I GSK 1487/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 1622/21 w sprawie ze skargi R. O. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 13 października 2021 r. nr COF.OUR.6375.16142.2021 ŁD.PM.ZZ 03290291 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1622/21 oddalił skargę R. O. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 13 października 2021 r. nr COF.OUR.6375.16142.2021 ŁD.PM.ZZ 03290291 w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. O. Zaskarżając wyrok w całości i zarzucił mu na podstawie art.174 p.p.s.a.: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. a. art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 5 § 2 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych poprzez jego błędną wykładnie polegające uznaniu, iż organ prawidłowo poinformował skarżącego o nadaniu numeru identyfikującego co skutkowało naliczeniu opłat abonamentowych, podczas gdy skarżący nie posiadał wiedzy o zarejestrowaniu odbiornika; b. art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r –postępowanie egzekucyjne w administracji ( dalej: u.p.e.a.) poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, że upomnienie nr [...] wzywające do dobrowolnego uregulowania należności za okres od stycznia 2016 r. do marca 2021 r. zostało prawidłowo doręczone, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż postępowanie egzekucyjne w administracji zostało wszczęte w sposób prawidłowy podczas gdy z przedłożonych do akt sprawy raportu wynika, że przesyłka została doręczona skarżącemu. 2. Naruszenie przepisów prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a.w zw. z art.44 § 4 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnie i zastosowanie, polegające na przyjęciu fikcji skutecznego doręczenia upomnienia nr [...], która to czynność miała wpływ na wynik błędnego rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. W uzasadnieniu wskazano, że z faktu, iż organ nie dysponuje dowodem wyrejestrowania nie może rodzić negatywnych skutków dla skarżącego, bowiem z treści przepisów ustawy o opłatach abonamentowych nie wynika w jakim okresie winien być przetrzymywany dowód wyrejestrowania odbiornika i nie można uznać, że powyższy obowiązek istnieje bezterminowo. Powyższy dokument mógłby świadczyć o takiej okoliczności, jednak nie można uznać go za obligatoryjny. Powołując się na treść art.15 § 1 zd. 1 wskazano, że do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego niezbędne jest prawidłowe doręczenie upomnienia. Podniesiono, że wierzyciel wskazał, że upomnienie zostało doręczone zgodnie z art.44 § 4 k.p.a. Skarżący stwierdził, że upomnienie było doręczane pod adres jego zameldowania, a nie zamieszkania i żadna korespondencja w toku postępowania nie została mu doręczona, co uprawdopodabnia, że nie zamieszkiwał pod wskazanym adresem. Jednocześnie organ nie podejmował żadnych prób doręczenia upomnienia przez pracownika bądź upoważnioną do tego osobę. W sytuacji, gdy w sprawie występuje tylko jedna strona postępowania i stwierdzone zostanie, że procedura doręczenia zastępczego nie spełnia warunków określonych w art. 44 § 4 k.p.a. uzasadnione jest przyjęcie, że nie nastąpiło skuteczne doręczenie. Odnosząc się do kwestii braku poinformowania organu o zmianie miejsca zamieszkania skarżącego podniesiono, że wskazanie przez Sąd braku możliwości wywodzenia przez skarżącego korzystnych dla siebie skutków prawnych z faktu, iż nie dochował obowiązku poinformowania właściwego organu o zmianie miejsca zamieszkania jest bezzasadne. Bowiem skarżący nie mieszkał pod wskazanym adresem, nie posiadał wiedzy na temat obowiązku uiszczenia opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Z uwagi na wyraźne rozdzielenie w art. 174 p.p.s.a. podstaw kasacyjnych przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie, a przedmiotem zarzutu mogą być tylko te przepisy, które zastosował Sąd I instancji lub które powinien był zastosować, lecz je pominął. Skarga kasacyjna winna być bowiem skierowana przeciwko przyjętej w zaskarżonym wyroku podstawie prawnej rozstrzygnięcia. Niezbędne jest jednocześnie precyzyjne wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez Sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Wskazać należy, że naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji). Ocena zasadności tego zarzutu może być skutecznie dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Uzasadniając ten zarzut należy wykazać, że Sąd błędnie określił podstawę orzekania, stosując wybrany przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli, że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Jednocześnie należy wskazać, jaki przepis powinien być zastosowany, dlaczego powinien być zastosowany bądź, w jaki sposób przepis powinien być zastosowany ze względu na stan faktyczny sprawy. Co ważne, zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można kwestionować ustaleń stanu faktycznego, gdyż te można podważać jedynie w oparciu o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uznanie. W rozpoznawanej sprawie wprawdzie w skardze kasacyjnej nie powołano się na któregokolwiek z punktów art. 174 p.p.s.a., jednakże sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej pozwala przyjąć, że skarżąca, wskazując na naruszone przepisy jako należące do prawa materialnego i przepisów postępowania, oparła skargę na obydwu podstawach kasacyjnych sformułowanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Jednocześnie pomimo tak sformułowanych zarzutów, skarżący kwestionuje prawidłowości ustaleń faktycznych, a mianowicie zarówno to czy doszło do poinformowaniu skarżącego o nadaniu numeru identyfikacyjnego z jednej strony, a z drugiej czy zostało doręczone mu upomnienie wymagane treścią art. 15 § 1 u.p.e.a. Tak więc wszystkie zarzutu dotyczą naruszenia przepisów postepowania. Odnosząc do tak sformułowanych zarzutów wskazać należy, że skarżący kasacyjnie nie uzasadnił w żaden sposób jaki wpływ na treść orzeczenia miałyby mieć wskazywane uchybienia. A element ten jest konieczny w zakresie postawionych zarzutów na podstawie art.174 pkt. 2 p.p.s.a. Przy czym elementem istotnym zarzutu procesowego, jak wyżej już zauważono, jest wskazanie zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - istotnego wpływu naruszenia na wynik sprawy. Wypada zatem przedstawić poglądy NSA prezentowane na tle omawianego zagadnienia. Zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" zawarty w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 2409/11, LEX nr 1110162). Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być tylko naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi istnieć związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. Ponadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanej w sprawie decyzji (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I OSK 513/11, LEX nr 1069664). Oznacza to po stronie skarżącego obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 330/10, LEX nr 992297). Takiej analizy i rozważań wniesiona skarga kasacyjna nie zawiera. Odmienna ocena dowodów i wyprowadzenie na jej podstawie własnych wniosków co do stanu faktycznego sprawy, bez wskazania przepisów postępowania. których naruszenie stanowi uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie stanowi podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 i 176 p.p.s.a. W rozstrzyganej sprawie zasadnie uznał Sąd I instancji, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia brak było dowodów na okoliczność wyrejestrowania przez skarżącego odbiornika; wierzyciel nie dysponował dowodem wyrejestrowania odbiornika, a skarżący takich dowodów nie przedstawił, co powinien uczynić, skoro podnosi zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Na nim bowiem spoczywa ciężar dowodu, gdyż wnosząc zarzut egzekucyjny, skarżący usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie ustaleń w tym zakresie. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych przypisany jest do osób, które dokonały rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych (w sprawie do skarżącego), dlatego argumentacja skarżącego odnosząca się do zmiany adresu zamieszkania jest dla rozstrzygnięcia sprawy irrelewantna - nie mogła odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku w postaci uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku Na skarżącym (abonencie) spoczywa obowiązek aktualizacji danych, a w przypadku zaprzestania używania odbiornika telewizyjnego - obowiązek dokonania jego wyrejestrowania. Jednocześnie bezspornym jest, iż skarżący nie zaktualizował danych – nie poinformował wierzyciela o zmianie miejsca zamieszkania. Tym samym wierzyciel podjął słuszną decyzję, aby upomnienie wysłać na adres ujawniony przez skarżącego we wniosku o rejestrację odbiornika, który był jednocześnie jej adresem zameldowania na pobyt stały. Niedopuszczalne jest wywodzenie przez skarżącego korzystnych dla siebie skutków prawnych z faktu, iż nie dochował obowiązku poinformowania właściwego organu o zmianie miejsca zamieszkania. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.