I OSK 901/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-01-26
Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Anna Lech, Mirosław Gdesz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., gdy sprawa nie jest prawomocnie zakończona i toczy się równolegle postępowanie w tej samej sprawie?Ratio decidendi
Organ odwoławczy ma prawo uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, jeśli rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, nawet jeśli postępowanie w tej samej sprawie jest zawisłe przed sądem administracyjnym. Wydanie decyzji kasacyjnej nie jest bezwzględnie zakazane, o ile organ wykaże przesłanki zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i wskaże zakres dalszego postępowania dowodowego.Stan faktyczny
P.W. był zobowiązany do zwrotu kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie podczas studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie, co ustalił Dowódca Jednostki Wojskowej decyzją z 2006 r. Decyzje te były wielokrotnie zaskarżane i uchylane przez organy odwoławcze oraz sądy administracyjne. W toku postępowania Dowódca Wojsk Lądowych wydał decyzję z 2010 r. uchylającą wcześniejszą decyzję i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia, co P.W. kwestionował jako przedwczesne i naruszające praworządność.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędzia NSA Anna Lech, Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz, Protokolant asystent Marcin Rączka, po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1282/10 w sprawie ze skargi P.W. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 30 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów poniesionych na naukę oraz utrzymanie w czasie studiów oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1282/10, oddalił skargę P.W. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 30 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia zwrotu kosztów poniesionych na naukę oraz utrzymania w czasie studiów i ustalenia kosztów w tym zakresie.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...]w Przasnyszu decyzją z dnia 15 lutego 2006 r. nr 1/zwrot kosztów utrzymania i nauki/2006, działając na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 54 ust. 1, 3 – 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), ustalił zwaloryzowaną równowartość kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę P.W. w czasie odbywania przez niego studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie, podlegających zwrotowi w związku ze zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniem do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego. Natomiast określając kwotę zobowiązania, organ w sentencji decyzji powołał art. 111 pkt 9 lit. a i art. 114 ust. 5 i 6 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy pragmatycznej i § 7 ust. 1 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 50, poz. 483).
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia 10 października 2008 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 2 k.p.a., art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U z 2007 r. Nr 176, poz. 1242), art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892) oraz § 15 i § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równoważności kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. z 2004 r. Nr 135, poz. 1451), uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1676/08, oddalono skargę skarżącego na powyższą decyzję i w wyniku skargi kasacyjnej skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 879/09, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W międzyczasie, tj. po uchyleniu decyzji z dnia 15 lutego 2006 r. nr [...]kosztów utrzymania i nauki/2006 przez Dowódcę Wojsk Lądowych, skarżący wnioskiem z dnia 12 listopada 2008 r. zwrócił się o umorzenie postępowania w sprawie ustalenia równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę, a po wydaniu wspomnianego już wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1676/08, lecz przed rozpoznaniem od niego skargi kasacyjnej, Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...]w Przasnyszu decyzją z dnia 16 grudnia 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. i art. 54 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, odmówił umorzenia postępowania administracyjnego oraz ustalił zwaloryzowaną na dzień zwolnienia ze służby równowartość kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w czasie studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie podlegających zwrotowi w wysokości 49.949,81 zł. W uzasadnieniu natomiast podano, że co do umorzenia nie zachodziły jakiekolwiek przesłanki do takiego rozstrzygnięcia, zaś wykazana w sentencji kwota zwrotu jest efektem zaleceń zawartych w decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 10 października 2008 r. nr [...].
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia 30 kwietnia 2010 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 2 k.p.a., uchylił decyzję z dnia 16 grudnia 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że wobec nieprawomocności decyzji I i II instancji, przedwczesne jest wydanie decyzji ustalającej zwrot zwaloryzowanych kosztów poniesionych w czasie studiów na Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie przez ppor. rez. P.W. i będzie ono zasadne po prawomocnym rozstrzygnięciu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 879/09, wyrokiem z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 392/10, uchylił decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 10 października 2008 r. nr [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji "przedwczesność jej wydania, bezprzedmiotowość postępowania i zawisłość sprawy (została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa – niedługo przed rozprawą i rozpoznaniem dnia 18 maja 2010 roku w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 392/10 ze skargi P.W. na poprzednią decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...]z dnia 10.10.2008) w tym samym przedmiocie". Wobec powyższego wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 16 grudnia 2009 r., bądź o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji w "kierunku umorzenia postępowania administracyjnego. Skoro – jak podał dalej skarżący – "sprawa zawisła przed sądami administracyjnymi Dowódca Jednostki, jako organ pierwszej instancji w ogóle nie powinien wydawać decyzji w tym samym przedmiocie pomiędzy tymi samymi stronami, a skoro już wydał, to Dowódca Wojsk Lądowych powinien uchylić tę decyzję z uwagi na zawisłość sprawy (lis pendens) i umorzyć postępowanie w pierwszej instancji, art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a." W uzasadnieniu natomiast podał, że strona skarżąca powiadamiała dwukrotnie sądy administracyjne o faktach wszczynania przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...]w Przasnyszu takich "bezprawnych przedwczesnych (w tej samej sprawie), nękających ciągle stronę skarżącą postępowań administracyjnych – równolegle do toczących się już wówczas przecież postępowań, zaś zaskarżona decyzja nie bierze wcale pod uwagę wydanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez I instancję w decyzji, jest zignorowaniem wyroku tegoż Sądu."
W odpowiedzi na skargę Dowódca Wojsk Lądowych wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że organ uwzględnił odwołanie skarżącego i nie był mu znany w chwili orzekania wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 392/10, zaś dotychczasowe orzeczenia Sądów nie miały charakteru merytorycznego.
W piśmie procesowym z dnia 8 grudnia 2010 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał swoje zarzuty ze skargi i dodał, że wspomniane już wyżej wyroki NSA o sygn. I OSK 879/09 i WSA o sygn. II SA/Wa 392/10 doprowadziły do uchylenia decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych w przedmiocie zwrotu kosztów i zawarto wskazania by ten organ wydał decyzję reformatoryjną, a ponadto ocena prawna jest dla organu wiążąca i absurdalne jest wydawanie przez organ decyzji w tej samej sprawie w sytuacji, gdy w obiegu prawnym istnieje inna decyzja w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami.
Sąd I instancji stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie w pierwszej instancji. Organ odwoławczy jest zobligowany do wydania decyzji na podstawie wyżej przytoczonego przepisu, m.in. w sytuacji, gdy kwestia rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną. Stosownie natomiast do postanowień art. 16 § 1 zd. 1 k.p.a., decyzja jest ostateczna, gdy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji.
Sąd wojewódzki podał, że w rozpoznawanej sprawie w dniu 16 grudnia 2009 r., tj. w dniu wydania decyzji nr [...]przez Dowódcę Jednostki Wojskowej [...]w Przasnyszu, w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 10 października 2008 r. nr [...], uchylająca decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...]w Przasnyszu z dnia 15 lutego 2006 r. nr 1/zwrot kosztów utrzymania i nauki/2006 o ustaleniu zwaloryzowanej równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę skarżącego w czasie odbywania przez niego studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie, podlegających zwrotowi w związku ze zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniem do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego i przekazującą sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. II SA/Wa 1676/08, oddalił wniesioną od niej skargę P.W.. A zatem całkowicie bezpodstawny jest zarzut, jakoby decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...]z dnia 16 grudnia 2009 r. rozstrzygała tę samą sprawę, co wcześniejsza decyzja tego organu z dnia 15 lutego 2006 r., bowiem ta ostatnia była już wtedy uchylona przez Dowódcę Wojsk Lądowych. Jednocześnie nie uszło uwadze Sądu, rozpoznającego przedmiotową sprawę, że powoływany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2009 r., oddalający skargę na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 10 października 2008 r., był nieprawomocny, jednakże w ocenie Sądu fakt ten nie miał w sprawie znaczenia. Wskazano, że stosownie do postanowień art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Tym bardziej nie ma takiego skutku wniesienie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku sądu pierwszej instancji oddalającego skargę.
Sąd I instancji wyjaśnił, że organ drugiej instancji nie miał podstaw do wydania decyzji o uchyleniu decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...]z dnia 16 grudnia 2009 r. i umorzeniu postępowania w pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zastosowanie tego przepisu jest bowiem dopuszczalne wówczas, gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe, została wydana na podstawie przepisu prawa materialnego, który utracił moc obowiązującą, dotyczy sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, a także w przypadku, kiedy nie istnieje już podmiot, który wszczął postępowanie, a rodzaj sprawy administracyjnej wyklucza wstąpienie na miejsce tego podmiotu jego następców prawnych. W rozpoznawanej sprawie nie zaistniała jakakolwiek z wyżej wskazanych przesłanek, w szczególności, o czym już była mowa wyżej, wydania decyzji w sprawie rozstrzygniętej już decyzją ostateczną.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., będącym podstawą prawną zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Należy podkreślić, że organ drugiej instancji jest uprawniony do wydania decyzji na podstawie cytowanego wyżej przepisu jedynie wówczas, gdy po przeprowadzeniu oceny materiału dowodowego, zgromadzonego przez organ pierwszej instancji, w aspekcie jego zupełności, uzna, że pominięte zostały dowody na daną okoliczność, lub gdy dowody takie organ pierwszej instancji przeprowadził w sposób wadliwy, z tym że w takiej sytuacji musi dodatkowo wskazać, w jakim kierunku postępowanie dowodowe musi być przeprowadzone i uzupełnione, a jego zakres musi dotyczyć znacznej części materiału dowodowego, w przeciwnym razie bowiem, ustalenia w tym przedmiocie winien przeprowadzić samodzielnie, stosownie do postanowień art. 136 k.p.a.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie Dowódca Wojsk Lądowych prawidłowo zastosował powyższy przepis. Zasadnie bowiem wytknął organowi I instancji, iż przedwcześnie wydał decyzję dotyczącą ustalenia zwrotu równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę skarżącego w czasie odbywania przez niego studiów w Wojskowej Akademii Technicznej, skoro nie była prawomocnie zakończona sprawa za skargi na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 10 października 2008 r., uchylającą decyzję z dnia 15 lutego 2006 r. w tym samym zakresie. Sąd dodał, że co prawda, wniesienie skargi na decyzję z dnia 10 października 2008 r. nie wstrzymywało jej wykonania, tak więc w dniu 16 grudnia 2009 r. nie było w obrocie prawnym decyzji z dnia 15 lutego 2006 r., jednakże ewentualne uchylenie tej decyzji przez sąd administracyjny rzeczywiście doprowadziłoby do sytuacji, w której dwie decyzje regulowałyby tę samą sprawę administracyjną, a zatem jedna z nich obarczona by była wadą z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Dostrzegając zatem ten problem, Dowódca Wojsk Lądowych zasadnie wyeliminował z obrotu prawnego decyzję z dnia 16 grudnia 2009 r. i nie mógł w tym zakresie przeprowadzić uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 11 stycznia 2010 r. w sprawie o sygn. I OSK 879/09 uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. II SA/Wa 1676/08, oddalający skargę na decyzję z dnia 10 października 2008 r. nie rozpoznał skargi, tylko przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Organ nie mógł także uchylić decyzji pierwszej instancji i umorzyć postępowania, gdyż w momencie wydania nie była ona obarczona wadą z art. 156 § 3 k.p.a.
Sąd I instancji wyjaśnił również, że już po wydaniu przez Dowódcę Wojsk Lądowych zaskarżonej decyzji z dnia 30 kwietnia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 392/10, ponownie rozpoznając skargę na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 10 października 2008 r. uchylił ją i to orzeczenie jest prawomocne. Zatem w obrocie prawnym pozostaje obecnie jedynie decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr 5699 z dnia 15 lutego 2006 r. określająca zwaloryzowaną równowartość kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę skarżącego w czasie odbywania przez niego studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie, podlegających zwrotowi w związku ze zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniem do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego, od której skarżący wniósł w terminie odwołanie, które będzie ponownie, zgodnie z wytycznym zawartymi w wyroku z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 392/10, merytorycznie rozpoznane przez Dowódcę Wojsk Lądowych, oraz wniosek skarżącego o umorzenie postępowania w przedmiocie zwrotu kosztów, który również organ winien jest rozpoznać. Reasumując zatem, w obrocie prawnym pozostaje w sprawie tylko jedna decyzja, od której organ rozpozna odwołanie, biorąc pod uwagę wytyczne sądów administracyjnych zawarte w wydanych przez nie w tej kwestii wzrokach, co jednocześnie uczyni zadość postulatom zawartym w piśmie procesowym strony skarżącej z dnia 8 grudnia 2010 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P.W. zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.
1) art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., z powodu odmowy stwierdzenia nieważności w całości decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 30 kwietnia 2010 r., Nr [...], oraz poprzedzającej jej decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr 5699 w Przasnyszu z dnia 16 grudnia 2009 r., Nr [...] w sytuacji, gdy decyzje te wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, po pierwsze z powodu prowadzenia drugiego postępowania administracyjnego w tej samej sprawie (zwrotu równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę przez P.W.) w sytuacji, gdy wcześniej wszczęte toczy się, i po drugie z powodu wydania przez Dowódcę. Wojsk Lądowych decyzji naruszającej ocenę prawną wyrażoną przez NSA w wyroku z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. I OSK 879/09;
2) art. 153 P.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2010 r., sygn. II SA/Wa 392/10, który wskazał Dowódcy Wojsk Lądowych na konieczność wydania decyzji reformatoryjnej, co do istoty sprawy, w oparciu o treść art. 136 kpa i art. 138 § 1 pkt 2 kpa;
3) art. 138 P.p.s.a., poprzez błędne wskazanie przedmiotu zaskarżenia, i przez to naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a., z powodu nielogicznego i niespójnego (wewnętrznie sprzecznego) wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm. ) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania.
Ponieważ w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 183 § 2 Ppsa skutkujące nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny kontroli zaskarżonego wyroku dokonał tylko w granicach wyznaczonych przez podstawy złożonej skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 145 § 1 pkt. 2 Ppsa poprzez jego niezastosowanie trzeba wyjaśnić, że tak postawiony zarzut nie mógł odnieść zamierzonego skutku już choćby z tej przyczyny, że skarga kasacyjna nie wskazuje żadnego przepisu prawa, który w sposób rażący naruszył Sąd I instancji. Przepisem takim nie może być powołany w skardze kasacyjnej art. 153 Ppsa, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.
Powyższe stwierdzenie wynika z tego, że skarga kasacyjna rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 1 Kpa upatruje w wydaniu decyzji naruszającej ocenę prawną wyrażoną przez NSA w wyroku z dnia 11 stycznia 2010r. I OSK 879/09.
W takim wypadku przepisem zobowiązującym Sąd i instancji do respektowania wykładni prawa dokonanej w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny jest art. 190 Ppsa.
W myśl art. 190 Ppsa sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnia prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Powołany przepis nie stanowi jednak podstawy skargi kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie, podczas gdy zarzutu naruszenia oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może uzasadniać zarzut naruszenia art. 153 Ppsa, który dotyczy związania oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu I instancji i adresowany jest do tego sądu oraz organu administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.
Ponadto trzeba przypomnieć, że przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 30 kwietnia 2010r. Nr. [...]. Tą decyzją organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 Kpa uwzględnił odwołanie P.W. od decyzji z dnia 16 grudnia 2009r. i przekazał sprawę związaną z ustaleniem zrewaloryzowanych kosztów utrzymania i kształcenia w/wym. żołnierza Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr. [...]do ponownego rozpatrzenia.
W tym miejscu od razu należy wyjaśnić, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w sprawie nie budzi wątpliwości co było w niej przedmiotem zaskarżenia i to bez względu na to jak przedmiot ten został określony w sentencji zaskarżonego wyroku. Nieprecyzyjne określenie przedmiotu zaskarżenia w sentencji wyroku nie narusza art. 138 Ppsa w zw. z art. 134 Ppsa i art. 141 § 4 Ppsa , o ile Sąd rozpoznał właściwą sprawę poddaną jego kontroli , czemu dał w sposób nie budzący najmniejszych wątpliwości wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Wracając do wcześniejszych rozważań związanych z naruszeniem prze organ przy wydaniu decyzji z dnia 30 kwietnia 2010r. oceny prawnej zawartej w wyroku NSA , to zarzut ten jest nieuzasadniony także dlatego, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 stycznia 2010r. powiedział jedynie, że w jego ocenie organ II instancji podejmując rozstrzygnięcie nie wskazał istnienia przesłanek przewidzianych w art. 138 § 2 kpa pozwalających na rozstrzygnięcie kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił jednocześnie, że dokonując wykładni powyższego przepisu trzeba mieć na względzie także treść art. 136 kpa, co oznacza, iż należy przyjąć, że organ odwoławczy może powołać się na art. 138 § 2 zd. 1 kpa tylko wówczas, gdy wykaże że przeprowadzenie przez niego dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 kpa nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji bowiem gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 136 kpa umożliwiłoby temu organowi prawidłowe załatwienie sprawy, podjęcie przez niego decyzji kasacyjnej z tym uzasadnieniem, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części jest równoznaczne z naruszeniem obu tych przepisów.
Z powyższego wynika jedynie, że podejmując rozstrzygniecie na podstawie art. 138 § 2 Kpa obowiązkiem organu jest wykazanie powodów takiego rozstrzygnięcia, w żadnym wypadku z powołanego wyroku nie wynika dla organu w tej sprawie bezwzględny zakaz wydania decyzji kasacyjnej.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2010r. brak jest zaleceń kierowanych do organu odwoławczego, wskazujących na to że ma wydać tylko decyzję reformatoryjną. Wytyczne obligują organ odwoławczy do wykonania wytycznych zawartych w wyroku NSA z dnia 11 stycznia 2010r., a więc w przypadku skorzystania z uregulowania zawartego w art. 138 § 2 Kpa do wykazania przesłanek takiego załatwienia sprawy , którego zabrakło przy wydaniu decyzji z dnia 10 października 2008r.
W zaistniałej sytuacji procesowej ma rację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że w chwili obecnej w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia 15 grudnia 2006r., zaś rolą organu odwoławczego jest rozpoznanie odwołania skarżącego od tej decyzji oraz jego wniosku o umorzenie postępowania z dnia 12 listopada 2008r.
Obowiązkiem organu stosownie do wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2010r. oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010r. jest wydanie jednej z decyzji określonych w art. 138 § 1 lub § 2 Kpa oraz wskazanie przesłanek uzasadniających jej podjęcie.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło