I OW 17/21

Dnia 27 sierpnia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Starostą Powiatu [...] w przedmiocie wskazania powiatu właściwego do ponoszenia kosztów pobytu dziecka K. K. w rodzinie zastępczej postanawia: oddalić wniosek. Prezydent Miasta [...], wnioskiem z dnia 27 stycznia 2021 r., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość powstałego pomiędzy wnioskodawcą a Starostą Powiatu [...] w przedmiocie wskazania powiatu właściwego do ponoszenia kosztów pobytu dziecka – K. K. w rodzinie zastępczej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że K. K. (ur. w dniu 13 sierpnia 2020 r.) została – na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 14 września 2020 r. (sygn. akt [...]) umieszczona w rodzinie zastępczej u J. i J. K., zam. w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...]. Wprawdzie matka małoletniej – J. K. w okresie od dnia 13 sierpnia 2020 r. do dnia 25 sierpnia 2020 r. przebywała w wynajętym mieszkaniu w [...], ale przed umieszczeniem dziecka w rodzinie zastępczej, w dniu 26 sierpnia 2020 r. przeprowadziła się (wraz z córką) do miejscowości [...] z zamiarem osiedlenia się tam na stałe ze względu na swój stan zdrowia, spowodowany niedawnym urodzeniem dziecka i możliwością uzyskania pomocy przy jego wychowywaniu ze strony rodziców – J. i J. K.. W związku z tym, powołując się na treść art. 191 ust. 1 oraz 16 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a także art. 25 i art. 26 § 1 k.c., wnioskodawca wnosił o wskazanie Starosty [...] jako właściwego do ponoszenia kosztów pobytu małoletniej K. K. w rodzinie zastępczej. W odpowiedzi na wniosek Starosta [...] twierdził, że matka małoletniej – J. K. w okresie od kwietnia 2017 r. do dnia 25 sierpnia 2020 r zamieszkiwała w [...] przy ul. [...]. W dniu 13 sierpnia 2020 r. urodziła córkę i nadal obie zamieszkiwały pod wyżej wskazanym adresem. Z uwagi zaś na pobyt w szpitalu J.K., dzieckiem – K.K. zajęli się dziadkowie (J. i J. K.) zamieszkujący w [...], w których następnie, jako w rodzinie zastępczej, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 14 września 2020 r. została umieszczona K. K.. W tej sytuacji, zdaniem Starosty [...], nic nie wskazywało na to, żeby miejscem stałego zamieszkania J. K., przed umieszczeniem jej dziecka w pieczy zastępczej, była miejscowość [...]. Dzieckiem zajęli się dziadkowie ze względu na sytuację zdrowotną i pobyt w szpitalu matki dziecka. Ponadto uczestnik postępowania podkreślał, że w/w pozostawała i nadal pozostaje w zatrudnieniu w firmie [...] ul. [...] [...] (obecnie jest na urlopie macierzyńskim), a po jego zakończeniu zamierza wrócić do pracy). Aktualnie ubiega się też o kredyt, planuje zakup mieszkania i powrót do [...] wraz z córką. Z tej przyczyny Starosta [...] wnosił o wskazanie Miasta [...] jako powiatu właściwego do ponoszenia wydatków przeznaczonych na opiekę i wychowanie K. K., umieszczonej w okresie od dnia 14 września 2020 r. – do dnia 15 stycznia 2021 r. w rodzinie zastępczej u J. i J. K.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Sporem kompetencyjnym (o właściwość) jest zatem sytuacja prawna, w której między organami zachodzi rozbieżność poglądów, co do właściwości do rozpoznania i rozstrzygnięcia konkretnej sprawy administracyjnej, tożsamej pod względem podmiotowym (tożsamości strony), przedmiotowym (tożsamości żądania) i przy stosowaniu tej samej podstawy prawnej. Chodzi tu przy tym nie o każdą sprawę, którą upoważniony jest załatwić organ administracji publicznej, ale wyłącznie należącą do jego właściwości indywidualną sprawę administracyjną rozstrzyganą przez taki organ w postępowaniu uregulowanym procedurą administracyjną. Musi więc istnieć materialnoprawna podstawa do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy, należy uznać, iż taka sytuacja w niej nie występuje. Wprawdzie, po myśli art. 191 ust. 16 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1111), w przypadku sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej albo rodzinnym domu dziecka, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego a zatem – co do zasady – istnieje w tym zakresie kognicja Naczelnego Sądu Administracyjnego, tym niemniej spór taki może być przez Sąd rozstrzygany, o ile w rzeczywistości istnieje. Wnosząc o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, powstałego pomiędzy wnioskodawcą a Starostą [...]m w przedmiocie wskazania powiatu właściwego do ponoszenia kosztów pobytu dziecka – K. K. w rodzinie zastępczej, Prezydent Miasta [...] pominął okoliczność, że decyzją Starosty [...] z dnia [...] października 2020 r. (nr [...]), Starosta ten przyznał już J. i J. K. – jako rodzinie zastępczej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka – K. K. w kwocie 694 zł miesięcznie od dnia 14 września 2020 r. do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia pełnoletności (vide: nadesłane do Sądu akta administracyjne). Wydanie zaś decyzji administracyjnej w powyższej sprawie przesądziło o tym, że w dacie wnoszenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, spór w tej sprawie już nie istniał. Przed ustaleniem bowiem powiatu, który faktycznie zobowiązany był do ponoszenia kosztów związanych z opieką i wychowaniem dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej, Powiat [...] poniósł już wydatki związane z opieką i wychowaniem dziecka, o których mowa w art. 191 ust. 1 ustawy. W dacie wnoszenia przedmiotowego wniosku sporną stała się zatem tylko okoliczność, czy Powiat [...] ma uzasadnione roszczenie do występowania w stosunku do Miasta [...] z żądaniem zwrotu wypłaconych J. i J. K. kwot, przyznanych na podstawie w/w decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2020 r. (nr [...]). Tego rodzaju roszczenie ma zaś charakter wyłącznie cywilny i nie jest rozpatrywane w trybie postępowania administracyjnego. W związku z powyższym, skład orzekający podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniach z dnia: 24 czerwca 2021 r. (sygn. akt I OW 330/20), 5 listopada 2019 r. (sygn. akt I OW 125/19), 8 listopada 2016 r. (sygn. akt I OW 162/16), 11 marca 2008 r. (sygn. akt I OW 139/07), a w których Sąd ten przyjął, że jeżeli jeden z będących w sporze organów rozpoznał sprawę merytorycznie i podjął rozstrzygnięcie, to tym samym uznał się za właściwy do załatwienia sprawy. Bez znaczenia pozostaje przy tym, czy uznanie swej właściwości przez organ było w tym przypadku prawidłowe. Z tych zatem powodów oraz z mocy – art. 15 § 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.