II FZ 15/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. F. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 grudnia 2025 r. sygn. akt I SA/Ol 496/25 w sprawie ze skargi R. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 4 września 2025 r., nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 22 grudnia 2025 r., sygn. akt I SA/Ol 496/25 w sprawie ze skargi R. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 4 września 2025 r., w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.’), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący złozył zażalenie na powyższe postanowienie i wniósł o jego uchylenie zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. np. postanowienie NSA z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. np. postanowienia NSA: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07, publ. CBOSA). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji inicjowane jest wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał uzasadnienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania dotyczącego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (zob. np. postanowienia NSA: z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06 i z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, publ. CBOSA). Skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, publ. CBOSA). Samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia – w oparciu o szczegółowe dane poparte stosownymi dokumentami – na czym konkretnie miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa, powodując obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Obowiązkiem wnioskodawcy jest natomiast wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należało zauważyć, że Skarżący nie wykazał w wystarczającym stopniu, aby na skutek niewstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji istniało realne zagrożenie wystąpienia znaczącej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przedstawiona przez Skarżącego argumentacja miała charakter ogólnikowy i nie pozwalała przez to na uznanie, że rzeczywiście wystąpiła w niniejszej sytuacji którakolwiek z przesłanek pozwalających na wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżący w zażaleniu podał kwoty w tym: miesięcznego wynagrodzenia, średnich miesięcznych opłat, pożyczki, kosztów utrzymania, jednakże nie przedstawił dokumentów na ich poparcie. Jak już wyżej wskazano Skarżący powinien wykazać się szczególną dbałością w uzasadnianiu swojego wniosku, gdyż wstrzymanie wykonania decyzji ma charakter wyjątkowy i powinno znaleźć zastosowanie jedynie w szczególnych okolicznościach. Samo poprzestanie na argumentacji wskazującej, że nieuwzględnienie wniosku może prowadzić do zaprzestania przez niego prowadzenia działalności gospodarczej bez przedstawienia odpowiednich dokumentów nie pozwala na zweryfikowanie twierdzeń strony. Podzielić należało stanowisko Sądu pierwszej instancji, że na Skarżącym ciążył obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, gdyż tylko takie mogą stać się podstawą do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Same twierdzenia przedstawione przez Skarżącego nie są jednak wystarczające do uznania, że skutkiem nieuwzględnienia wniosku może być zaprzestanie działalności gospodarczej przez Skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem, że nie zachodzą okoliczności, które pozwalałyby na zastosowanie w niniejszym przypadku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.