II FSK 1579/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej P. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Łd 929/17 w sprawie ze skargi P. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia 25 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wyrokiem z 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 929/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę P. O. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z 25 lipca 2017 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. W skardze kasacyjnej od rzeczonego wyroku skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc, iż wykonanie decyzji będącej przedmiotem zaskarżenia oraz przymusowa egzekucja należności, jaka została skierowana wobec jego majątku, w świetle aktualnej sytuacji finansowej skarżącego może doprowadzić tegoż do utraty płynności finansowej, uniemożliwienia prowadzenia działalności gospodarczej i postawienia w stan natychmiastowej wymagalności spłacany kredyt. Jak wskazał skarżący w uzasadnieniu, powyższy stan "prowadzić może do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, toteż należało go oddalić. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jakkolwiek celem wypełnienia dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności, które stanowią podstawę wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, wnioskodawca winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie, niekoniecznie ograniczając się jedynie do ogólnikowego wskazania konsekwencji wynikających z wykonania decyzji. Kwestia stopnia konieczności uprawdopodobnienia swych racji w kontekście instytucji przewidzianej w komentowanym przepisie była wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury, w których wielokrotnie podkreślano, iż podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z wyczerpująco opisanymi przesłankami oraz dowodami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie (postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14; postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, postanowienie NSA z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 502/09). Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczającym złożenie samego wniosku, z przytoczeniem w jego uzasadnieniu lakonicznych okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przekładając powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie podołał ciążącemu nań obowiązkowi wykazania zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie przedstawił jakiejkolwiek dokumentacji na poparcie twierdzenia jakoby wykonanie zaskarżonej decyzji mogło doprowadzić do utraty płynności finansowej i uniemożliwienia prowadzenia działalności gospodarczej. Rozpoznawany wniosek skarżącego nie zawiera także jakiekolwiek dokumentacji nakreślającej aktualną sytuację finansową strony. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącego nie zawiera argumentacji wystarczającej do udzielenia ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sam fakt istnienia obowiązku wykonania aktu administracyjnego nie może stanowić podstawy uzasadniającej pozytywne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji. Aby wniosek mógł być uwzględniony, strona musi wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. To w interesie skarżącego leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jego interesie leży poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd winien dysponować wiedzą o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość zweryfikowania tej wiedzy. Wartym odnotowania pozostaje, iż w orzecznictwie tutejszego sądu ugruntował się pogląd, zgodnie z którym nawet występowanie we wcześniejszych aktach sprawy argumentów tudzież dokumentacji potwierdzających sytuację skarżącego nie może czynić zadość obowiązkowi wykazania przesłanek do zastosowania przez sąd art. 61 § 3 p.p.s.a., albowiem jest to odrębne postępowanie, w których sąd rozstrzyga na podstawie szczególnych przesłanek (postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 605/10, postanowienie NSA z dnia 16 października 2009 r., II FSK 1783/08, postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2010 r., I FZ 189/10). Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń skarżącego oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. winno odnosić się zatem do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do skarżącego wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2009 r. II GSK 25 7/09, postanowienie NSA z dnia 20 maja 2008 r. I FZ 229/08). Abstrahując od powyższej argumentacji, jedynie sygnalnie wartym odnotowania pozostaje fakt, iż zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikająca z akt podatkowych i sądowych sytuacja majątkowa skarżącego nie stanowi wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku, wszak sam skarżący w treści skargi kasacyjnej wskazał na toczące się postępowanie egzekucyjne, co zaprzecza w istocie możliwości wyrządzenia znacznej szkody w majątku wnioskodawcy w przypadku wykonalności decyzji organu podatkowego. Podsumowując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły po stronie skarżącego jakiekolwiek okoliczności uzasadniające wstrzymanie przez sąd wykonania zaskarżonej decyzji. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.