten przysługuje jedynie w sprawach określonych w art. 5191 k.p.c., a więc jego wniesienie jest niedopuszczalne od postanowienia, którego przedmiotem jest zezwolenie na złożenie świadczenia do depozytu sądowego. Postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało zaskarżone przez uczestnika J. S. w całości zażaleniem, w którym wniósł on o jego uchylenie, „a tym samym nadanie skardze kasacyjnej biegu”. Uczestnik podniósł, że Sąd drugiej instancji dopuścił się naruszenia art. 2 k.p.c. polegającego na „niedopuszczalnej komparycji postanowienia polegającej na wpisaniu w niej Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. w miejsce RZGW w G. ponieważ obowiązuje k.p.c. w którym: nie ma pojęcia komparycji a jest sentencja; no i w sprawach ostatecznych decyzji administracyjnych co ma miejsce w sprawie – nawet Sąd Okręgowy w G. Wydział III Cywilny – w jakimkolwiek składzie nie może nic poprawiać czy zmieniać wbrew treści art. 2 k.p.c.”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Problematykę dopuszczalności skargi kasacyjnej w postępowaniu nieprocesowym normuje w sposób wyczerpujący art. 5191 k.p.c. (por. np.: postanowienie SN z dnia 30 stycznia 2007 r., IV CZ 118/06, LEX nr 609974). Stosownie do treści § 1 tego przepisu: od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie - w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego - przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. 3 Ocena prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia wymaga rozważenia, czy skarga kasacyjna, jako środek zaskarżenia mający charakter szczególny, przysługuje od orzeczeń wydanych w postępowaniu depozytowym. Kwestia ta stanowiła już przedmiot rozważania i rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego, który wyjaśnił, że „złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego” jest instytucją prawa zobowiązań (art. 467 i nast. k.c.), a w sprawach z tego zakresu, zgodnie z art. 5191 k.p.c., ten środek zaskarżenia nie przysługuje (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2001 r., III CZ 74/01, Prok. i Pr.- wkł. 2002 nr 5 i z dnia 7 lutego 2008 r., V CZ 141/07, niepublikowane). Postępowanie w przedmiocie zezwolenia na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego jest postępowaniem szczególnym, albowiem instytucja depozytu sądowego w prawie cywilnym służy dłużnikowi, który w ten sposób zwalnia się z długu (zastępczo spełnia świadczenie), z tego też względu stanowi instytucję prawa zobowiązań. Skarga kasacyjna w sprawach nieprocesowych przysługuje w wypadkach określonych w art. 5191 k.p.c., wśród których nie mieści się postępowanie depozytowe. Postanowienie o złożeniu przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego nie stanowi orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, za które należy rozumieć orzeczenie zawierające, co do zasady, merytoryczne rozstrzygnięcie istniejącego sporu. Argumentem przemawiającym za odmiennym rozstrzygnięciem nie jest również pkt 5 art. 5191 § 4 k.p.c., gdyż nie uzasadnia on wnioskowania a contrario i przyjęcia, że pozostałe rozstrzygnięcia zapadłe w odniesieniu do złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego mogą zostać zaskarżone skargą kasacyjną (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2008 r., V CZ 141/07). Odnosząc się do podniesionego przez uczestnika zarzutu naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 2 k.p.c., stwierdzić należy, że jest on oczywiście nieuzasadniony, gdyż postępowanie depozytowe przynależy do drogi sądowej. W sprawie której stroną jest Skarb Państwa, zachodzi konieczność ustalenia nawet z urzędu przez sąd właściwej stationis fisci, gdy jest ona wadliwie oznaczona (por. np. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 29 lipca 1970 r., II CR 301/70, OSNCP 1971, nr 3, poz. 55). 4 Z tych względów, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.