I CZ 55/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Miłkowski. Sędziowie SN: T. Bukowski, H. Ciepła (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Wacława D., Władysławy O., Jadwigi D., Stanisława D. i Józefa D. przeciwko Rejonowej Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej w P. o eksmisję lub nabycie własności nieruchomości na skutek zażalenia powodów na zarządzenie Przewodniczącego Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 1987 r.: postanowił uchylić zaskarżone zarządzenie. Uzasadnienie faktycznePowodowie domagali się nakazania pozwanej Spółdzielni, aby opuściła i oddała w ich posiadanie nieruchomość położoną w N. o powierzchni 43 ary i 43 m2 jako zwrot przedmiotu najmu i uiścili wpis od powództwa 500 zł.W toku postępowania zmienili powództwo w ten sposób, że poza żądaniem eksmisji zgłosili ewentualne żądanie nabycia przez pozwaną Spółdzielnię przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 231 § 1 k.c.W tej sytuacji przewodniczący Sądu zarządzeniem z dnia 9 kwietnia 1987 r. wezwał powodów do uiszczenia wpisu w kwocie 168.500 zł.Zażalenie powodów na to zarządzenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż przytaczają skarżący.Przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 110) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1982 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 26, poz. 188) nie przewidują obowiązku uiszczenia wpisu od żądania ewentualnego przy jego zgłoszeniu.Wynikający z art. 15 ustawy o kosztach sądowych obowiązek uiszczenia wpisu przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie, z uwagi na szczególny rodzaj kumulacji roszczeń, odnosi się do żądania zgłoszonego w pozwie jako pierwsze, nie ma natomiast zastosowania do żądania ewentualnego. O żądaniu tym bowiem sąd orzeka tylko w przypadku nieuwzględnienia żądania pierwszego. Obowiązek zatem uiszczenia wpisu od żądania ewentualnego powstaje dopiero wtedy, gdy sąd przystępuje do jego rozpoznania (art. 16 ustawy o kosztach sądowych). Chwilą powstania tego obowiązku będzie nieuwzględnienie żądania pierwszego. Jeżeli nastąpi to wyrokiem częściowym, wymieniony obowiązek powstanie z datą prawomocności wyroku. Wówczas należy wezwać powodów do uiszczenia wpisu od żądania ewentualnego pod rygorem egzekucji (art. 20 ustawy o kosztach). Jeżeli natomiast o obu żądaniach (pierwszym i ewentualnym) sąd rozstrzyga jednym wyrokiem, w wyroku tym orzeka jednocześnie o wpisie należnym od żądania ewentualnego. W przypadku uwzględnienia żądania pierwszego sąd nie rozstrzyga już o żądaniu ewentualnym. W takiej sytuacji obowiązek uiszczenia wpisu od tego żądania w ogóle nie powstaje. W przedmiotowej sprawie żądanie pierwsze nie zostało oddalone, a zatem nie powstał obowiązek uiszczenia wpisu od żądania ewentualnego, co skutkowało uchylenie zaskarżonego zarządzenia (art. 388 § 1 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 i 398 k.p.c.).