I GSK 202/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A sp. z o.o. w G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 października 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 101/25 w zakresie odrzucenia skargi A sp. z o.o. w G. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 26 listopada 2024 r., nr COF.OUR.635.8309.2024 ŁD.BK.ZZ 10085632 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Postanowieniem z dnia 21 października 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 101/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę A sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 26 listopada 2024 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 26 listopada 2024 r. Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689) po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego pismem nadanym 18 października 2024 r. utrzymała w mocy własne postanowienie z 10 października 2024 r.. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez A sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 lipca 20204 t. wystawił tytuł wykonawczy, obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2019 r. do marca 2023 r. W piśmie z dnia 22 sierpnia 2024 r. skarżąca reprezentowana pełnomocnika wniosła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego. Zarzuty dotyczyły nieistnienia obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji z uwagi na wadliwą treść tytułu wykonawczego, tj. art. 1a pkt. 13) w związku z art. 29 § 2 pkt. 3) w zw. z art. 27 § 1 pkt 1) u.p.e.a. w związku z art. 7 ust. 5 ustawy o opłatach abonamentowych. Stanowisko wierzyciela odnośnie do wniesionych zarzutów zostało zawarte w postanowieniu Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia 10 października 2024 r., w którym oddalono zarzut nieistnienia obowiązku. W zawartym w tym postanowieniu oznaczeniu strony wskazano wyłącznie radcę prawnego J. C. i jemu doręczono to rozstrzygnięcie. Skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła zażalenie na to postanowienie, które nie zostało uwzględnione. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2024 r. Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia 10 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że sprawa dotyczy postanowienia wydanego wobec radcy prawnego J. C., którego w postanowieniach obu instancji wskazano jako stronę postępowania. Jemu też doręczono obydwa te rozstrzygnięcia, oznaczając go jako adresata obu przesyłek. W żadnym z tych postanowień nie był on oznaczony jako pełnomocnik skarżącej spółki. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ określił mecenasa jako pełnomocnika wspomnianej spółki. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skargę inicjującą postępowanie sądowe w niniejszej sprawie wniosła skarżąca zastępowana przez radcę prawnego. Uznał, że jeżeli zaskarżone postanowienie zostało skierowane do J. C., to zaskarżony akt w żaden sposób nie kształtuje praw ani obowiązków skarżącej, której zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne pozostają nie rozpatrzone. W związku z powyższym Sąd uznał, że skarżąca spółka nie posiada indywidualnego interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a.. Nie jest również podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie przepisu szczególnego. W konsekwencji spółce nie przysługuje legitymacja do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie złożyła skarżąca zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa procesowego mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) _ poprzez jego błędną wykładnię i ustalenie, że W niniejszej sprawie interes prawny we wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia 26 listopada 2024 r. posiada pełnomocnik skarżącej radca pracy J. C., jako że to do niego Poczta Polska S.A. adresowała korespondencję w sprawie po jego dołączeniu do sprawy w roli pełnomocnika A sp. z. o. o., podczas gdy: 1) r. pr. J. C. występował w sprawie jedynie w roli pełnomocnika A sp. z. o. o., 2) jako pełnomocnik A sp. z. o. o. r. pr. J. C. nigdy nie posiadał własnego interesu prawnego w zaskarżaniu postanowień Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., 3) sprawa dotyczy podnoszonego przez Pocztę Polską S.A. rzekomego obowiązku skarżącej w uiszczaniu opłat abonamentowych w okresie od stycznia 2019 r. do marca 2023 r., w której to skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika r. pr. J. C., podnosi, że skutecznie wyrejestrowała odbiorniki pismem skierowanym do Poczty Polskiej S.A. tuz po wyburzeniu hotelu, na potrzeby którego były one używane, 4) r. pr. J. C. nigdy nie występował w niniejszej sprawie w charakterze strony postępowania lub osoby bezpośrednio zainteresowanej jej wynikiem. Ze względu na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia sądowi l instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania spowodowanych wniesieniem skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia należy przypomnieć, że w orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy podmiot ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny. Pojęcia (kategorie) "interesu prawnego", którymi ustawodawca operuje na gruncie art. 28 k.p.a. oraz art. 50 § 1 p.p.s.a. nie są tożsame. Jak się bowiem przyjmuje, interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego posiada zarówno: 1) strona, która brała udział w postępowaniu administracyjnym w oparciu o interes prawny wywodzony z prawa materialnego, jak i 2) podmiot, którego interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego dotyczyło postępowanie administracyjne, a który nie brał udziału w tym postępowaniu, jak i 3) podmiot, który został błędnie potraktowany jako strona postępowania administracyjnego mimo braku interesu prawnego, a także 4) podmiot, który błędnie uznał, że decyzja dotyczy jego interesu prawnego. O istnieniu legitymacji skargowej nie decyduje zarzut naruszenia interesu prawnego skarżącej, lecz interes prawny, którego istotę stanowi żądanie oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności lub stanu bezczynności z obiektywnym stanem prawnym, co ma jednocześnie tę konsekwencję, że w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. skarżący musi posiadać interes prawny rozumiany, jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem, czynnością lub innym działaniem administracji publicznej. O istnieniu zaś tego związku, mającego uzasadniać istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., można i należy wnioskować (tylko) na tej podstawie, że skarga dotyczy (i ma dotyczyć) tylko "własnej sprawy administracyjnej" skarżącego rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej oraz indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi, co innymi słowy oznacza – a trzeba to podkreślić – że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku (por. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt II GZ 527/24). Z punktu widzenia istoty spornej w sprawie kwestii, interes prawny, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., gdy chodzi o jego źródło, ma – w zdecydowanej i przeważającej większości spraw – charakter materialnoprawny co oznacza, że jest oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, a więc na takiej normie prawnej, która przewiduje w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania określonego aktu (np. decyzji lub postanowienia) lub też podjęcia określonego aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. Interes prawny musi więc wynikać z przepisów prawa materialnego i rekonstruowanych z nich konkretnych norm prawnych. To one bowiem są źródłem uprawnień i interesów prawnych (zob. np. wyrok TK z dnia 16 września 2008 r. w sprawie SK 76/06) co oznacza, że kryterium "interesu prawnego" ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia istnienia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem (zob. wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3087/19). Należy więc stwierdzić, że pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. ma charakter obiektywny, a jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego (niekiedy również procesowego czy też nawet ustrojowego) w związku z czym, o jego istocie trzeba wnioskować na podstawie jego związku z konkretną normą prawną co oznacza, że istnienie interesu prawnego uzasadnia istnienie przepisu prawa i rekonstruowanej z niego normy prawnej stanowiącej źródło (podstawę) wywiedzenia z niej dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków (zob. postanowienie NSA z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt I GSK 290/13; zob. również np. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 478/12 oraz postanowienia NSA z dnia: 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1609/11; 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 2500/11; 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 126/10). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że niniejsze postępowanie sądowe dotyczy kontroli legalności postanowienia Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 26 listopada 2024 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oba postanowienia wydane w sprawie odnoszą się bezpośrednio do interesu prawnego wnoszącej skargę spółki. Należy uznać, że mec. J. C. nie posiada i nie posiadał interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia 26 listopada 2024 r. Interes ten posiada jedynie A sp. z o. o., która od początku była stroną postępowania i to jej obowiązków w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych dotyczy niniejsze postępowanie. Interes ten oparty jest na przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Ocena tego, czy podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego posiada interes prawny powinna zatem opierać się nie tylko na zbadaniu przez sąd, do kogo adresowane byty pisma i postanowienia przez organ w sprawie, ale przede wszystkim na ustaleniu właściwego stanu faktycznego. Interes prawny będzie bowiem posiadał ten podmiot, którego w istocie dotyczyło prowadzone postępowanie administracyjne. Na marginesie dodać należy, że Sąd pierwszej instancji działa w wewnętrznej sprzeczności. Wzywa r.pr. J. C. do uzupełnienia braków skargi określając go pełnomocnikiem spółki a nie dostrzega, że postanowienia wydane przez Pocztę Polską S.A. nie mianowały mecenasa stroną postępowania tylko odbiorcą korespondencji. Z treści postanowień wyraźnie wynika jakiego podmiotu one dotyczą. Natomiast miejsce wprowadzenia odbiorcy korespondencji nie może być uznane za wskazujące na zmianę strony postępowania administracyjnego. W aktach znajduje się również pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu przez spółkę. W związku z powyższym, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia