I OZ 553/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 246/13 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 246/13 wydanego w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 246/13 oddalił skargę M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. M.K. w dniu 6 listopada 2013 r. (data stempla pocztowego) zwróciła się do Sądu o poinformowanie jej, jakie rozstrzygnięcie zapadło w sprawie oraz w przypadku, gdyby wyrok był dla niej niekorzystny, o informacje na temat przysługujących środków odwoławczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w piśmie z dnia 20 listopada 2013 r. poinformował skarżącą, że w sprawach, w których skargę oddalono warunek zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji do Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednocześnie wskazał, że wniosek ten powinien zostać złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, przy czym nadanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub złożenie go w polskim urzędzie konsularnym jest jednoznaczne z wniesieniem go do sądu. Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku są czynnościami bezskutecznymi. Ponadto wyjaśnił, że wobec braku wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 października 2013 r. w ustawowym terminie, stał się on prawomocny z dniem 8 listopada 2013 r. M.K. w dniu 30 listopada 2013 r. (data stempla pocztowego) wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 246/13 ustanowił dla skarżącej adwokata z urzędu. Pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z dnia 4 kwietnia 2014 r., działając na podstawie art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 października 2013 r. oraz o jego sporządzenie i doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem na adres Kancelarii. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku i bardzo schorowaną. Porusza się jedynie za pomocą kul, cierpi na [...]. Z tych powodów skarżąca nie opuszcza mieszkania. Ponadto podała, że najbliższy Urząd Pocztowy znajduje się w odległości 10 km od miejsca zamieszkania skarżącej i jeżeli chce ona wysłać korespondencję musi korzystać z pomocy innych osób (z której jednak nie zawsze może skorzystać). Jego zdaniem, skarżąca już w piśmie z dnia 4 listopada 2013 r. zawarła wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia, który uzasadniła w piśmie z dnia 25 listopada 2013 r. podając, jako powód uchybienia terminu do złożenia wniosku, swój zły stan zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 6 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 246/13 odmówił M.K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w/w wyroku. W uzasadnieniu wskazał, iż podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uzasadniają przywrócenia terminu do dokonania przedmiotowej czynności procesowej, bowiem nie wskazują one na brak winy strony w uchybieniu terminu. Podkreślił że kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Dokonując takiej oceny, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, zgodnie z którym o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy strona, obiektywnie nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w doręczonym skarżącej osobiście zawiadomieniu o terminie rozprawy zawarte zostało pouczenie, iż niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, a w sprawach, w których skargę oddalono uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Tak więc skoro ustawodawca odstąpił od zasady obligatoryjnego sporządzania przez sądy administracyjne z urzędu uzasadnienia wszystkich wyroków i ograniczył ten obowiązek tylko do wyroku uwzględniającego skargę, w konsekwencji nakładając na stronę, przy wyroku oddalającym skargę, obowiązek określonego działania określonego w art. 141 § 2 p.p.s.a., to zaniechanie takiego działania, pomimo skutecznego pouczenia o jego istnieniu, stanowi zaniedbanie własnych spraw. Skarżąca została poinformowana, że termin rozprawy został wyznaczony na dzień 8 października 2013 r., jednak dopiero w dniu 6 listopada 2013 r. zwróciła się do Sądu o udzielenie informacji na temat stanu jej sprawy. Skoro niestawiennictwo stronna rozprawie nie tamuje rozpoznania sprawy, a skarżąca, ze względu na swój stan zdrowia, nie mogła w niej uczestniczyć, istniała jeszcze możliwość zasięgnięcia telefonicznej informacji dotyczącej wydanego rozstrzygnięcia. Biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego podmiotu należycie dbającego o własne interesy, nie jest więc możliwe uznanie, że skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Powyższe postanowienie z dnia 6 maja 2014 r. pełnomocnik M.K. uczynił przedmiotem zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez uznanie, iż skarżąca z własnej winy uchybiła terminowi. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, które nie zostały opłacone w całości, ani w części. W uzasadnieniu zażalenia ponowił argumentację zawartą w piśmie procesowym z dnia 4 kwietnia 2014 r. Podkreślił, iż gdyby nawet uznać, że skarżąca miała możliwość zasięgnięcia informacji o rozprawie telefonicznie, to i tak w tym okresie nie mogła udać się na pocztę, celem złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i jego doręczenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, https://cbois.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 października 2013 r. Skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez jej winy. W orzecznictwie przyjmuje się, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2007 r. sygn. akt II OZ 872/07, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2002 r. sygn. akt II UZ 90/01, OSNP 2003/24/604). Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r. sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Nie każda bowiem choroba jest przeszkodą do dokonywania określonej czynności procesowej. Za taką przeszkodę uznaje się z reguły nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Należy ponadto podkreślić, iż z akt sprawy wynika, że skarżąca została prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy. Zawiadomienie to zawierało pouczenie, iż obecność skarżącej nie jest obowiązkowa, a także, że w przypadku oddalenia skargi, uzasadnienie wyroku zostanie sporządzone wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Dodatkowo na zawiadomieniu umieszczono numer telefonu do Sądu, zatem skarżąca, znając termin rozprawy, mogła chociażby telefonicznie dowiedzieć się o treści orzeczenia kończącego sprawę i sposobie dalszego postępowania. Skoro skarżąca zdecydowała się nie brać udziału w rozprawie, to powinna – jako strona dbająca należycie o swoje interesy – dowiedzieć się o treści zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia i na podstawie uzyskanych informacji podjąć decyzję co do dalszych czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2012 r. o sygn. I OZ 665/12, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Tym samym uznać należy, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach nie narusza przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wyjaśnić należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.