I GSK 1026/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 22 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku A. T. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 875/20 w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia (...) października 2020 r., nr (...) w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 875/20 A. T. zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Zarządu Województwa Podkarpackiego z(...) października 2020 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu kwoty ze środków europejskich pobranych na podstawie umowy o dofinansowanie projektu wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem. W uzasadnieniu wskazała, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podyktowane jest niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie strony okolicznością uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji jest wysokość zobowiązania do zwrotu skorelowana ze skalą działalności gospodarczej skarżącej, gdyż jednorazowe nałożenie obowiązku zwrotu kwoty ze środków europejskich pobranych na podstawie umowy o dofinansowanie jest w stanie zachwiać każdym rodzajem prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca upatruje wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji na obu przesłankach niezależnie, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Dalej skarżąca wskazuje, że wszczęcie egzekucji spowoduje zamrożenie środków niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej, tj. zapłaty czynszów, zapłaty wynagrodzeń pracowników oraz uiszczenia należności publicznoprawnych wynikających z zawartych ze skarżącą umów o pracę. Brak możliwości opłacenia czynszów spowoduje wypowiedzenie umów najmu na prowadzenie placówek przedszkolnych, co może spowodować pozostawienie bez opieki przedszkolnej około 155 dzieci oraz brak wynagrodzenia dla 32 pracowników. Ewentualne przywrócenie stanu sprzed egzekucji nie będzie możliwe, gdyż wysokość należności do zwrotu znacznie przewyższa możliwości finansowe skarżącej, a w konsekwencji będzie mogło doprowadzić do ogłoszenia jej upadłości jako przedsiębiorcy. Dokumenty finansowe skarżącej przedłożone przy wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazują, że skarżąca nie jest w stanie udźwignąć finansowo prowadzenia ewentualnej egzekucji. Dodatkowo skarżąca prowadzi inne projekty unijne na prowadzenie przedszkoli i żłobków. Wykonanie decyzji może spowodować efekt lawinowy i sprawić, że pozostałe prowadzone projekty przestaną być realizowane z powodu braku bieżących środków na prowadzenie działalności gospodarczej co spowoduje jeszcze większe zadłużenie Skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie NSA argumenty przedstawione przez skarżącą we wniosku, same w sobie nie przemawiają za wstrzymaniem wykonania decyzji. Skarżąca wykazując okoliczności przemawiające za zastosowaniem ochrony tymczasowej, nie przedłożyła wraz ze skargą kasacyjną dokumentacji obrazującej całokształt swojej sytuacji finansowej. W istocie, całość zdawkowej argumentacji skarżącej spółki skupia się na podkreślaniu znalezienia się przez nią w złej sytuacji majątkowej spowodowanej w ocenie skarżącej przez ewentualne czynności egzekucyjne. Trzeba wobec tego, po pierwsze, wyjaśnić, że faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 128/15, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, jednak wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie jest wyłącznie szkoda, ale szkoda, którą można uznać za znaczną. A zatem aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja tej kwoty może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest jej odniesienie do sytuacji majątkowej skarżącej. Tymczasem skarżąca we wniosku w ogóle nie przedstawiła, w jakiej kondycji finansowej obecnie się znajduje, jakim dysponuje majątkiem ani tym bardziej nie uprawdopodobniła okoliczności świadczących o jej trudnej sytuacji stosownymi dokumentami źródłowymi, jak choćby wyciągiem z rachunków bankowych czy dokumentami finansowymi dotyczącymi aktualnej sytuacji prowadzonej działalności. Strona ogólnikowo odwołała się jedynie do dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Uzasadnienie wniosku skarżącej sprowadza się jedynie do ogólnych informacji, nie zawiera ono konkretnych danych obrazujących kondycję jej finansową. Sąd administracyjny zasadniczo nie prowadzi postępowania dowodowego i nie ma obowiązku doszukiwania się przyczyn zgłoszonego wniosku, ani tym bardziej w oparciu o treść uzasadnienia domniemywać okoliczności, które przemawiałyby za pozytywnym rozpatrzeniem złożonego wniosku. Sąd nie ma także obowiązku samodzielnego poszukiwania w aktach sprawy argumentów i dowodów na poparcie wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W świetle powyższej argumentacji należy uznać, że skoro skarżąca we wniosku kierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego w żaden sposób nie wykazała, że spełniona została choć jedna z ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., to brak jest podstaw do zastosowania wobec niej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Z powyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.