II CZ 123/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta. Sędziowie: B. Łubkowski, K. Lipiński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Władysława S., Stanisława S., Kazimiery S. a Zofii S. przeciwko Tomaszowi S. i 30 innym pozwanym o przywrócenie posiadania, na skutek zażalenia powodów na zarządzenie Przewodniczącego Sądu Powiatowego w Brzozowie z dnia 27 czerwca 1962 r., zaskarżone zarządzenie uchylił, a rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawił do orzeczenia końcowego.Uzasadnienie faktycznePowodowie wystąpili przeciwko 31 pozwanym z żądaniem zakazania im dalszego naruszenia posiadania bliżej przez powodów opisanej działki ziemi oraz z żądaniem przywrócenia działki do stanu, w jakim znajdowała się przed naruszeniem posiadania. Powodowie twierdzili, że pozwani, działając wspólnie, wtargnęli na ich działkę i usunęli z niej pewną ilość ziemi. Składając pozew, pełnomocnik powodów wniósł jednocześnie 200 zł wpisu od pozwu.Zarządzeniem z dnia 27 czerwca 1962 r. powodowie zostali wezwani do uiszczenia jeszcze 6.000 zł wpisu. Sąd Powiatowy powołał się przy tym na uchwałę Sądu Najwyższego z 2 grudnia 1959 r. 2 CO 10/59 (OSPiKA 1960, poz. 329).W związku z rozpoznawaniem zażalenia powodów Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne (art. 388 k.p.c.):"Czy w wypadku zakłócenia posiadania przez kilkudziesięciu pozwanych jednym działaniem następuje kumulacja roszczeń w jednym pozwie i w związku z tym wysokość wpisu stałego jest uzależniona z mocy art. 47 ust. 1 p. o k.s. w sprawach cywilnych od ilości osób pozwanych?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania zażalenia powodów we własnym zakresie i zważył, co następuje:Opłatę sądową uiszcza się w zasadzie od pisma lub wniosku (art. 11 p. o k.s.). Wpis pobiera się w proporcji do wartości przedmiotu sprawy albo w kwocie z góry oznaczonej (wpis stały) dla określonych rodzajów powództw lub wniosków. Ponieważ przepisy kodeksu postępowania cywilnego dopuszczają w pewnych warunkach łączenie powództw, łączenie zaś to nie może pozostać bez wpływu na wartość przedmiotu sporu (według art. 29 ust. 1 p. o k.s. decyduje ona o wartości przedmiotu sprawy stanowiącego podstawę do obliczenia wpisu), przeto ustawa przewiduje sposób obliczenia wartości przedmiotu sporu w razie kumulacji roszczeń procesowych (art. 14 k.p.c.). W drodze analogii przyjąć należy, że kumulacja powództw, od których pobiera się wpis stały, powoduje pobranie od pozwu dotyczącego skumulowanych powództw odpowiedniej wielokrotności wpisu stałego lub kilku różnych wpisów stałych. Ustawa nie zna natomiast zależności opłaty wpisu od ilości osób występujących po stronie powodowej bądź po stronie pozwanej.Jeżeli kilka osób w jednym pozwie dochodzi jednego roszczenia procesowego, chodzi zaś o powództwo podlegające opłacie wpisu stałego, to pobiera się jeden wpis. Jeżeli natomiast pozew zawiera np. dwa roszczenia procesowe (dwa powództwa), to pobiera się dwa wpisy. W obu wypadkach ani liczba powodów, ani liczba pozwanych nie ma żadnego wpływu na wysokość opłaty od pozwu. Jeżeli wszyscy pozwani w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest rozstrzygnięcie o jednym roszczeniu, złożą w jednym piśmie wspólną rewizję, pobiera się jeden wpis. Gdyby w tej samej sprawie każdy z pozwanych złożył odrębną rewizję, opłacie wpisu podlegałaby każda rewizja z osobna. O opłacie decyduje więc liczba pism i liczba roszczeń procesowych.W rozpoznawanej sprawie powodowie w jednym pozwie wystąpili przeciwko większej liczbie pozwanych z jednym roszczeniem procesowym. Jeżeli bowiem w procesie posesoryjnym powodowie żądają ochrony przed naruszeniem posiadania ze strony kilku osób, dokonanym jednym wspólnym działaniem, to chodzi o jedno powództwo i o jedno roszczenie procesowe, skierowane do wszystkich pozwanych, a nie o kumulację roszczeń. Sąd Najwyższy w obecnym składzie nie podziela sugestii wynikającej z uzasadnienia powołanej wyżej uchwały 2 CO 10/59, że w sprawach posesoryjnych regułą jest kumulacja roszczeń oraz że możliwa jest sytuacja, gdy mimo kumulacji roszczeń nie ma kumulacji powództw i w grę wchodzi "tylko jedno świadczenie".Nie budziłoby zapewne wątpliwości, że gdyby ci sami powodowie z powołaniem się na przepisy art. 134 i art. 137 k.z. wystąpili o zasądzenie od tych samych pozwanych solidarnie np. 1.000 zł odszkodowania z tym uzasadnieniem, że działaniem, które jest podstawą faktyczną wytoczonego tu powództwa posesoryjnego, pozwani wspólnie wyrządzili powodom szkodę wartości 1.000 zł - wpis należałoby pobrać od wartości 1.000 zł, a nie od 31.000 zł (31 roszczeń wartości 1.000 zł każde), gdyż chodziłoby o jedno roszczenie procesowe, a zatem i o jedno powództwo. Żadna racja prawna nie przemawia za tym, żeby w sprawie posesoryjnej opartej na podobnej podstawie faktycznej istniały podstawy do przyjęcia, że chodzi w niej o 31 odrębnych powództw reprezentujących 31 odrębnych roszczeń. Wynik zaś społeczny takiej wykładni byłby zupełnie niemożliwy do przyjęcia. W niniejszej np. sprawie wpis wyniósłby znacznie więcej, niż wart jest sam przedmiot ochrony pasesoryjnej.Okoliczność, że w sprawie zgłoszono dwa żądania: zakazania naruszeń i przywrócenia stanu poprzedniego - nie wpływa również na wymiar wpisu. Wbrew bowiem pozorom chodzi tu w rzeczywistości o jedno tylko roszczenie procesowe zawierające dwa elementy ochrony posesoryjnej tego samego obiektu w stosunku do tego samego naruszenia (inna rzecz, czy oba żądania nadają się do uwzględnienia).Dlatego też, skoro należny wpis został już uiszczony, należało uchylić zarządzenie nakazujące uiszczenie dalszej kwoty wpisu (art. 384 i art. 394 § 3 k.p.c.).