I GZ 161/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 586/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. S. i M. K. na decyzję Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 22 sierpnia 2023 r., nr GR-I.1511.1.2023.SW w przedmiocie zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 586/23 w sprawie ze skargi W. S. i M. K. na decyzję Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 22 sierpnia 2023 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej – odmówił W. S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu WSA wskazał, że skarżący nie wykazał przesłanek potrzebnych do wstrzymania wykonania decyzji. W ocenie Sądu I instancji obowiązek zwrotu dotacji, stanowiącej dużą kwotę pieniędzy, oraz posiadanie przez stronę licznych zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym nie spełnia przesłanek potrzebnych do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Powyższe rozstrzygnięcie zakwestionował skarżący w zażaleniu. W uzasadnieniu wskazał, że zmaga się z poważnymi problemami zdrowotnymi oraz podkreślił, że w jego ocenie dołączona do wniosku dokumentacja jest wystarczająca, aby uznać, że zaszły przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto skarżący dołączył do zażalenia dokumentacje medyczną w postaci Karty Informacyjnej Leczenia Szpitalnego, mającej potwierdzać przebytą przez stronę hospitalizację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie NSA argumenty przedstawione przez skarżącego w zażaleniu, same w sobie nie przemawiają za zakwestionowaniem orzeczenia Sądu I instancji. Skarżący wykazując okoliczności przemawiające za zastosowaniem ochrony tymczasowej, nie przedłożył wraz ze skargą dokumentacji obrazującej całokształt swojej sytuacji finansowej. W istocie, całość argumentacji skupia się na podkreślaniu możliwości pogorszenia jego sytuacji majątkowej spowodowanej w ocenie skarżącego przez ewentualne czynności egzekucyjne. Trzeba wobec tego, po pierwsze, wyjaśnić, że faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 128/15, dostępne w bazie orzeczeń CBOSA). Samo bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przymusowa realizacja zobowiązań w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, jednak wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie jest wyłącznie szkoda, ale szkoda, którą można uznać za znaczną. A zatem aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja tej kwoty może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest jej odniesienie do sytuacji majątkowej strony. Jak wynika z postanowienia referendarza sądowego WSA w Rzeszowie z 14 listopada 2023 r., sygn. akt I SPP/Rz 174/23, o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy, rodzina skarżącego ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, dysponuje majątkiem o deklarowanej wartości przekraczającej 1,1 mln zł. Bieżący dochód wynosi przeszło 15 000 zł netto miesięcznie. Przy czym znacząca część zadeklarowanych wydatków nie obciąża budżetu domowego, lecz stanowi koszty związane z działalnością gospodarczą żony. Natomiast wydatki związane z utrzymaniem miejsca zamieszkania, domowników i studiującej córki nie wyczerpują zadeklarowanych sum i nie stanowią poważnego obciążenia finansowego dla budżetu rodziny; określono je na około 6 000 zł. Dochody rodziny pozwalają zatem na czynienie oszczędności, bez uszczerbku dla podstawowego utrzymania. Prowadzona przez żonę działalność gospodarcza jest dostatecznie opłacalna i na koniec sierpnia 2023 r. przyniosła jej dochód w wysokości przeszło 120 000 zł. Ponadto, strona odwołała się do faktu posiadania różnych zobowiązań cywilnoprawnych, m.in. kredytów na prowadzenie działalności gospodarczej oraz zły stan zdrowia skutkujący długotrwałą hospitalizacją. W tym miejscu należy zgodzić się z WSA, który wskazał, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem zobowiązania cywilne nie mogą zwalniać strony z konieczności ponoszenia obciążeń o charakterze publicznoprawnym. Wymaga podkreślenia, że NSA nie neguje trudnej sytuacji życiowej,, w jakiej znalazł się skarżący ze względu na stan zdrowia. Jednakże jak już podkreślono w treści niniejszego uzasadnienia, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zależy od spełnienia przesłanek wskazanych przez ustawodawcę w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. Kwestie stanu zdrowia strony są irrelewantne dla ewentualnego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ w świetle przedstawionej przez skarżącego argumentacji oraz dokumentacji nie da się jej powiązać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto należy podkreślić, że w razie uznania przez WSA zasadności skargi, pobrane w wyniku egzekucji środki zostaną stronie zwrócone. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. W tych okolicznościach sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zakwestionowane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wydane w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. było prawidłowe. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.