I OSK 2141/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-05-07
Skład orzekający: Wiesław Morys, Joanna Banasiewicz, Przemysław Szustakiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak pouczenia strony o obowiązku zwrotu bonifikaty w przypadku sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat od przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji przekształceniowej?Ratio decidendi
Brak pouczenia strony o obowiązku zwrotu bonifikaty w przypadku sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat od przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Obowiązek informowania stron, określony w art. 9 K.p.a., dotyczy okoliczności faktycznych i prawnych wpływających na prawa i obowiązki w ramach aktualnego postępowania, a nie potencjalnych konsekwencji prawnych działań podejmowanych po jego zakończeniu, które mogą stanowić podstawę do wszczęcia odrębnego postępowania.Stan faktyczny
J. i J. M. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Płock z 2009 r. o odpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, argumentując, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa z powodu braku pouczenia o obowiązku zwrotu bonifikaty w przypadku sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku odmówiło stwierdzenia nieważności, a następnie utrzymało swoją decyzję po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. i J. M., uznając, że brak pouczenia nie stanowi rażącego naruszenia prawa. J. i J. M. wnieśli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia WSA del. Przemysław Szustakiewicz Protokolant st. asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M. i J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2501/12 w sprawie ze skargi J. M. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2501/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. M. i J. M. na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku.
W jego uzasadnieniu Sąd ten podał, że decyzją z [...] listopada 2009 r. Prezydent Miasta Płock, w następstwie rozpoznania wniosku J. i J. małż. M., orzekł o odpłatnym przekształceniu przysługującego im prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Płocku, przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. Nr [...], w prawo własności. Ustalając należną za przekształcenie prawa jednorazową opłatę w kwocie [...] złotych, organ zastosował 99% bonifikatę. Powyższą nieruchomość J. i J. M. zbyli w dniu [...] marca 2010 r., aktem notarialnym rep. A nr [...], osobom obcym, a to C. i E. małż. K.
Wnioskiem z 4 maja 2012 r. J. M. i J. M. wystąpili o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Prezydenta Miasta Płock z dnia [...] listopada 2009 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Naruszenia tego upatrywali w braku zawarcia w decyzji pouczenia o obowiązku zwrotu udzielonej za przekształcenie prawa bonifikaty, w sytuacji sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat od przekształcenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji przekształceniowej z dnia [...] listopada 2009 r. Wskazując na istotę postępowania nieważnościowego, a także charakter kwalifikowanej wady z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., organ ten doszedł do przekonania, że kontrolowana decyzja taką wadą nie jest obarczona. Zastosowano bowiem przy jej wydaniu właściwe przepisy prawa, nadto zawiera ona wszystkie elementy wymagane w przepisach art. 107 § 1 K.p.a. oraz art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.). W odniesieniu zaś do kwestii braku pouczenia o obowiązku zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji w sytuacji zbycia nieruchomości przez beneficjenta przekształcenia przed upływem 5 lat od tego przekształcenia, organ zauważył, że ten argument strona będzie mogła podnieść w odwołaniu od decyzji nakładającej obowiązek zwrotu bonifikaty. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem J. M. i J. M. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając decyzji Kolegium naruszenie przepisów postępowania, tj. art. art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 77 § 1, 78, 80, 81, 86, 107 § 3 K.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku, decyzją z dnia [...] października 2012 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymało w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2012 r. W jej motywach powtórzyło uprzednio podnoszoną argumentację o nadzwyczajnym i odrębnym charakterze postępowania nieważnościowego, wskazując że jest ono ukierunkowane wyłącznie na kontrolę decyzji w aspekcie wystąpienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. To zaś oznacza, że w takim postępowaniu organ nie rozstrzyga ponownie merytorycznie sprawy, lecz orzeka wyłącznie w kwestii wadliwości kontrolowanego aktu administracyjnego. Z tego też względu nie mogły odnieść zamierzonego skutku podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuty naruszenia procedury administracyjnej. W związku natomiast z argumentacją stron, wskazującą na możliwość stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na rażące naruszenie zasad ogólnych postępowania, organ odwołując się do orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1351/00, wyjaśnił, że za rażące uznaje się oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie przepisu prawa, w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, jak też mającym wpływ na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Takie jednak uchybienie nie miało miejsca w niniejszej sprawie, albowiem w toczącym się postępowaniu z wniosku J. i J. małżonków M. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie doszło do oczywistego niezastosowania lub nieprawidłowego zastosowania zasad określonych w art. 6 – art. 11 K.p.a., a przepisy prawa materialnego, stanowiące podstawę wydania przedmiotowej decyzji zastosowano prawidłowo.
Na powyższą decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku J. M. i J. M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, tj: art. art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 77 § 1, 78, 80, 81, 86, 107 § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazali oni, iż podtrzymują argumentację podniesioną we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a ponadto wywodzili, że o ile sam błąd polegający na braku pouczenia o konsekwencjach sprzedaży nieruchomości w okresie pięciu lat od przekształcenia prawa, nie powoduje materialnoprawnej nieprawidłowości rozstrzygnięcia, o tyle oddziałuje na prawidłowość przeprowadzonego postępowania. Ponadto podnieśli, że we wniosku o stwierdzenie nieważności wskazali przesłanki dające podstawę przypuszczać, że organ wiedział o planach zbycia przedmiotowej nieruchomości, a mimo to nie poinformował o skutkach zbycia nieruchomości w ciągu 5 lat od uzyskania bonifikaty. To wszystko powoduje, że zostali oni pozbawieni możliwości cofnięcia wniosku, a tym samym uniknięcia poniesienia przez nich szkody. W oparciu o tak sformułowane i uzasadnione zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku skonkludował, iż brak pouczenia o obowiązku zwrotu udzielonej za przekształcenie prawa bonifikaty, w sytuacji sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat od przekształcenia, w żadnym razie nie skutkował tym, że samo przekształcenie przynależnego skarżącym prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności i ustalona z tego tytułu jednorazowa opłata (uwzględniająca 99%. bonifikatę), co stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia w kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, dokonane zostało w sposób sprzeczny z obowiązującymi w tym względzie przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Tym bardziej, że zakres informacji, które zdaniem skarżących winien im organ przekazać w toku postępowania, względnie w decyzji, nie odnosi się bezpośrednio do jego przedmiotu (przekształcenia prawa), ale obejmuje informacje o konsekwencjach prawnych działań strony podejmowanych po zakończeniu tego postępowania, a więc po załatwieniu sprawy administracyjnej. Sąd I instancji wskazał również, że norma zawarta art. 9 K.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa w tym zakresie. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych dyspozycja normy prawnej zawartej w tym przepisie nie może być również utożsamiana z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach, czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1450/10, Lex nr 1151881). W tym stanie rzeczy Sąd I instancji przyznał rację Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Płocku, że brak informacji o obowiązku zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie, w sytuacji zbycia przez beneficjanta przekształcenia nieruchomości przed upływem 5 lat od przekształcenia prawa, który to obowiązek ustanowiony został w art. 4 ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., nie stanowi naruszenia prawa, tym bardziej naruszenia go w stopniu rażącym w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Sąd ten podzielił pogląd organu, że w prowadzonym postępowaniu nieważnościowym, ze względu na jego charakter, nie było możliwości prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, w tym przesłuchiwania świadków czy stron postępowania. W postępowaniu takim nie rozstrzyga się ponownie o istocie sprawy administracyjnej zakończonej w postępowaniu zwykłym, ale jedynie dokonuje oceny legalności tego postępowania i wydanej w nim decyzji przez pryzmat kwalifikowanych wad prawnych. Za zasadny Sąd meriti uznał natomiast zarzut naruszenia przez Kolegium art.10 § 1 K.p.a. Organ uchybił bowiem wynikającemu z tego przepisu obowiązkowi poinformowania strony przed wydaniem decyzji o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i możliwości ewentualnego zgłaszania wniosków, jednakże nie miało to wpływu na wynik sprawy, gdyż ani z treści skargi (strony poza wskazaniem na naruszenie tego przepisu nie wyjaśniają w czym upatrują jego naruszenia), ani innych dokumentów zgromadzonych w aktach nie wynika, by w sytuacji gdyby te uprawnienia stronom zostały zapewnione, dokonałyby one określonej czynności procesowej, a więc przedstawiły dowody lub wnioski, które mogłyby mieć istotne znaczenie w sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
W skardze kasacyjnej J. M. i J. M. zaskarżyli go w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez ocenę, że nie doszło do naruszenia wymienionego przepisu kodeksu postępowania administracyjnego przez organ orzekający w sprawie i w konsekwencji przez niezastosowanie wyżej wymienionego przepisu P.p.s.a. w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że decyzja Prezydenta Miasta Płocka z dnia [...] listopada 2009 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., w związku z art. 9 K.p.a., poprzez błędne ustalenie, iż organ administracji publicznej prowadzący postępowanie nie naruszył przepisu art. 9 K.p.a., gdyż nie miał obowiązku poinformować wnioskodawców o treści art. 4 ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
Na tej podstawie domagano się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W motywach skargi kasacyjnej te zarzuty rozwinięto wskazując przede wszystkim, iż organ miał obowiązek poinformowania skarżących o konsekwencjach przyznania bonifikaty i skutkach zbycia prawa, a brak takiej informacji stanowi rażące naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., którego cechy szczegółowo opisano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Obowiązek ten wynika z brzmienia art. 9 K.p.a., którego wykładnię autor skargi kasacyjnej tamże przedstawił.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie mogła odnieść skutku, gdyż eksponowane w niej zarzuty nie są usprawiedliwione.
Na wstępie godzi się przypomnieć, że stosownie do brzmienia przepisu art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna wskazała na podstawę naruszenia przepisów postępowania, która jest niezasadna. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej i stanowi prawnie dopuszczalny wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych określonej w art. 16 § 1 K.p.a. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest kontrola prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, przy czym jej zakres jest ograniczony, bo nie ma ona charakteru kontroli instancyjnej. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. Jedną z nich jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a.). Na zaistnienie tej przesłanki skarżący powoływali się zarówno we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Płock z dnia [...] listopada 2009 r., jak również w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zatem to w tym zakresie Kolegium jak i Sąd I instancji zobowiązani byli przede wszystkim rozpoznać sprawę. Badając istnienie przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zasadne jest odwołanie się do teorii gradacji wad decyzji i odróżnienie wadliwości decyzji powodujących jej wzruszalność, od wad powodujących, przez samo swoje istnienie lub przez swoje skutki, nieuchronną konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego lub wiążącego stwierdzenia naruszenia porządku prawnego przez decyzję. Uchybienia prawu mają charakter rażący w przypadku istnienia w niej wad o szczególnym ciężarze gatunkowym. Następuje to wówczas, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść rozstrzygnięcia stanowią zaprzeczenie obowiązującego stanu prawnego w całości lub w części (p. B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 2004, str. 729-730). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Wedle utrwalonego stanowiska jako rażąco naruszającego prawo nie można traktować takiego rozstrzygnięcia, które wynika z odmiennej interpretacji danej normy. Rażące naruszenie prawa jest bowiem z reguły wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w wykładni prawa, którego treść jest jasna i nie wywołuje rozbieżności interpretacyjnych. O takim naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. Należy przy tym podkreślić, że z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. "Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego powszechnie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować." (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 września 1998 r., sygn. akt II SA 1249/97, Baza Orzeczeń LEX nr 41819, p. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 1997 r., sygn. akt III SA 1425/96, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ten pogląd należy oczywiście podzielić. Z powyższego wynika, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa i nie może być interpretowane w sposób rozszerzający. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 1999 r., sygn. akt V SA 1970/98, Baza Orzeczeń LEX nr 50195).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należało uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku prawidłowo odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Płock z dnia [...] listopada 2009 r. Bezzasadne bowiem były zarzuty rażącego naruszenia prawa podnoszone przez skarżących w toku postępowania toczącego się w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że objęta wnioskiem skarżących decyzja nie zawiera wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności, która to instytucja jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 16 K.p.a. Istotne jest bowiem, że instytucja ta może mieć zastosowanie jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a., które to wady muszą wystąpić w chwili wydawania decyzji, a takich wad Kolegium prawidłowo nie stwierdziło. W toku postępowania nieważnościowego, jak również w skardze do Sądu Wojewódzkiego skarżący podnosili przede wszystkim zarzut wydania w/w decyzji z rażącym naruszeniem prawa, które to naruszenie miało w ich ocenie polegać na braku zawarcia w decyzji pouczenia o obowiązku zwrotu udzielonej bonifikaty w sytuacji sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat od przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, oraz inne naruszenia procedury administracyjnej związanej ze sferą gromadzenia i oceny dowodów oraz zasadami prowadzenia postępowania administracyjnego jako takiego. Dokonana przez Sąd I instancji prawidłowa analiza postawionych przez skarżących zarzutów, które miałyby uzasadniać ewentualne wadliwości postępowania dowodowego, dotyczące sposobu przeprowadzenia dowodów, czy też braku oceny prawidłowości przeprowadzonych dowodów, na które powoływali się skarżący, mogłyby stanowić podstawę zarzutu odwołania od w/w decyzji w trybie zwykłym, a nie w trybie nadzwyczajnym jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Należy przy tym również zwrócić uwagę, że w postępowaniu tym nie jest co do zasady dopuszczalne przeprowadzanie nowych dowodów. Zastosowania sankcji nieważności nie można bowiem wyprowadzić z odmiennej oceny materiału dowodowego, na podstawie którego organy orzekające w sprawie oparły ustalenia stanu faktycznego (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. I OSK 363/10, Baza Orzeczeń LEX nr 745223). W postępowaniu nieważnościowym nie ma więc, co do zasady, miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jak to ma miejsce w postępowaniu zwykłym. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Tak więc badany jest stan faktyczny, jak i prawny z daty wydania decyzji ostatecznej w postępowaniu zwykłym, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności. Ponadto za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie. Takiej sytuacji nie można było stwierdzić w przedmiotowej sprawie. Podkreślić należy, że decyzja Prezydenta Miasta Płock z dnia [...] listopada 2009 r. została poprzedzona postępowaniem dowodowym w zakresie pozwalającym na zebranie materiału dowodowego, który był wystarczający do wydania decyzji.
Trafnie uznano, iż nie jest rażącym naruszeniem prawa brak pouczenia o konsekwencjach wynikających ze sprzedaży nieruchomości przez beneficjentów przekształcenia prawa użytkowania w prawo własności, w terminie 5 lat od dnia wydania w tym względzie decyzji, w sytuacji gdy za przekształcenie wnieśli oni jednorazową opłatę pomniejszoną o przewidzianą przepisami prawa bonifikatę. W żadnym razie nie skutkował on tym, że samo przekształcenie przynależnego skarżącym prawa użytkowania wieczystego gruntu, w prawo własności i ustalona z tego tytułu jednorazowa opłata (uwzględniająca 99%. bonifikatę), dokonane zostały w sposób sprzeczny z obowiązującymi w tym względzie przepisami cytowanej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Jak słusznie dostrzegł Sąd I instancji, zagadnienie to nie dotyczy samej kontolowanej obecnie decyzji, a późniejszych działań i nie jest jej wymogiem prawnym. Obowiązek informowania stron, określony w art. 9 K.p.a., nie oznacza konieczności udzielania stronie wszelkich informacji prawnych, w tym o konsekwencjach zaistnienia wszelkich możliwych stanów faktycznych dotyczących jej sytuacji prawnej związanej z prowadzonym postępowaniem. W szczególności, gdy określone okoliczności faktyczne mogą stanowić podstawę do wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego z udziałem strony. W tej sprawie oznacza to, że organ I instancji nie miał obowiązku udzielenia skarżącym informacji, że będą oni zobowiązani do zwrotu bonifikaty, jeżeli przed upływem 5 lat, licząc od dnia przekształcenia, wyzbędą się nieruchomości lub wykorzystają ją na inne cele niż te, które stanowiły podstawę udzielenia bonifikaty. Postępowanie o zwrot bonifikaty w tej sytuacji stanowi bowiem odrębne postępowanie w stosunku do postępowania przekształceniowego i kończy się wydaniem odrębnej decyzji administracyjnej. Zatem brak poinformowania strony w ramach jednego postępowania administracyjnego o możliwości zaistnienia okoliczności faktycznych dających podstawę do wszczęcia odrębnego postępowania nie stanowi naruszenia art. 9 K.p.a. Z przepisu powyższego wynika, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Chodzi w nim więc o aktualne postępowanie. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych dyspozycja normy prawnej zawartej w tym przepisie nie może być również utożsamiana z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach, czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1450/10, Lex nr 1151881). Nie sposób zatem z tego przepisu wywieść obowiązku informowania strony o jej prawach i obowiązkach, które mogą się w przyszłości stać przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego. Zaprezentowane w niniejszym postępowaniu stanowisko jest zgodne z poglądami judykatury (p. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 758/12, 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 162/13, 2 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2085/13, wraz z cytowanym w nich orzecznictwem, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Mając powyższe na uwadze zasadnie przyjęto, że decyzja Prezydenta Miasta Płock z dnia [...] listopada 2009 r. nie była dotknięta wadami rażąco naruszającymi prawo, stąd brak było podstaw do stwierdzenia nieważności tejże decyzji. Skarga kasacyjna tej konkluzji nie zdołała podważyć.
Z tych względów, na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło