I OZ 1227/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prokuratora Okręgowego w Ostrowie Wielkopolskim na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 października 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 729/19 umarzające postępowanie sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w Ostrowie Wielkopolskim na uchwałę Rady Gminy Sieroszewice z dnia 29 grudnia 2010 r. nr III/10/10 w przedmiocie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 8 października 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 729/19, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r. poz. 1302, ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a.", umorzył postępowanie sądowoadministracyjne wywołane skargą Prokuratora Okręgowego w Ostrowie Wielkopolskim na uchwałę Rady Gminy Sieroszewice z 29 grudnia 2010 r., nr III/10/10 w przedmiocie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postępowanie w sprawie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Sąd stwierdził, że nie mógł orzec o nieważności zaskarżonej uchwały z uwagi na to, że w dniu orzekania uchwała ta już nie obowiązywała. Została uchylona na mocy § 5 uchwały Rady Gminy Sieroszewice z dnia 21 sierpnia 2019 r. nr IV/101/2019 w sprawie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków Zespołu Interdyscyplinarnego w Dobrzycy oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 26 sierpnia 2019 r., poz. 7301 ze zm.). Uchwała ta weszła w życie 10 września 2019 r. Zażalenie na to postanowienie złożył Prokurator Okręgowy w Ostrowie Wielkopolskim, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Powołując się na ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazał, że uchylenie kwestionowanej uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania wywołanego skargą na tę uchwałę i nie czyni zbędnym wydania merytorycznego orzeczenia w takiej sprawie. Podał, że zaskarżona uchwała funkcjonowała w obrocie prawnym przez osiem lat i przez ten czas wywoływała określone skutki. Komisja, która została powołana na podstawie przepisów tej uchwały działała i podejmowała określone decyzje w różnych dziedzinach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie bezprzedmiotowość postępowania Sąd pierwszej instancji wyprowadził z faktu, że z mocy uchwały Rady Gminy Sieroszewice z dnia 21 sierpnia 2019 r. zaskarżona uchwała utraciła moc, przyjmując, że aktualnie brak jest przedmiotu sprawy zainicjowanej skargą Prokuratora. Stwierdzić należy, że o ile prawidłowe jest ustalenie co do nieobowiązywania już zaskarżonej uchwały, o tyle nieprawidłowy jest wniosek co do braku możliwości poddania jej kontroli przez Sąd. Podkreślić wypada, że zagadnienie dopuszczalności rozpoznania przez sąd skargi na uchwałę, która przestała obowiązywać, było już wielokrotnie przedmiotem rozważań nie tylko sądów administracyjnych. W uchwale z dnia 14 września 1994 r., sygn. akt W 5/94 (Lex nr 25333) Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził, że zmiana lub uchylenie uchwały podjętej przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej dokonana po zaskarżeniu tej uchwały do sądu administracyjnego nie czyni zbędnym wydania przez sąd administracyjny wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę. Stanowisko to jest dominujące w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. postanowienia NSA: z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt I OZ 1116/19, z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 990/12; z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2964/13; z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 194/14; z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II FSK 1681/14; wyroki NSA: z dnia 11 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1719/11; z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 344/08; z dnia 27 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1046/07). Podziela je również Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę. Z akt sprawy wynika, że Prokurator Okręgowy w Ostrowie Wielkopolskim wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy Sieroszewice z 29 grudnia 2010 r. jeszcze w okresie jej obowiązywania (16 lipca 2019 r., por. prezentata, k. 9). Uchwała została zaś uchylona na mocy § 5 uchwały Rady Gminy Sieroszewice z dnia 21 sierpnia 2019 r., który to przepis wszedł w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia tej uchwały w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego (tj. 10 września 2019 r.). Jak słusznie zauważył Prokurator w zażaleniu, zaskarżona uchwała w okresie prawie dziewięciu lat obowiązywania wywołała skutki prawne, stanowiąc podstawę dla ukształtowania i funkcjonowania zespołu interdyscyplinarnego, którego zadaniem była realizacja spoczywającego na Gminie ustawowego obowiązku podejmowania działań mających na celu przeciwdziałanie przemocy w rodzinie. Jedynie stwierdzenie nieważności tej uchwały przez Sąd pozbawia ją mocy prawnej w całości ex tunc. Brak jest zatem podstaw do uznania, że przedstawiona sprawa jest bezprzedmiotowa i umorzenia postępowania w sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie.