III CZP 78/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN T. Miłkowski (spr.).Sędziowie SN: Wł. Patulski, J. Szachułowicz.Protokolant: M. Prusaczyk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jana B. przeciwko Zbigniewowi H. o eksmisję po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 18 września 1989 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w S. postanowieniem z dnia 19 lipca 1989 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy rozwiązanie umowy użyczenia lokalu mieszkalnego może nastąpić w drodze wypowiedzenia dokonanego przez użyczającego?"podjął następującą uchwałę:Najemca może rozwiązać umowę użyczenia lokalu mieszkalnego z domownikiem, wobec którego nie ma obowiązku alimentacyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód wystąpił o orzeczenie eksmisji pozwanego wraz z domownikami z lokalu mieszkalnego w M., przy ulicy Ł. Uzasadniając powództwo twierdził, że jest najemcą tego lokalu, do którego przyjął pozwanego w okresie, gdy ten był jeszcze małoletni. Pozwany założył własną rodzinę, która mieszka z nim w lokalu powoda. Powód uzasadniał powództwo złym traktowaniem jego i żony przez pozwanego.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa.Sąd Rejonowy w B. oddalił powództwo, przyjmując że powód nie udowodnił faktów podanych w pozwie, a dotyczących niewłaściwego zachowania się pozwanego.Rozpoznając rewizję powoda, Sąd Wojewódzki w S., na podstawie art. 391 § 1 k.p.c. przedstawił Sądowi Najwyższemu podane na wstępie zagadnienie prawne jako budzące poważne wątpliwości.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przedstawione zagadnienie było już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 6 IV 1970 III CZP 61/69 (OSNCP 1971, z. 7-8, poz. 118) - zasada prawna, według której najemca może żądać eksmisji domownika, jeżeli temu nie sprzeciwia się stosunek osobisty łączący te osoby. W uzasadnieniu tej uchwały podano, że zamieszkanie niektórych domowników z najemcą, podobnie jak i prowadzenie z nimi wspólnego gospodarstwa domowego może być uzależnione od woli najemcy. Może to dotyczyć osób nie spokrewnionych z najemcą, jak również krewnych i powinowatych, wobec których najemca nie ma obowiązku alimentacyjnego. Zamieszkanie takiego domownika w mieszkaniu najemcy daje się ocenić jako stosunek zbliżony do użyczenia, a w następstwie tego żądanie opuszczenia mieszkania jako żądanie zwrotu rzeczy użyczonej (art. 716 k.c.). Zerwanie przez domownika wspólnego gospodarstwa domowego może dodatkowo uzasadniać powództwo najemcy o eksmisję domownika.Nie ma uzasadnionych podstaw do podejmowania próby rewizji przytoczonego poglądu Sądu Najwyższego. Wprawdzie między najemcami a domownikami z reguły nie są zawierane umowy określane jako użyczenia, to jednak charakter stosunku jaki między tymi osobami powstaje, jest zbliżony do umowy użyczenia i spory powstałe na tym tle mogą być rozstrzygane na podstawie przepisów o użyczeniu. Jednakże swoboda rozwiązywania tego rodzaju stosunku, jaki powstaje między najemcą a domownikiem jest ograniczona. W szczególności najemca nie mógłby skutecznie domagać się eksmisji swego dziecka, wobec którego ma obowiązek alimentacyjny, gdyż dostarczanie takiemu dziecku mieszkania należy do obowiązków najemcy. Wprawdzie i po usamodzielnieniu się krewnych najemcy dostarcza on im często w dalszym ciągu mieszkania, nie oznacza to jednak, że prawo do zamieszkiwania z najemcą służy tym domownikom na stałe. Nie jest wyłączone roszczenie najemcy o eksmisję takiego domownika.Dodać należy, że wprawdzie przepisy o użyczeniu nie regulują terminów wypowiedzenia przy rozwiązaniu tego rodzaju stosunku prawnego, to jednak zakończenie użyczenia lokalu może uwzględniać analogiczne stosowanie terminów przewidzianych dla wypowiedzenia najmu, z uwagi na zbliżony charakter tych dwóch stosunków prawnych.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 391 § 1 k.p.c., podjął uchwałę o treści podanej na wstępie.