II FZ 45/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 października 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 292/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 30 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 292/24, w sprawie ze skargi R. Z. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2024 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący nie wykazał, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji. Na poparcie złożonego wniosku strona przedstawiła zeznania o wysokości dochodów uzyskiwanych w latach 2021 oraz 2022. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, wynikające z tych dokumentów informacje nie miały charakteru wyczerpującego w tym sensie, że niemożliwym jest w oparciu o nie dokonanie pełnej oceny tego, czy wykonanie decyzji może mieć rzeczywisty, negatywny wpływ na sytuację majątkową i rodzinną podatnika. Wnioskujący nie podał żadnych informacji o tym, czy dysponuje jakimikolwiek oszczędnościami, a w szczególności nie wskazał, jaki jest stan środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. We wniosku podano jedynie, że organy podatkowe dokonały zajęcia rachunków bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą co nie jest jednak równoznaczne z tym, że strona nie dysponuje środkami pieniężnymi na prywatnych (nie firmowych) kontach. W takiej sytuacji nie można jednoznacznie stwierdzić, że z uwagi na ich brak, strona rzeczywiście nie ma możliwości uiszczenia orzeczonego decyzją podatku. Skarżący nie przedstawił również żadnych informacji o posiadanym majątku w tym nieruchomościach, nie wskazał jak kształtują się przychody innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz tego, jakie są miesięczne wydatki, które wnioskodawca jest zobowiązany ponosić. Pełnomocnik Skarżącego zaskarżył powyższe postanowienie w całości i zarzucił mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, mimo że w przypadku wykonania tej decyzji skarżącemu grożą trudne do odwrócenia skutki i znaczne szkody, których następstwa przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bowiem skarżący utraci płynność finansową; uznanie, iż skarżący nie udowodnił, w przypadku gdy wystarczającym jest uprawdopodobnienie, istnienia okoliczności wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając powyższe na uwadze, wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji organu podatkowego, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. np. postanowienia NSA: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07, publ. CBOSA). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji inicjowane jest wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał uzasadnienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania dotyczącego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (zob. np. postanowienia NSA: z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06 i z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, publ. CBOSA). Nie może zatem ulegać wątpliwości, że Skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, publ. CBOSA). Samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia – w oparciu o szczegółowe dane poparte stosownymi dokumentami – na czym konkretnie miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa, powodując obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Obowiązkiem wnioskodawcy jest natomiast wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Skarżący nie sprostał tym wymaganiom, a jego argumentacja podniesiona w zażaleniu w żaden sposób nie podważa ustaleń Sądu a quo. Argumentacja zażalenia w której wskazano, że "niewątpliwie sytuacja finansowa Skarżącego rzutuje również na ocenę ewentualnych skutków wykonania zaskarżonej decyzji." jest niewystarczająca. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.