I OZ 198/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 września 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1926/22 o umorzeniu postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 2 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 6 września 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1926/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu wniosku A. N., umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt III SPP/Kr 330/19, starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ustanowił dla skarżącej adwokata. Zarządzeniem z dnia 25 lutego 2020 r., zmieniając wcześniejsze zarządzenie, Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika w osobie adwokata M. Z. Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę skarżącej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 2 września 2019 r. w przedmiocie zasiłku celowego. W dniu 2 kwietnia 2024 r. wpłynęła opinia pełnomocnika skarżącej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Pismem z dnia 17 maja 2024 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o ustanowienie nowego pełnomocnika z urzędu, który pomoże skarżącej w napisaniu skargi kasacyjnej. Z kolei pismem z dnia 24 lipca 2024 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie wskazała, że nie ma podstaw do zmiany wyznaczonego dla skarżącej pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umarzając postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego stwierdził, że rozstrzygnięcie w przedmiocie ewentualnej zmiany osoby pełnomocnika z urzędu wyznaczonego w wykonaniu wydanego uprzednio postanowienia o przyznaniu prawa pomocy pozostawało we właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w Krakowie. Traktując natomiast wniosek skarżącej z dnia 17 maja 2024 r. jako adresowany do Sądu nowy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego należało postępowanie w tym przedmiocie umorzyć. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że postanowieniem starszego referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt III SPP/Kr 330/19, skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienia adwokata. Tym samym kolejny wniosek strony o ustanowienie pełnomocnika z urzędu należało uznać za bezprzedmiotowy, a postępowanie takie podlegało umorzeniu. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera bowiem przepisu, który upoważniałby stronę do żądania w drodze kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy wyznaczenia innego pełnomocnika w sytuacji, gdy ten wyznaczony nie spełnił jej oczekiwań w zakresie czynności procesowych. Dlatego też nie ma możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji gdy strona skarżąca z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte lub nie wygasło. Jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane stronie prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2011 r. sygn. akt I OZ 654/11, z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. akt I OZ 1549/17, z dnia 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt III FZ 119/24 oraz z dnia 9 maja 2024 r. sygn. akt III FZ 180/24). Jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach dla skarżącej ustanowiono pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata M. Z., który reprezentował stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym i który w przewidzianym terminie sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 21 grudnia 2023 r. Wnioskiem z dnia 17 maja 2024 r. A. N. wystąpiła o zmianę pełnomocnika z urzędu, jednakże Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie pismem z dnia 24 lipca 2024 r. poinformowała, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia. W tej sytuacji strona nie mogła skutecznie domagać się od Sądu ustanowienia kolejnego pełnomocnika, ponieważ jej prawo w tym zakresie zostało zrealizowane prawomocnym postanowieniem z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt III SPP/Kr 330/19. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawidłowo zaskarżonym postanowieniem umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie ponownego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.