I OZ 443/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1027/17 o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1027/17 w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu M. B. sporządzenia uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 14 lutego 2018 r. Jak wynika z uzasadnienia tego postanowienia powodem odmowy było uznanie, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia został złożony przedwcześnie tj. w dniu 15 lutego 2018 r., a zatem jeszcze przed doręczeniem skarżącemu odpisu wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. Doręczenie to bowiem miało miejsce w dniu 20 lutego 2018 r. Tymczasem stosownie do przepisu art. 141 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., określanej dalej jako P.p.s.a.) uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, zaś w sprawach, w których skargę oddalono uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Z powyższego unormowania Sąd pierwszej instancji wywiódł, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę wydanego na posiedzeniu niejawnym powinien być złożony w przedziale czasowym wyznaczonym datami doręczenia stronie sentencji wyroku i upływu siedmiu dni od tego doręczenia. W przeciwnym wypadku wniosek ten jest bezskuteczny. Jak wyjaśnił Sąd, czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, taki sam skutek powoduje podjęcie czynności jeszcze przed rozpoczęciem biegu terminu. W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie art. 141 § 1 i § 2 P.p.s.a. i wyjaśnił, że informację o treści wyroku uzyskał w dniu 15 lutego 2018 r. telefonicznie i tego samego dnia złożył wniosek o jego uzasadnienie. Działając bez pełnomocnika, nie był natomiast informowany o tym od kiedy biegnie termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 141 § 1 i § 2 P.p.s.a. nie określa momentu od którego rozpoczyna się bieg siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten określa wyłącznie termin do którego strona może tej czynności procesowej dopełnić, a mianowicie do upływu siódmego dnia od doręczenia jej odpisu wyroku. Założenie Sądu pierwszej instancji wywiedzione z treści powołanych przepisów, że strona może tej czynności dokonać wyłącznie w określonym przedziale czasowym wyznaczonym momentem doręczenia sentencji wyroku a upływem siedmiu dni od tego doręczenia, jest wadliwe i nieracjonalne, gdyż pozbawia stronę możliwości złożenia takiego wniosku właśnie w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a jego doręczeniem stronie. Dodatkowo taka interpretacja zmusza stronę do zachowania w istocie dwóch terminów: początkowego wyznaczonego doręczeniem jej odpisu sentencji wyroku i końcowego wyznaczonego upływem siedmiu dni od doręczenia. Tymczasem ratio legis przepisów zakreślających dla stron terminy ustawowe polega na wyznaczeniu właśnie wyłącznie terminów końcowych, których upływ powoduje dla nich negatywne konsekwencje w postaci bezskuteczności ich czynności. Wynika to chociażby z treści art. 85 P.p.s.a., który stanowi, że czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę "po upływie terminu" jest bezskuteczna. Moment początkowy od którego strona może zgłosić wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wyznacza zatem nie art. 141 § 2 P.p.s.a., lecz przepis art. 144 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia, a jeżeli wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym – od podpisania sentencji wyroku. To ta czynność sądu polegająca na wydaniu wyroku (jego ogłoszenie po przeprowadzeniu rozprawy lub podpisaniu jego sentencji w przypadku wydania go na posiedzeniu niejawnym) wyznacza początkowy moment dla strony do podjęcia jej czynności procesowej polegającej na złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku – wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji -może być przedwczesny jedynie wówczas gdy zostaje wniesiony przed wydaniem wyroku (ogłoszeniem lub podpisaniem sentencji), a i w tym przypadku, jak wynika z powołanego w treści zażalenia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2013 r. o sygnaturze I OZ 231/13 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://cbois.nsa.gov.pl), a także innych postanowień tego Sądu dostępnych w w/w Bazie ( przykładowo II OZ 594/17, II OZ 679/17, II OZ 120/12 czy II OZ 988/07) orzecznictwo nie dopuszcza nadmiernego rygoryzmu proceduralnego. Rozpoznając niniejsze zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega występującą na tle brzmienia art. 141 § 2 P.p.s.a., a w szczególności jego sformułowania "na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku" rozbieżność w orzecznictwie co do możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę wydanego na posiedzeniu niejawnym przed doręczeniem tego wyroku stronie (por. postanowienia NSA w sprawach II OZ 180/17, II OZ 1577/17 czy też I OZ 340/18) tym niemniej ze względów wskazanych wyżej przychylił się do stanowiska skarżącego i na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.