I GSK 323/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-10-29
Skład orzekający: Zofia Borowicz, Hanna Kamińska, Piotr Kraczowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż oleju opałowego z nieprawidłowo udokumentowanym oświadczeniem nabywcy o przeznaczeniu na cele opałowe uzasadnia zastosowanie sankcyjnej stawki podatku akcyzowego? Czy doręczenie zastępcze wezwania na przesłuchanie w charakterze podejrzanego o przestępstwo skarbowe, dokonane przed upływem terminu przedawnienia, skutkuje zawieszeniem biegu tego terminu?Ratio decidendi
Sprzedaż oleju opałowego bez uzyskania od nabywcy prawidłowego oświadczenia o przeznaczeniu na cele opałowe, spełniającego wymogi formalne i materialne, jest równoznaczna z użyciem oleju niezgodnie z przeznaczeniem, co uzasadnia zastosowanie sankcyjnej stawki podatku akcyzowego. Doręczenie zastępcze wezwania na przesłuchanie w charakterze podejrzanego, dokonane przed upływem terminu przedawnienia, skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, nawet jeśli podatnik nie odebrał pisma.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za listopad 2005 r. Organ podatkowy ustalił, że skarżący dokonał sprzedaży oleju opałowego lekkiego, dołączając do faktury VAT oświadczenie nabywcy, które było wadliwe (niepodpisane, oparte na nieobowiązującej podstawie prawnej, dotyczące oleju ciężkiego, a nie lekkiego). W związku z tym organ zastosował sankcyjną stawkę podatku akcyzowego. Skarżący kwestionował zasadność zastosowania tej stawki oraz podnosił zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sprawa przeszła przez kilka instancji, w tym dwukrotnie przez NSA, który wskazywał na konieczność zbadania, czy podatnik został poinformowany o wszczęciu postępowania karnoskarbowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Rz 816/13 w sprawie ze skargi R. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. Ż. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w P. kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. wyrokiem z 9 listopada 2013 r.,
sygn. akt I SA/Rz 816/13 oddalił skargę R. Ż. na decyzję Dyrektora Izby
Celnej w P. z [...] czerwca 2011 r. nr [...] w
przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym
za listopad 2005 r.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w R. decyzją z [...] marca 2011 r.
określił R. Ż. - Firma Handlowo-Usługowa E. w J.
zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za listopad 2005 r. w wysokości
54.297 zł. Podstawą wydania decyzji było ustalenie, że skarżący w listopadzie 2005 r.
dokonywał obrotu olejem opałowym niezgodnie z przeznaczeniem. Na podstawie
faktury VAT nr [...] ustalono, że [...] listopada 2005 r. dokonano sprzedaży
oleju opałowego lekkiego RC w ilości 30.711 m3 Firmie Handlowo-Usługowej T. R. F. Do faktury nie dołączono oświadczenia nabywcy o
przeznaczeniu zakupionego oleju opałowego, wydrukowano jedynie informację o treści:
"zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów dnia 24 grudnia 2003 r.
(Dz. U. Nr 221, poz. 2196) w sprawie podatku akcyzowego oświadczam, że kupowany
olej ciężki nie będzie przeznaczony do użycia jako paliwo silnikowe albo jako dodatki
lub domieszki do paliw silnikowych. Towar przeznaczony jest na cele opałowe lub do
dalszej odsprzedaży." Zarówno faktura, która dotyczyła sprzedaży oleju opałowego
lekkiego, jak i oświadczenie, które dotyczyło sprzedaży oleju opałowego ciężkiego, nie
były podpisane przez osobę upoważnioną do odbioru faktur i składania oświadczeń, a
oświadczenie sporządzone było według nieobowiązującej już podstawy prawnej.
Przesłuchany w charakterze świadka R. F. zaprzeczył, aby kupował od
skarżącego olej opałowy na podstawie przedłożonej mu do wglądu faktury VAT. Zeznał,
że w 2005 r. nie posiadał urządzeń grzewczych, ani bazy transportowej, a odbierając
faktury zawsze stawiał pieczątkę firmową i podpisywał się. Wyjaśnił, że nie zatrudniał
pracowników, a jedyną osobą która pomagała mu w prowadzeniu działalności był
Grzegorz Kus, którego adresu nie potrafił wskazać. Również R. Ż. nie
określił, w jaki sposób nastąpiła sprzedaż, gdzie i komu wydał olej opałowy i czyim
środkiem transportu był przewożony. Nie wyjaśnił, dlaczego na fakturze brak było
pieczęci, podpisu, zeznał jedynie, że osoba kupująca olej miała uzupełnić wydrukowane
oświadczenie przy następnej transakcji. Nie przedstawił dowodu otrzymania zapłaty
(wpłaty pieniędzy na rachunek bankowy).
Wobec powyższego organ I instancji stwierdził użycie przez skarżącego oleju
opałowego niezgodnie z przeznaczeniem, co skutkowało zastosowaniem wyższej,
sankcyjnej stawki podatku akcyzowego.
Dyrektor Izby Celnej w P., po rozpoznaniu odwołania skarżącego,
decyzją z [...] czerwca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W pierwszej
kolejności oigan stwierdził, że nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego.
Wyjaśnił, że choć decyzja została wydana 30 czerwca 2011 r., a zobowiązanie
podatkowe dotyczyło listopada 2005 r., to pięcioletni termin przedawnienia, o którym
mowa w art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z
2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: o.p.) uległ - zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. -
zawieszeniu 25 października 2010 r. tj. z dniem wszczęcia dochodzenia
karnoskarbowego w sprawie nieprawidłowego deklarowania, naliczania i
odprowadzania podatku akcyzowego za październik i listopad 2005 r.
W dalszej części przedmiotem rozważań organu były wyniki kontroli
prawidłowości zastosowania preferencyjnej stawki akcyzy w sprzedaży oleju
opałowego, na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r.
w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.; dalej:
rozporządzenie MF z 22 kwietnia 2004 r.), wydanego na podstawie delegacji ustawowej
zawartej w art. 65 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.
U. Nr 29, poz. 257 ze zm.; dalej: u.p.a.). Oprócz wymagań dotyczących właściwości
produktu, rozporządzenie nakładało na sprzedawcę oleju obowiązki w zakresie
dokumentowania sprzedaży, w tym wymóg odebrania prawidłowego oświadczenia o
przeznaczeniu oleju opałowego na cele opałowe, którego brak uzasadniał zastosowanie
sankcyjnej stawki podatku akcyzowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. wyrokiem z 10 listopada 2011 r.
sygn. I SA/Rz 624/11 oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P.
Sąd nie zgodził się z zarzutem przedawnienia uznając, że skoro
postanowieniem z 25 października 2010 r., wszczęto wobec skarżącego dochodzenie
karnoskarbowe w sprawie nieprawidłowego deklarowania, naliczania i odprowadzania
podatku akcyzowego za miesiące: październik i listopad 2005 r., będącego wynikiem
sprzedaży oleju opałowego niezgodnie z przeznaczeniem i obowiązującymi przepisami
o podatku akcyzowym, w następstwie czego narażono na uszczuplenie podatek
akcyzowy w kwocie około 150.000 zł tj. o przestępstwo skarbowe z art. 54 § 2 w zw. z
art. 6 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz.U. Nr 83, poz.
930; dalej: k.k.s.), to nastąpiło przerwanie terminu przedawnienia na podstawie art. 70 §
6 pkt 1 o.p. Sąd uznał za prawidłowe ustalenia organów, że niepodpisanie przez
nabywcę oleju opałowego oświadczenia o tym, że kupowany olej nie będzie
przeznaczony do użycia jako paliwo silnikowe albo jako dodatki lub domieszki do paliw
silnikowych, stanowi wadę dyskwalifikującą to oświadczenie i powoduje zastosowania
stawki sankcyjnej podatku.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej R. Ż., Naczelny Sąd
Administracyjny wyrokiem z 16 maja 2013 r., sygn. akt I GSK 252/12 uchylił zaskarżony
wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, za trafny
uznając zarzut błędnej wykładni art. 70 § 6 pkt 1 o.p. NSA uznał, że w świetle wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11, działalnie Sądu, który
zaaprobował stanowisko organu w zakresie przerwania biegu terminu przedawnienia na
skutek wydania postanowienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego bez
zbadania, czy skarżący został o nim poinformowany najpóźniej z upływem terminu
przedawnienia w myśl art. 70 § 1 o.p., było sprzeczne z Konstytucją. NSA w wytycznych
nakazał zbadać w dalszym postępowaniu, czy i kiedy podatnik został poinformowany o
wszczęciu postępowania karnoskarbowego, które jest warunkiem niezbędnym dla
oceny legalności przyjęcia, że zawieszenie biegu terminu nastąpiło.
W wyniku ponownego rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w
R. wyrokiem z 19 listopada 2013 r. oddalił skargę.
Stosując się do wytycznych wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd
stwierdził, że aby doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia, nie
wystarcza samo wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania karnego
skarbowego, ale konieczne jest również powzięcie informacji o tym przez podatnika.
Sąd wskazał, że kwestia wszczęcia postępowania karnoskarbowego nie została
uregulowana bezpośrednio w kodeksie karnym skarbowym i z tego powodu, na
podstawie art. 113 § 1 k.k.s., stosuje się posiłkowo przepisy ustawy z dnia 6 czerwca
1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89 poz. 555 ze zm.; dalej: k.p.k.).
Przepisy procedury karnej, stosowane posiłkowo w postępowaniu karnym skarbowym,
nie przewidują obowiązku doręczania postanowienia o wszczęciu postępowania
karnego skarbowego w sprawie osobom, które w przyszłości mogą stać się w tym
postępowaniu podejrzanymi lub osobom, które w związku z powadzonym
postępowaniem karnym mogą w przyszłości podlegać obowiązkowi podatkowemu.
Zatem w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego, z samym wszczęciem
postępowania karnego skarbowego nie będzie można wiązać skutku zawieszenia biegu
terminu przedawnienia.
W ocenie Sądu taki skutek może być wywołany przez dwie czynności organu
prowadzącego to postępowanie - po pierwsze - przez przesłanie podatnikowi
specjalnego zawiadomienia - informacji; po drugie - przez wezwanie na przesłuchanie w
charakterze osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia
skarbowego. Przez doręczenie tego wezwania podatnik otrzymuje informację, że toczy
się postępowanie karne skarbowe i ma on w nim otrzymać status podejrzanego. W ten
sposób dowiaduje się o tym, że mogą mieć zastosowanie przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1
o.p.
W niniejszej sprawie 13 grudnia 2010 r. inspektor kontroli skarbowej przesłał do
skarżącego wezwanie na przesłuchanie w charakterze podejrzanego o narażenie na
uszczuplenie podatku akcyzowego, w związku ze sprzedażą oleju opałowego
niezgodnie z przeznaczeniem tj. o przestępstwo skarbowe z art. 54 § 2 k.k.s. Wezwanie
zawierało również pouczenie o możliwości kontaktu z inspektorem kontroli skarbowej i
numer telefonu. Zostało ono wysłane na adres skarżącego. Ten jednak nie odebrał
wezwania i było ono doręczone zgodnie z art. 133 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1
k.k.s. Przepisy procedury karnej, które muszą być stosowane dla oceny skuteczności
doręczenia wezwania na przesłuchanie w charakterze podejrzanego, nie przewidują
konieczności, aby pierwsze wezwanie było doręczone osobiście. W rozpoznawanej
sprawie wezwanie skarżącego na przesłuchanie było dwukrotnie awizowane i ostatni
dzień terminu do jego odebrania upłynął bezskutecznie 28 grudnia 2010 r. Z tym dniem
uznano pismo za doręczone. Implikowało to uznanie, że z tym dniem podatnik został
poinformowany, że toczy się postępowanie karne, w którym mają mu zostać
przedstawione zarzuty popełnienia przestępstwa skarbowego związanego z
niewykonaniem przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Sąd dodał, że uznanie za
skuteczne doręczenia zastępczego przewidują wszystkie procedury regulujące
prowadzenie postępowania administracyjnego (k.p.a., o.p.), sądowoadministracyjnego
(p.p.s.a.) czy cywilnego (k.p.c.). Uznanie pisma za skutecznie doręczone, na skutek
doręczenia zastępczego, nie jest odstępstwem od zasady, ale postąpieniem zgodnie z
nią. To podatnik ponosi ryzyko negatywnych konsekwencji nieodbierania pism
skierowanych do niego.
W świetle powyższego Sąd przyjął, że jeżeli skarżący, przed upływem terminu
przedawnienia zobowiązania podatkowego, otrzymał informację - a taki skutek
doręczenie zastępcze - z której wynikał fakt prowadzenia przeciwko niemu
postępowania karnego skarbowego związanego z niewykonaniem zobowiązania
podatkowego, to nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia. W tej sytuacji,
próba wykazania, że postanowienie o wszczęciu postępowania karnego skarbowego,
jak i postanowienie o przedstawieniu zarzutów, zostały osobiście doręczone
skarżącemu już po upływie terminu przewidzianego w art. 70 § 1 o.p., była
nieskuteczna. Przy takim założeniu, skarżący przez uporczywe nieodbieranie
kierowanych do niego pism, mógłby doprowadzić do tego, że termin przedawnienia nie
mógłby zostać skutecznie zawieszony. Tak pojmowana ochrona podatnika
sprzeciwiałby się celowi orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, którym było
zapewnienie informacji podatnikowi o zdarzeniach powodujących zawieszenie biegu
terminu przedawnienia ciążących na nim zobowiązań podatkowych, a nie pomoc w
unikaniu odpowiedzialności za te zobowiązania.
Tym samym Sąd uznał, że organ dopełnił obowiązku poinformowania
skarżącego o toczącym się względem niego postępowaniu karnym skarbowym,
związanym z niewykonaniem przedmiotowego zobowiązania podatkowego, przed
upływem terminu przewidzianego w art. 70 § 1 o.p., tj. przed 31 grudnia 2010 r., a
zatem doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
W zakresie meritum sprawy Sąd przypomniał, że spór dotyczył określenia
zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu sprzedaży oleju opałowego lekkiego RC w
ilości 30.711m3 Firmie Handlowo-Usługowej T. R. F.,
udokumentowanej fakturą VAT nr [...] z [...] listopada 2005 r.
W ocenie skarżącego, sprzedawany produkt powinien zostać objęty obniżoną
stawką akcyzy, tj. 232 zł za 1000 I, ewentualnie stawką podstawową 233 zł, podczas
gdy w ocenie organów, z uwagi na niespełnienie wymogów prawidłowego
udokumentowania tej sprzedaży, należało zastosować sankcyjną stawkę podatku 2000
zł za 1000 I. Strony były również zgodne, co do faktycznego sposobu udokumentowania
przez skarżącego czynności sprzedaży oleju na rzecz T. R.
F. Organy ustaliły, a podatnik tych ustaleń nie kwestionował, że do faktury
dokumentującej sprzedaż dołączono oświadczenie oparte na błędnej podstawie
prawnej, niepodpisane, a ponadto dotyczące oleju ciężkiego, podczas gdy przedmiotem
sprzedaży był olej lekki RC. Spór sprowadzał się do konsekwencji prawnych takiego
stanu rzeczy. O ile skarżący uważał, że wada w postaci braku podpisu nie jest wadą
dyskwalifikującą oświadczenie, gdyż może zostać uzupełniona w toku dalszego
postępowania, a poza tym, na nim, jako na sprzedawcy, spoczywał jedynie obowiązek
odebrania tego oświadczenia i nie może ponosić odpowiedzialności za zużycie oleju
niezgodnie z zadeklarowanym przeznaczeniem, o tyle w przekonaniu organu wadliwość
powyższego oświadczenia skutkuje przyjęciem, że nastąpiło użycie oleju opałowego
niezgodnie z przeznaczeniem.
Sąd uznał racje organu. Przywołał treść art. 4 ust. 1, art. 65 ust. 1 oraz art. 65
ust. 1a u.p.a. oraz przepisy rozporządzenia MF z 22 kwietnia 2004t. regulujące warunki
obniżenia stawki akcyzy dla spornego wyrobu. Następnie wskazał, że nabywcą
przedmiotowego oleju była Firma T. R. F., a więc osoba
fizyczna prowadząca działalność gospodarczą. Oświadczenie zostało złożone na
fakturze, przy czym ani faktura, ani oświadczenie nie zostały podpisane, natomiast
oświadczenie dotyczyło oleju ciężkiego, podczas gdy przedmiotem sprzedaży był olej
lekki, ponadto w oświadczeniu podano nieobowiązujące w dacie wystawienia faktury
rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie podatku akcyzowego z dnia 24 grudnia
2003 r. (Dz.U. Nr 221, poz. 2196 ). W takim stanie rzeczy Sąd zgodził się z organem, że
skarżący nie dopełnił wymogów skorzystania z obniżonej stawki akcyzy.
Sąd dodał, że wprawdzie przepis § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MF z dnia 22
czerwca 2004 r., nie przewiduje konieczności złożenia podpisu pod oświadczeniem, gdy
oświadczenie składa osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, a
oświadczenie składane jest na fakturze, jednak niepodpisanie takiego oświadczenia w
przypadku, gdy również faktura nie została podpisana, czyni je bezskutecznym. W
takim przypadku nie można domniemywać, że osoba podpisująca fakturę złożyła
również oświadczenie. Tym bardziej, że przesłuchany w charakterze świadka R.
F. nie potwierdził, aby kupował od skarżącego olej opałowy na podstawie
przedstawionej mu faktury. Ponadto, złożone pod fakturą oświadczenie dotyczy oleju
ciężkiego, podczas gdy przedmiotem sprzedaży był olej lekki. Prawidłowo złożone
oświadczenie aby mogło odnieść skutek przewidziany w wyżej wskazanych przepisach,
musi być pewne, że dotyczy ono produktu, na który została wystawiona faktura. Wobec
powyższego Sąd nie mógł uznać, że stwierdzone przez organ wady oświadczenia miały
charakter nieistotny. Sąd podkreślił, że nie wiadomo czy, a jeśli tak, kto takie
oświadczenie złożył i czego ono dotyczyło. Ponadto braków tych nie można było
uzupełnić w trakcie postępowania podatkowego, gdyż nie miały charakteru uchybień
nieistotnych. Wadliwego oświadczenia nie mogły też sanować wskazywane przez
skarżącego dowody przelewu dokonanych przedpłat. Bowiem na fakt dokonania
przedpłat skarżący zwrócił uwagę dopiero w skardze, a poza tym przedpłaty te
dotyczyły rozliczenia za fakturę wystawioną w październiku 2005 r. i nie mogły mieć
znaczenia dla oceny kwestionowanego w niniejszej sprawie oświadczenia złożonego
pod fakturą wystawioną w listopadzie 2005 r.
Sąd odnosząc się do zarzutów naruszenia art, 65 ust. 1 i art. 65a ust. 1a u.p.a.,
wskazał, że oświadczenie o przeznaczeniu oleju na cele opałowe jest pewnego rodzaju
minimum ustawowym w kontroli obrotu paliwami. Posiadanie prawidłowo
sporządzonego dokumentu stwarza domniemanie, że sprzedaży oleju opałowego
dokonano faktycznie na cele opałowe. To domniemanie zwalnia sprzedawcę z
odpowiedzialności za ewentualne niezgodne z oświadczeniem zużycie oleju opałowego
i upoważnia podatnika do skorzystania z obniżonej stawki podatku akcyzowego.
Natomiast przyjęcie przez sprzedawcę oświadczenia niespełniającego wymogów
formalnych, których nie można było uzupełnić w toku prowadzonego postępowania,
obala wynikające z oświadczeń domniemanie zużycia oleju opałowego na cele zgodne
z przeznaczeniem, a to z kolei powoduje zastosowanie stawki akcyzy określonej w art.
65 ust. 1a pkt 1 u.p.a. Obalenie tego domniemania następuje bez konieczności
ustalenia, że kontrahent faktycznie zużył olej opałowy na inne cele niż opałowe.
Postępowanie to bowiem skierowane jest na prawidłowość obliczania i wpłacania
podatku przez sprzedającego ten olej, w związku z czym to on ponosić będzie w tym
postępowaniu konsekwencje nieprawidłowości prowadzonej przez siebie dokumentacji.
Sąd podkreślił, że to skarżący zdecydował się na zastosowanie obniżonej stawki w
podatku akcyzowym, przewidzianej w § 3 ust. 1 rozporządzenia MF z 22 kwietnia 2014
r., a co za tym idzie zobowiązał się do przestrzegania wskazanych tam wymogów.
Niespełnienie tych wymogów powoduje objęcie stawką sankcyjną, o której mowa w art.
65 ust. 1a u.p.a.
Sąd dodał, że oświadczenie, o którym mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia MF z
22 kwietnia 2004 r. zawiera w sobie również elementy domniemania faktycznego, że
nabyty wyrób zostanie przeznaczony na cele opałowe. Ustalenie, że nabywca oleju
opałowego faktycznie przeznaczył go na inne cele niż opałowe, nie będzie miało (przy
zachowaniu przy sprzedaży warunków określonych w rozporządzeniu) znaczenia
prawnego dla sprzedającego olej opałowy na cele opałowe. W takiej sytuacji
podatnikiem będzie nabywca oleju opałowego, który wbrew deklaracji zawartej w
oświadczeniu zużył wyrób na inne cele niż opałowe (art. 4 ust. 2 pkt 10 i art. 6 ust. 3
u.p.a.).
R. Ż. złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości,
wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz
zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.) naruszenie
przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 p.p.s.a., w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art.
187 § 1 i art. 191 o.p.:
- poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wydanego wyroku, wskazujące iż wada
oświadczeń nabywcy o przeznaczeniu oleju opałowego na cele grzewcze w postaci
braku podpisu jest równoznaczna z przeznaczeniem tego wyrobu na cele inne niż
opałowe, podczas gdy ustawodawca nie przewidział żadnej szczególnej formy
dokumentowania sprzedaży oleju opałowego na cele grzewcze;
- poprzez zaaprobowanie przez Sąd nieprzeprowadzenia przez organy podatkowe
postępowania dowodowego, zmierzającego do ustalenia na jakie cele w rzeczywistości
skarżący sprzedawał olej opałowy;
- poprzez przemilczenie w uzasadnieniu wyroku naruszenia przez organy zasady
zaufania obywatela do państwa, z uwagi na zastosowanie się przez podatnika do
stanowiska Ministra Finansów, w sprawie braku obowiązku merytorycznego badania
oświadczeń na olej opałowy, który w tym zakresie działał w zaufaniu od organów;
- poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wydanego wyroku polegające, na
nieuwzględnieniu treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. sygn. P
30/11 i przyjęcie, że za zawiadomienie podatnika o wszczętym w sprawie postępowaniu
karnym skarbowym, które wywołuje skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia o
którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p., należy uznać sytuację w której podatnik w
terminie nie odebrał zawiadomienia o wezwaniu na przesłuchanie;
- wadliwe uzasadnienie polegające na utożsamieniu instytucji "powstania zobowiązania
podatkowego" z instytucją "niewykonania zobowiązania podatkowego", którym
posługuje się przepis art. 70 § 6 pkt 1 o.p., mający zastosowanie w sprawie.
W ocenie autora skargi kasacyjnej naruszenia te doprowadziły do
usprawiedliwienia zaniechań dowodowych organów podatkowych w zakresie ustalenia
na jaki cel podatnik w rzeczywistości sprzedawał olej opałowy, co w konsekwencji
doprowadziło do domniemania, iż olej zużyto na cele inne niż grzewcze, co niezgodne
było z prawdą materialną. Brak prawidłowego uzasadnienia wyroku uniemożliwił
prawidłowe sporządzenie skargi kasacyjnej i zrozumienie motywów podjętego
rozstrzygnięcia przez Sąd.
I. Na podstawie art. 174 pkt 1 naruszenie prawa materialnego tj.:
1. błędną wykładnię art. 65 ust. 1a u.p.a., polegającą na zastosowaniu
rozszerzającej oraz zgodnej z niedopuszczalną zasadą in dubio pro fisco, wykładni tego
przepisu i uznaniu, iż norma ta obejmuje także sytuacje nieposiadania przez
sprzedawcę oświadczeń w sprawie przeznaczenia oleju opałowego określonych w § 4
ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia MF z 22 kwietnia 2004 r,, mimo iż brak jest
jakiegokolwiek prawnego powiązania pomiędzy brakiem oświadczenia, a sankcyjną
stawką określoną w art. 65 ust. 1a u.p.a.;
2. niewłaściwe zastosowanie art. 65 ust. 1 u.p.a., polegające na niezastosowaniu
tego przepisu do sytuacji faktycznej, mimo, iż przedmiotem obrotu skarżącego był olej
opałowy przeznaczony na cele opałowe i do jego opodatkowania powinna mieć
zastosowanie stawka określona w tym przepisie;
3. niewłaściwe zastosowanie § 2 ust. 1 rozporządzenia MF z 22 kwietnia 2004 r.,
polegające na pominięciu jego literalnego brzmienia, które jednoznacznie wskazywało,
że Minister Finansów obniżył stawkę określoną w art. 65 ust. 1 u.p.a. (nie zaś stawkę z
art. 65 ust. 1a u.p.a.), określając warunki pod jakimi można obniżyć tę stawkę oraz
uznaniu, że niespełnienie warunków określonych przez Ministra Finansów dla
zastosowania stawki z poz. 2 załącznika nr 1 do tego rozporządzenia, może
powodować zastosowanie "karnej" stawki określonej w art. 65 ust. 1a u.p.a., mimo iż
przepis ten w żaden sposób nie koresponduje z wydanym przez MF rozporządzeniem;
4. niewłaściwe zastosowanie art. 70 § 6 pkt 1 o.p., polegające na uznaniu, iż w
sprawie wystąpiły przesłanki do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, podczas gdy
w stanie faktycznym skarżący został powiadomiony o wszczęciu śledztwa po upływie
terminu przedawnienia, a zarzuty w postępowaniu karno-skarbowym zostały
postawione skarżącemu dopiero po upływie terminu przedawnienia;
5. nieprawidłową wykładnię art. 70 § 6 pkt 1 o.p., polegającą na zawężeniu
wykładni przepisu jedynie do wykładni literalnej, podczas gdy wykładnia literalna nie
daje racjonalnych wyników i konieczne było sięgnięcie do wykładni systemowej i
celowościowej przepisu, co powodowałoby konieczność stwierdzenia, że wykładnia
literalna przepisu prowadzi do wykładni sprzecznej z Konstytucją RP;
6. poprzez nieprawidłowe zastosowanie polegające na niezastosowaniu art. 8 ust. 2
Konstytucji RP w związku z art. 70 § 6 pkt 1 o.p., który to przepis Sąd zobowiązany był
pominąć jako sprzeczny z art. 2 Konstytucji RP, zgodnie z wyrokiem o sygn. P 30/11;
7. nieprawidłowe zastosowanie art. 133 § 1 i 2 k.p.k., polegające na uznaniu, że
nieodebranie przesyłki z poczty przez podatnika w ostatnim terminie wskazanym w
awizo, wywołuje skutek równoważny z zawiadomieniem podatnika o wszczętym wobec
niego postępowaniu karnym skarbowym, co wywołuje wg Sądu skutek zawieszenia
biegu terminu przedawnienia o którym mowa w art. 70 § 1 pkt 1 o.p.;
8. niewłaściwe zastosowanie art. 70 § 1 Konstytucji RP polegające na uznaniu iż
przepis ten nie ma zastosowania w stanie faktycznym sprawy;
9. niewłaściwe zastosowanie art. 21 § 1 pkt 1, art. 21 § 2 i 3 o.p., poprzez
pominięcie, że rozliczenia podatnika uznawane są za zgodne z prawdą i prawem do
czasu, wydania decyzji wymiarowej przez organy podatkowe, co powoduje, że skutek
"niewykonania zobowiązania podatkowego" wskazany w treści art. 70 § 6 pkt 1 o.p.,
może nastąpić dopiero z chwilą wydania decyzji wymiarowej, obalającej domniemanie
zgodności z prawdą i prawem rozliczeń podatkowych podatnika.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną organ nie sporządził.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi
kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w
podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z
urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób
enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej
sprawie nie występują.
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących
podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub
niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to
mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna R. Ż. opiera się
na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a.
Przed odniesieniem się do poszczególnych grup zarzutów wskazać należy, że
przedmiotem kontroli kasacyjnej jest wyrok, którym Sąd I instancji ocenił jako
prawidłowe stanowisko organów celnych, zgodnie z którym skarżącemu określono
zobowiązanie w podatku akcyzowym od oleju opałowego za listopad 2005 r. w stawce
sankcyjnej (2000 zł za 1000 I), z uwagi na niespełnienie wymogów prawidłowego
dokumentowania sprzedaży tego oleju do celów grzewczych.
Należy także przypomnieć, co jest istotne, że niniejsza sprawa dotycząca
zobowiązania w podatku akcyzowym za listopad 2005 r. była już przedmiotem
rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 16 maja 2013 r.
sygn. I GSK 252/12 uchylił wyrok Sądu I instancji z 10 listopada 2011 r. i przekazał
sprawę do ponownego rozpoznania. Powodem uwzględnienia skargi była błędna
interpretacja przez Sąd I instancji przepisu art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Naczelny Sąd
Administracyjny dokonał interpretacji tego przepisu w świetle wyroku Trybunału
Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. sygn. P 30/11 wskazując, że nie jest prawidłowe
stanowisko, że do przerwania biegu terminu przedawnienia dochodzi na skutek samego
wydania postanowienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego. Koniecznym
jest zbadanie, czy podatnik został o takim fakcie poinformowany najpóźniej z upływem
terminu przedawnienia. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny nakazał
Sądowi I instancji zbadać, czy i kiedy podatnik został poinformowany o wszczęciu
postępowania karnoskarbowego, które jest warunkiem niezbędnym dla oceny
legalności przyjęcia, że zawieszenie biegu terminu nastąpiło.
Mając na uwadze powyższe, podkreślić należy, ż Sąd I instancji rozpoznając
ponownie skargę podatnika robił to w warunkach art. 190 p.p.s.a., czyli był związany
wykładnią prawa zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny ww. wyroku.
Przy czym należy pamiętać, że w myśl art. 190 (zdanie drugie) p.p.s.a. nie można
oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy
na podstawach sprzecznych z wykładnią ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd
Administracyjny. .
Powyższe istotne jest z tego względu, że skarżący kasacyjnie zarzucając
Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego tj. art.
145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art.
191 o.p., nie postawił zarzutu naruszenia art. 190 p.p.s.a. Oznacza to, że dokonana
przez Sąd I instancji w sprawie wykładnia i zastosowanie art. 70 § 6 pkt 1 p.p.s.a. nie
została w sposób prawidłowy zakwestionowana przez skarżącego kasacyjnie, jako
niezgodna z interpretacją Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 maja 2013 r. sygn. I GSK 252/12
wyraźnie wskazał, że błędna wykładnia przez Sąd i instancji art. 70 § 6 pkt 1 o.p.
polegała na przyjęciu, że samo wszczęcie postępowania karnoskarbowego oznacza, że
termin przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega zawieszeniu. W związku z tym
uznał, że w takiej sytuacji koniecznym jest zbadanie, czy i kiedy podatnik został
poinformowany o wszczęciu postępowania karnoskarbowego. Jest to bowiem warunek
niezbędny dla oceny legalności przyjęcia, iż zawieszenie biegu terminu przedawnienia
nastąpiło.
W powyższym kontekście zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące nieprawidłowej
wykładni art. 70 § 6 pkt 1 o.p. i wskazywanych z nim przepisów art. 8 ust. 2 i art. 2
Konstytucji RP i art. 21 § 1 pkt 1 i § 2 i 3 o.p., należy w tej sytuacji uznać za
niedopuszczalne, ponieważ wykładnia przepisu art. 70 § 6 pkt 1 o.p. i wskazówki w tym
zakresie do dalszego działania zostały już prawomocnie przesądzone.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo
ocenił, że w świetle ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, z samym wszczęciem
postępowania karnego skarbowego nie będzie można wiązać skutku zawieszenia biegu
terminu przedawnienia. Skutek taki wywołać m.in. przesłanie podatnikowi informacji o
toczącym się w sprawie postępowaniu karnoskarbowym dotyczącym konkretnego
zobowiązania podatkowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I
instancji trafnie przyjął, że informacją dającą podatnikowi świadomość toczącego się
postępowania karnoskarbowego wypełniało wezwanie z 13 grudnia 2010 r. Urzędu
Kontroli Skarbowej w R. na przesłuchanie R. Ż. w charakterze
podejrzanego o narażanie na uszczuplenie podatku akcyzowego związanego ze
sprzedażą oleju opałowego niezgodnie z przeznaczeniem i obowiązującymi przepisami
ustawy o podatku akcyzowym tj. o przestępstwo skarbowe z art. 54 § 2 k.k.s. Sąd I
instancji słusznie stwierdził, powołując się na przepisy art. art. 133 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z
art. 113 § 1 k.k.s., że doręczenie tego wezwania mogło zostać dokonane w sposób
zastępczy. Termin doręczenia bez wątpienia nastąpił 28 grudnia 2010 r., a więc przed
upływem przedawnienia zobowiązania podatkowego. W tej sytuacji okoliczność, że
postanowienie o wszczęciu postępowania karnoskarbowego, jak i postanowienie o
przedstawieniu zarzutów, zostały ponownie, osobiście doręczone skarżącemu już po
upływie terminu przewidzianego w art. 70 § 1 o.p., pozostawała bez znaczenia dla
zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny za chybione uznaje zarzuty skargi
kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 70 § 6 pkt 1 o.p., zarówno w zakresie
procesowym jak i materialnym, co oznacza, że Sąd I instancji trafnie uznał, że w
sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w akcyzie.
W tej sytuacji należało się odnieść do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej,
w ramach których skarżący kasacyjnie zarzucił błędną wykładnię art. 65 ust. 1a u.p.a.,
poprzez uznanie, że norma ta obejmuje także sytuacje nieposiadania przez sprzedawcę
oświadczeń w sprawie przeznaczenia oleju opałowego określonych w § 4 ust. 1 pkt 2 i
ust. 2 rozporządzenia MF z 22 kwietnia 2004 r., mimo iż brak jest jakiegokolwiek
prawnego powiązania pomiędzy brakiem oświadczenia, a sankcyjną stawką określoną
w art. 65 ust. 1a u.p.a.; niewłaściwe zastosowanie art. 65 ust. 1 u.p.a., polegające na
niezastosowaniu tego przepisu do sytuacji faktycznej, mimo, iż przedmiotem obrotu
skarżącego był olej opałowy przeznaczony na cele opałowe i do jego opodatkowania
powinna mieć zastosowanie stawka określona w tym przepisie oraz niewłaściwe
zastosowanie § 2 ust. 1 rozporządzenia MF z 22 kwietnia 2004 r., polegające na
pominięciu jego literalnego brzmienia, które jednoznacznie wskazywało, że Minister
Finansów obniżył stawkę określoną w art. 65 ust. 1 u.p.a. (nie zaś stawkę z art. 65 ust.
1a u.p.a.).
Odniesienie się do powyższych zarzutów naruszenia prawa materialnego i
normatywnych przesłanek możliwości opodatkowania sprzedaży oleju opałowego
obniżoną stawką podatku akcyzowego, w sytuacji jego nabycia z przeznaczeniem na
cele grzewcze zasadne jest kompleksowe przytoczenie treści uregulowań, dotyczących
spornej kwestii.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.a. opodatkowaniu akcyzą podlega sprzedaż na
terytorium kraju wyrobów akcyzowych. Natomiast z art. 11 ust. 1 u.p.a. wynika, że
podatnikami akcyzy są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne
niemające osobowości prawnej, które dokonują czynności podlegających
opodatkowaniu. Stosownie do treści art. 10 ust. 2 u.p.a. podstawą opodatkowania w
przypadku wyrażenia stawki akcyzy w kwocie na jednostkę wyrobu jest ilość wyrobów
akcyzowych. Stawki tego podatku zostały zaś wskazane w objętym podstawami skargi
kasacyjnej art. 65 u.p.a. Zgodnie z art. 65 ust. 1 u.p.a. - w zakresie istotnym dla sprawy
- stawka akcyzy na oleje opałowe przeznaczone na cele opałowe wynosi 233 zł od
1.000 I gotowego wyrobu. W art. 65. ust. 2 u.p.a. ustawodawca zawarł upoważnienie,
na mocy którego minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze
rozporządzenia, obniżać stawki akcyzy określone w ust. 1 oraz różnicować je w
zależności od rodzaju wyrobu, a także określać warunki ich stosowania, uwzględniając
okoliczności wyszczególnione w tym przepisie. W wykonaniu powyższego
upoważnienia, Minister Finansów w dniu 22 kwietnia 2004 r. wydał rozporządzenie w
sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, w którym obniżył stawki akcyzy,
wymienione w art. 65 ust. 1 u.p.a. oraz określił warunki stosowania obniżonych stawek.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia stawki akcyzy, określone w poz. 2 lit. a załącznika
nr 1 do rozporządzenia (232 zł/1.000 I) stosuje się dla olejów opałowych
przeznaczonych na cele opałowe, z których 30% lub więcej objętościowo destyluje w
350°C lub których gęstość w temperaturze 15°C jest niższa od 890 kg/m3, w przypadku
gdy oleje te są zabarwione na czerwono i oznaczone znacznikiem.
Z kolei warunki zastosowania tej obniżonej stawki określone zostały w § 4
rozporządzenia MF z 22 kwietnia 2004 r., zgodnie z którym podatnik sprzedający wyżej
wymienione oleje opałowe, jest obowiązany w przypadku tej sprzedaży:
1) osobom prawnym, jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości
prawnej oraz osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą - do uzyskania
od nabywcy oświadczenia o przeznaczeniu nabywanych wyrobów, uprawniającym do
stosowania stawek wymienionych w poz. 2 lit. a załącznika nr 1 do rozporządzenia;
oświadczenie może być złożone w wystawianej fakturze VAT, a jeżeli jest składane
odrębnie, powinno zawierać dane dotyczące nabywcy, datę złożenia tego oświadczenia
oraz powinno być dołączone do kopii faktury VAT;
2) osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej - do uzyskania
od nabywcy oświadczenia stwierdzającego, iż nabywane wyroby są przeznaczone na
cele opałowe; oświadczenie to powinno być dołączone do kopii paragonu lub kopii
innego dokumentu sprzedaży wystawionego nabywcy, a w przypadku braku takiej
możliwości sprzedawca jest obowiązany wpisać na oświadczeniu numer i datę
wystawienia dokumentu, potwierdzającego tę sprzedaż.
W tym miejscu wskazać należy, że skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I
instancji naruszenie § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MF z 22 kwietnia 2014 r., choć
przepis ten w przedmiotowej sprawie nie miał zastosowania. Zakwestionowane przez
organy podatkowe transakcje sprzedaży podatnika dotyczyły wyłącznie osoby
prowadzącej działalność gospodarczą (Firma Handlowo- Usługowa T.
R. F.), a więc wad oświadczeń o jakich mowa w § 4 ust. 1 pkt 1
rozporządzenia MF z 22 kwietnia 2004 r., a nie punktu 2 tego paragrafu dotyczącego
osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, a więc już z tego powodu
ten zarzut skargi kasacyjnej nie jest usprawiedliwiony.
W myśl art. 65 ust. 1 a pkt 1 u.p.a. - w przypadku użycia olejów opałowych lub
olejów napędowych, przeznaczonych na cele opałowe, które nie spełniają warunków
określonych w odrębnych przepisach, w szczególności wymogów w zakresie
prawidłowego znakowania i barwienia, użycia ich niezgodnie z przeznaczeniem, a także
sprzedaży ich za pomocą odmierzaczy paliw ciekłych, stawka akcyzy wynosi dla olejów
opałowych lub olejów napędowych, przeznaczonych na cele opałowe - 2.000 zł od
0. litrów gotowego wyrobu.
W przedstawionym stanie prawnym można zatem mówić o dwóch stawkach
podatku akcyzowego: 1) o stawce na oleje opałowe przeznaczone na cele opałowe -
która to stawka została obniżona (z 233 zł/1.000 I do 232 zł/1.000 I) i stosowanie której
wiąże się z wymogiem wypełnienie obowiązków, przewidzianych rozporządzeniem MF
z 22 kwietnia 2004 r. oraz 2) o stawce stosowanej w przypadku użycia olejów
opałowych lub napędowych, przeznaczonych na cele opałowe, które nie spełniają
warunków określonych w odrębnych przepisach, w szczególności m.in. w razie użycia
ich niezgodnie z przeznaczeniem (2.000 zł od 1.000 I gotowego wyrobu). O
prawidłowości zastosowania jednej z wymienionych stawek decydują więc takie
prawem przewidziane sytuacje, jak przeznaczenie oleju na cele opałowe czy użycie
olejów niezgodnie z przeznaczeniem.
Powyższe zwroty nie zostały ustawowo zdefiniowane, jednak w orzecznictwie
ukształtował się pogląd - aprobowany przez skład orzekający - że "użycie" należy
rozumieć szeroko i obejmuje ono także sprzedaż. Bowiem "użycie" w potocznym,
słownikowym jego rozumieniu oznacza nie tylko spożytkowanie czegoś poprzez
"zużycie", ale także każde inne zastosowanie lub posłużenie się czymś (Wielki Słownik
Poprawnej Polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004, str. 1265 i
1510). Zastosowane przez ustawodawcę w art. 65 ust. 1a u.p.a. pojęcie "użycia oleju"
jest szerokie i winno być pojmowane jako różne formy wykorzystania oleju, w tym
przykładowo również jego sprzedaż. Podkreślić również należy, że analizowany przepis
tak właśnie należy wykładać, gdyż inaczej nie byłoby możliwe opodatkowanie, np.
czynności nabycia i posiadania olejów opałowych w przypadku przeznaczenia ich na
cele napędowe według stawki 2.000 zł/1.000 I gotowego wyrobu. Inaczej mówiąc, cel
tego przepisu w postaci wyższego opodatkowania na podstawie art. 65 ust. 1a pkt 1
u.p.a. w przypadku przeznaczenia olejów opałowych na cele napędowe nie zostałby
osiągnięty. Dla przyjęcia zaś, że ma miejsce użycie (przez sprzedaż) zgodnie z
przeznaczeniem, konieczne jest dochowanie warunków uprawniających do
zastosowania stawki preferencyjnej, a zatem uzyskanie oświadczeń - co do formy i
treści określonych powołanym wyżej § 4 rozporządzenia MF z 22 kwietnia 2004 r.
Oświadczenia - o których mowa w powołanej regulacji - pozwalają na przyjęcie
swoistego domniemania faktycznego, że będący przedmiotem sprzedaży olej opałowy
zostanie przeznaczony na cel opałowy, że zostanie użyty zgodnie z przeznaczeniem.
Tym samym skoro prawodawca uzależnił zastosowanie przez podatnika obniżonej
stawki podatku akcyzowego od posiadania złożonych przez nabywcę oświadczeń, to
znaczy, że oświadczeniom tym nadano szczególne znaczenie dowodowe.
Oświadczenia te - będąc deklaracją, co do przeznaczenia wyrobu - muszą zatem
spełniać określone wymogi prawa zarówno pod względem formalnym, jak i
materialnym. Dane, jakie muszą zawierać oświadczenia, pełnią określoną funkcję. Mają
mianowicie na celu umożliwienie kontroli prawdziwości oświadczeń i rzeczywistego
przeznaczenia (zużycia) wyrobów. Wobec wprowadzenia obniżonych stawek
podatkowych konieczna jest bowiem możliwość nadzoru nad obrotem olejami
opałowymi, by obniżenie stawek - wbrew prawu - nie znajdowało zastosowania w
przypadku oleju opałowego faktycznie zużywanego w innym celu. Tak określona ranga
oświadczeń potwierdza stanowisko, że obowiązek uzyskania przez sprzedawcę
prawidłowych oświadczeń jest warunkiem zastosowania obniżonej stawki akcyzy.
Przyjęcie więc przez sprzedawcę oświadczeń niepełnych czy też zawierających
nieprawdziwe dane, wyklucza założenie - w oparciu o te oświadczenia - domniemania
przeznaczenia i użycia oleju opałowego na cele opałowe.
W tym stanie rzeczy - wbrew wywodom skarżącego kasacyjnie - prawidłowa
jest wykładnia, zgodnie z którą przy braku prawidłowych oświadczeń nabywców nie
można przyjąć domniemania przeznaczenia oleju opałowego na cele opałowe.
Sprzedaż oleju opałowego bez uzyskania od nabywców oświadczenia kompletnego, z
punktu widzenia wymogów z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia MF z 22 kwietnia 2004 r. i
zawierającego prawdziwe dane - jest równoznaczna z użyciem oleju opałowego
niezgodnie z przeznaczeniem. W takiej zaś sytuacji nie tylko nie ma możliwości
zastosowania stawki obniżonej (określonej aktem wykonawczym), ale uzasadnione
staje się zastosowanie stawki przewidzianej w art. 65 ust. 1a pkt 1 u.p.a. Odrębne
przepisy - o których mowa w ostatniej z powołanych regulacji - to bowiem także
przepisy rozporządzenia w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego.
Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że dokona przez Sąd I instancji
interpretacja powołanych wyżej przepisów była w pełni prawidłowa, a zarzuty skargi
kasacyjnej ją kwestionujące niezasadne.
Na bazie prawidłowo zinterpretowanych przepisów prawa podatkowego Sąd I
instancji właściwie ocenił stan faktyczny sprawy wskazując, że sporne oświadczenie
złożone przez R. F. Firma T.złożone na fakturze, nie
zostało podpisane (ani faktura, ani oświadczenie). Co więcej oświadczenie dotyczyło
oleju ciężkiego, podczas gdy przedmiotem sprzedaży był olej lekki, ponadto w
oświadczeniu podano nieobowiązujące w dacie wystawienia faktury rozporządzenie
Ministra Finansów w sprawie podatku akcyzowego z dnia 24 grudnia 2003 r. (Dz.U. Nr
221, poz. 2196 ). Przesłuchany w charakterze świadka R. F. nie
potwierdził, aby kupował od skarżącego olej opałowy na podstawie przedstawionej mu
faktury. W takim stanie rzeczy Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował stanowisko
organu podatkowego, że skarżący nie dopełnił wymogów skorzystania z obniżonej
stawki podatku akcyzowego.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego należy
zauważyć, że dotyczą one głównie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez
zaakceptowanie przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych organów w kontekście
zaprezentowanej przez skarżącą wykładni przepisów prawa materialnego. W związku z
tym, co wcześniej już stwierdzono, że nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów
prawa materialnego, zarzuty te należało uznać za nieusprawiedliwione. Nie można w
ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na względzie powyższe oraz
zaistniały stan faktyczny sprawy, podzielić zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących
nierozważenia wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz niedokonania
pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia podstaw faktycznych i prawnych i w związku z
tym dokonanie niewłaściwej kontroli decyzji organów podatkowych. Ponadto w ocenie
Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie uznał, że postępowanie
dowodowe przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy. Sąd I instancji nie dopatrzył
się naruszenia granicy swobodnej oceny dowodów, bowiem, słusznie organ
odwoławczy rozważył całość zebranego materiału dowodowego.
W tym stanie rzeczy - wbrew zarzutom skarżącego kasacyjnie - uzasadnienie
zaskarżonego wyroku jest zgodne z treścią art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten wymaga
aby uzasadnienie wyroku zawierało zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów
podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną
rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wszystkie te elementy zaskarżony wyrok posiada.
Na końcu zauważyć należy, że w sprawie skarżącego, w tożsamym stanie
faktycznym i prawnym, dotyczącym zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym
za październik 2005 r., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 29 kwietnia 2014 r.
sygn. I GSK 1489/14 oddalił skargę kasacyjną podatnika od wyroku Wojewódzkiego
Sądu Administracyjnego w R. 26 lipca 2012 r. sygn. I SA/Rz 397/12
oddalającego skargę od decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. w sprawie
określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za październik 2005 r. Przyjęte w tym
wyroku poglądy Naczelnego Sądu Administracyjny skład orzekający w niniejszej
sprawie podziela.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na
podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
-----------------------
sygn. akt I GSK 323/14
sygn. akt I GSK 323/14
sygn. akt I GSK 323/14
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło