I FSK 2078/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu 6 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 21 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Lu 747/23 w sprawie ze skargi M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. na decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z 30 października 2023 r. nr 308000-COP.4103.4.2023 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2017 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z 21 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Lu 747/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. (dalej jako: Spółka, Skarżąca, Podatniczka) na decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z 30 października 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2017 r. Pismem z 4 września 2024 r. Spółka wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Pismem procesowym z 25 marca 2025 r. Spółka przedłożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W piśmie wskazano na ogólną kondycję finansową spółki, jej rozmiar i charakter działalności. We wniosku odnoszono się do i przedłożono: dokumenty finansowych za okresy do 2023 roku włącznie oraz stan zadłużenia względem organów podatkowych na dzień 11 marca 2024 roku, zestawienie rozliczeń uzyskanych kwot przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Łukowie od grudnia 2023 r. do kwietnia 2024 r. Zasadnicza argumentacja wniosku sprowadza się do stwierdzenia, że przymusowa egzekucja należności wynikających z decyzji sparaliżuje bieżącą działalność spółki oraz wymusi jej ewentualną likwidację. Akcentowano, że Spółka jest w stanie regulować zaległe zobowiązania w ratach, na potwierdzenie czego przedstawiono wspomniane zestawienie rozliczeń wpłat. Nadto wskazano, że "Skarżącej przysługuje oczywiście prawo do ubiegania się o pomoc de minimis – poprzez rozłożenie przedmiotowego zobowiązania na raty, których ciężar spłaty mogłaby ponieść. Warunkiem jednak spłaty w ratach jest kondycja finansowa firmy, która gwarantuje spłatę rozłożonych w czasie należności, a która z całą pewnością byłaby oceniona negatywnie wobec prowadzonej egzekucji uniemożliwiającej prowadzenie normalnej działalności gospodarczej." Dalszym pismem z 8 maja 2025 r. uzupełniono wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji poprzez przedłożenie dodatkowej argumentacji oraz dokumentów: listy wypłat z umów o pracę w styczniu oraz grudniu dla lat 2020, 2021, 2022, ewidencji środków trwałych spółki w latach 2022-2024, zeznanie CIT-8 za lata 2021-2023 r. Zarządzeniem Sędziego z 22 maja 2025 r. (wykonanym 17 czerwca 2025 r.), wezwano pełnomocnika Skarżącej kasacyjnie do przedłożenia w terminie 14 dni aktualnego stanu spłaty zobowiązania wynikłego z zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji pod rygorem pominięcia. Pismem z 13 czerwca 2025 r. Skarżąca zawnioskowała o przyspieszenie rozpoznania sprawy, ponawiając argumentację w zakresie wstrzymania wykonania decyzji. W odpowiedzi na zobowiązanie Sądu Skarżąca pismem z 2 lipca 2025 r. wskazała, że: a) Zaległości za miesiące od stycznia do maja 2017 roku oraz część zaległości za czerwiec 2017 roku wynikające z ww. decyzji zostały uregulowane przez spółkę zgodnie z decyzją Naczelnika Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie nr [...] z 27 marca 2024 roku o udzieleniu ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. W dniu 10.01.2025 r. Spółka dokonała również wpłaty na poczet ww. zaległości w wysokości 1.000.000 złotych. b) W dniu 13 czerwca 2025 r. Spółka wpłaciła kwotę w wysokości 1.350.000,00 zł, która została zaksięgowana na poczet zaległości w podatku od towarów i usług. zaś aktualna kwota zaległości wynikająca z ww. decyzji wynosi łącznie 1.581.091,00 zł (należność główna) oraz kwota 395,561,00 zł obejmująca odsetki od ww. zaległości podatkowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należało oddalić. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. W doktrynie i orzecznictwie jasno wskazuje się, że tego rodzaju wniosek może być również skutecznie złożony na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Inicjatywa w zakresie ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji należy wyłącznie do strony postępowania i uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku przez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 oraz z 9 września 2010 r., sygn. akt I OZ 671/10 i z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 988/12). Instytucja wstrzymania wykonania decyzji może odnieść skutek wyłącznie w stosunku do aktów administracyjnych jeszcze nie wykonanych – wstrzymanie wykonania stanowi jedynie czasową przeszkodę do kontynuowania egzekucji, nie stanowi zaś podstawy do zwrotu już wyegzekwowanych świadczeń. Wniesiony w niniejszej sprawie wniosek nie wykazuje skutecznie, aby dalsze egzekwowanie zaskarżonej decyzji ostatecznej miało spowodować trudne do odwrócenia skutki z kilku powodów. Po pierwsze, przedmiotowa decyzja pozostaje wykonalną decyzją ostateczną od 30 października 2023 r. Zatem od niemal dwóch lat jest ona egzekwowalna i Spółka wedle swych twierdzeń istotnie spłaca zobowiązanie z niej wynikające. Zgodnie z pismem pełnomocnika z 2 lipca 2025 r. pozostała do spłaty kwota należności głównej wynosi 1.581.091,00 zł, podczas gdy zaskarżona decyzja opiewa na kwotę 5.495.938 zł, zaś jeszcze w piśmie z 13 czerwca 2025 r. wskazuje się, że decyzja nakłada na Spółkę obowiązek zapłaty kwoty 3.470.280 zł. Z tego wynika, że Spółka w znacznym stopniu spłaciła już wynikłe z tej i innych decyzji zobowiązania. Odnotować przy tym trzeba, że na etapie postępowania przed WSA Spółka również składała wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, który to wniosek oddalono postanowieniem z 25 stycznia 2024 r. sygn. I SA/Lu 747/23 z uwagi na niewykazanie w pełni rzeczywistej kondycji finansowej Skarżącej oraz wynikająca z przedłożonych dokumentów zdolność finansową do wykonania decyzji bez nadmiernej szkody. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem NSA z 3 kwietnia 2024 r. sygn. I FZ 58/24. W postanowieniu tym wskazywano Spółce na możliwość ubiegania się o pomoc de minimis (m.in. rozłożenie na raty). Pomimo twierdzeń wniosku o kondycji finansowej spółki która "z całą pewnością byłaby ocenianej negatywnie" w kontekście wniosku o rozłożenie zaległości na raty okazuje się, że postanowieniem z 27 marca 2024 roku (a więc na długo przed złożeniem niniejszego wniosku i równolegle z rozpoznawaniem zażalenia na poprzednie postanowienie odmowne) taką ulgę już Spółka otrzymała. Do sprawy nie przedłożono kopii tego postanowienia, co uniemożliwia precyzyjne określenie zakresu udzielonej ulgi. Pomimo powyższych kwestii, argumentacja kolejnych pism w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zdaje się wyrzekać o zagrożeniach płynących z wykonania decyzji jakby spółce groziła natychmiastowa egzekucja całości pierwotnie ustalonego zobowiązania – co zwyczajnie nie jest realne w obecnym stanie sprawy z uwagi na dokonaną spłatę większości zaległości. Argumentacja wniosku powinna być zrelatywizowana do aktualnie pozostałej do wykonania części zaskarżonej decyzji, czego w niniejszej sprawie zupełnie zabrakło. Widać to również w równolegle rozpoznawanej sprawie, w której przy złożeniu analogicznych wniosków o wstrzymanie wykonania okazało się, że zobowiązanie podatkowe zostało już w całości spłacone (I FSK 1416/24). Wreszcie, w ślad za uprzednio ocenianym przez WSA wnioskiem, przedłożone w sprawie dokumenty nie pozwalają w dostateczny sposób ustalić aktualnej sytuacji finansowej spółki. Przedłożone dokumenty dotyczą co do zasady lat 2021-2023, a za późniejsze okresy przedstawiono jedynie informacje o spłatach zobowiązań. Tutejszy Sąd nie jest w stanie więc dokonać po myśli pełnomocnika Podatniczki oceny czy sytuacja gospodarcza Skarżącej - w bieżącym czy choć ubiegłym roku - w zestawieniu z aktualnym stanem zadłużenia wynikającej z zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku o trudnych do odwrócenia skutków dalszej wykonalności aktu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Autor wniosku wielokrotnie podkreśla, że Spółka jest w stanie regulować zobowiązanie podatkowe w ratach i aktywnie to czyni. W obliczu przedłożonych dotychczas dokumentów Naczelny Sąd Administracyjny, w ślad za poprzednio wydanym w sprawie postanowieniem z 3 kwietnia 2024 r. sygn. I FZ 58/24 stwierdza, że adekwatnym trybem pomocy Skarżącej w łagodzeniu skutków wykonania zaskarżonej decyzji jest ubieganie się o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych w myśl rozdziału 7a Ordynacji podatkowej, m.in. poprzez rozłożenie należności na raty. Dotychczasowa sumienna spłata zobowiązania - zgodnie z twierdzeniami wnioskodawcy – zdaje się przemawiać za pozytywną prognozą rozpoznania ewentualnego wniosku w tym zakresie. Udzielenie Skarżącej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w obecnym stanie sprawy jawi się jako nieproporcjonalne. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.