I FZ 228/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3254/15 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od września do listopada 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowienie sądu I instancji Postanowieniem z dnia 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3254/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi J. W. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 września 2015 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od września do listopada 2011 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. 2. Uzasadnienie rozstrzygnięcia sądu I instancji Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2016 r. WSA na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") odrzucił ww. skargę z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący wskazał, że skarga w niniejszej sprawie została już fizycznie złożona, stąd też czynność ta, jakkolwiek z uchybieniem terminu, została dokonana i nie ma potrzeby ponownego wnoszenia skargi. W ocenie skarżącego nie ponosi on winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Skarżący podniósł, że przez ponad rok był utrzymywany przez sąd w świadomości, że skarga została wniesiona w terminie. Zdaniem skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest uzasadniony biorąc pod uwagę liczne czynności procesowe dokonane w niniejszym postępowaniu oraz fakt, iż skarga została złożona tylko z jednodniowym opóźnieniem. Skarżący dodał, że o uchybieniu terminu do wniesienia skargi dowiedział się z treści zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FZ 56/17, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wskazane wyżej zażalenie. Następnie, ustosunkowując się do wniosku o przywrócenie terminu, postanowieniem z dnia 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3254/15, WSA w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Sąd powołał przepisy art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., po czym zauważył, że z akt sprawy wynika, że termin do wniesienia skargi w niniejszej sprawie upływał w dniu 26 października 2015 r., zaś skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności w dniu 20 grudnia 2016 r. (data nadania wniosku). Zdaniem WSA w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka wyrażona w art. 87 § 5 P.p.s.a., w związku z czym wniosek należy rozpoznać merytorycznie. Skarżący dowiedział się o uchybieniu terminu do wniesienia skargi z treści postanowienia o jej odrzuceniu, które zostało wydane w dniu 5 grudnia 2016 r., tj. po ponad roku od dnia złożenia skargi w niniejszej sprawie. Uchybieniem WSA było nieodrzucenie skargi przy wstępnych czynnościach sądowych, a dopiero po podjęciu szeregu czynności procesowych w sprawie. W niniejszej sprawie skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi, co zostało przesądzone przez NSA w postanowieniu z dnia 3 kwietnia 2017 r., I FZ 56/17. Zdaniem sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony z zachowaniem terminu do jego wniesienia. Jednakże w ocenie sądu okoliczności wskazane przez skarżącego we wniosku nie stanowią przesłanki uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Przyczyną uchybienia terminu do złożenia skargi w niniejszej sprawie było to, iż skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, nie wiedział, kiedy wnieść skargę do sądu, pomimo prawidłowego pouczenia go o możliwości, terminie i sposobie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działanie pełnomocnika, przyjmując obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnego pełnomocnika procesowego dbającego w sposób należyty o interesy mocodawcy. Skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają zaś samą stronę. 3. Zażalenie W wywiedzionym zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, argumentując, że nie ponosi on winy w uchybieniu terminu, ponieważ przez ponad rok był utrzymywany przez WSA w świadomości, że skarga została wniesiona w terminie. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie w przedmiocie przywrócenia terminu nie budzi wątpliwości, że pełnomocnik skarżącego uchybił terminowi do wniesienia skargi, co zostało już prawomocnie przesądzone. NSA podziela stanowisko sądu I instancji dotyczące tego, że w sprawie została spełniona przesłanka wyrażona w art. 87 § 5 P.p.s.a., jako że uchybieniem WSA było nieodrzucenie skargi już na etapie wstępnej jej kontroli, co doprowadziło do podjęcia szeregu czynności procesowych w sprawie. W konsekwencji skarżący był przekonany o skutecznym wniesieniu skargi przez swojego pełnomocnika. Jednocześnie jednak należy zgodzić się z WSA, który w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podkreślił, że przywrócenie terminu może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak swojej winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015, s. 462, nb 4; postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., II OZ 580/08, – treść orzeczenia dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl, zwanej dalej: CBOSA). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10.9.2010 r., II OZ 849/10, CBOSA). W opinii NSA za tego rodzaju okoliczność nie można natomiast uznać sytuacji, w której działający w imieniu skarżącego profesjonalny pełnomocnik, pozostając w błędnym przekonaniu o terminowym wniesieniu skargi do sądu, pomimo prawidłowego pouczenia go w tym zakresie, w rzeczywistości złożył skargę z uchybieniem terminu do jej wniesienia. O niezawinionym przez skarżącego uchybieniu terminu do wniesienia skargi tym bardziej nie może świadczyć okoliczność, iż po podjęciu przez WSA szeregu czynności w sprawie i do czasu wydania postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi, skarżący był przekonany o skutecznym wniesieniu skargi. Fakt ten pozostaje bez wpływu na uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia skargi, skoro uchybienie terminu zaistniało wcześniej aniżeli podjęcie przez WSA czynności w sprawie. Następnie należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca (por. postanowienia NSA: z 13 września 2012 r., II FZ 689/12; z 9 października 2013 r., II FZ 872/13; z 18 lipca 2013 r., I OZ 584/13; publik.: CBOSA). Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej. W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Tym samym pełnomocnicy powinni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Jeżeli pełnomocnik, jako profesjonalny podmiot, spóźnił się choćby o jeden dzień z wniesieniem środka odwoławczego, to będzie to wiązało się z koniecznością odrzucenia tego środka, co dotknie mocodawcę. Jak zauważył NSA w postanowieniu z dnia 30 października 2017 r., sygn. akt II FZ 535/17, CBOSA (również w sprawie ze skargi J. W.) "Wybór pełnomocnika jest autonomiczną wolą każdego mocodawcy (w sprawie mocodawcą jest skarżący). To mocodawca (skarżący) obdarza daną osobę (pełnomocnika) zaufaniem oraz wybiera go bowiem jest przekonany, że ten właśnie pełnomocnik będzie właściwie realizował wszelkie uprawnienia procesowe skarżącego w danej sprawie. Z chwilą udzielenia pełnomocnictwa, pełnomocnik działa w imieniu i ze skutkiem prawnym dla swojego mocodawcy, a odpowiedzialność za jego działania bądź zaniechania w pełni obciążają stronę". Zgodzić się również należy ze stwierdzeniem zawartym w ww. postanowieniu NSA, że pożądane by było, gdyby sąd spostrzegł uchybienie terminu zaraz po wniesieniu środka odwoławczego i nie nadawał biegu sprawie. W niniejszej sprawie taka okoliczność nie zaistniała, sąd nie dostrzegł od razu, że środek jest spóźniony. Co nie zmienia tego, że sąd zobowiązany był odrzucić skargę, jak tylko dostrzegł uchybienie terminu. W rozpatrywanej sprawie nie została zatem spełniona przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności, ponieważ nie można przyjąć, że strona/jej pełnomocnik przy użyciu wszelkich dostępnych środków i sił nie byli w stanie dokonać czynności w terminie. Sąd prawidłowo zastosował przepisy art. 86 § 1 i art. 87 § 1, 2 i 5 P.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.