II FZ 47/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Lu 97/26 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi E. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 11 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 marca 2026 r. sygn. akt I SA/Lu 97/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił E. O. (dalej jako "Skarżący") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 11 grudnia 2025 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ze względu na kwoty wskazane w tej oraz w innych zaskarżonych przez niego do Sądu pierwszej instancji decyzjach. Ponadto, wskazał, że ze względu na jego sytuację materialną i toczące się postępowanie karnoskarbowe, brak wstrzymania zaskarżonej decyzji będzie pociągał dla strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd pierwszej instancji rozpoznając wniosek uznał, że Skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a." Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie i wniósł o jego uchylenie zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", mające istotny wpływ na treść orzeczenia, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że brak jest uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i na podstawie podniesionych okoliczności nie można uznać, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji będzie pociągał dla Skarżącego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji gdy Skarżący przedstawił okoliczności uzasadniające wniosek, w aktach postępowania znajdują się szczegółowe informacje odnoszące się do majątku Skarżącego i jego zobowiązań. W zażaleniu Skarżący wskazał, że utrzymuje się obecnie ze skromnych dochodów pochodzących z rolnictwa. Skarżący nie przedstawił wraz z zażaleniem żadnych dokumentów umożliwiających weryfikacje jego sytuacji finansowej. W zażaleniu sformułowano również pogląd, że Sąd dysponując zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie łatwo mógł zbadać sytuację finansową Skarżącego, z których to dokumentów jasno wynika ciężka sytuacja Skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest niezasadne. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r. sygn. akt I FSK 1427/11 - treść uzasadnienia tego postanowienia oraz innych orzeczeń sądów administracyjnych powołanych w niniejszym uzasadnieniu dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 maja 2011 r. sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r. sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r. sygn. akt II FZ 338/07). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji inicjowane jest wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał uzasadnienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania dotyczącego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt II FZ 585/06 i z dnia 18 maja 2004 r. sygn. akt FZ 65/04). Skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2009 r. sygn. akt II FZ 39/09). Samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu Skarżący winien tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia - w oparciu o szczegółowe dane poparte stosownymi dokumentami - na czym konkretnie miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa, powodując obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Obowiązkiem Skarżącego jest natomiast wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należało zauważyć, że Skarżący nie wykazał w wystarczającym stopniu, aby na skutek niewstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji istniało realne zagrożenie wystąpienia znaczącej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przedstawiona przez Skarżącego argumentacja miała charakter ogólnikowy i nie pozwalała przez to na uznanie, że rzeczywiście wystąpiła w niniejszej sytuacji którakolwiek z przesłanek pozwalających na wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ani w zażaleniu nie podał żadnych danych umożliwiających weryfikacje jego sytuacji finansowej, takich jak informacje dot.: miesięcznego wynagrodzenia, średnich miesięcznych opłat, pożyczek, kosztów utrzymania oraz nie przedstawił dokumentów na ich potwierdzenie. Skarżący nie załączył również żadnych dokumentów na potwierdzenie zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Jak już wyżej wskazano Skarżący powinien wykazać się szczególną dbałością w uzasadnianiu swojego wniosku, gdyż wstrzymanie wykonania decyzji ma charakter wyjątkowy i powinno znaleźć zastosowanie jedynie w szczególnych okolicznościach. Samo poprzestanie na argumentacji wskazującej, że nieuwzględnienie wniosku może prowadzić do niewypłacalności i upadłości Skarżącego bez przedstawienia odpowiednich dokumentów nie pozwala na zweryfikowanie twierdzeń strony. To na Skarżącym ciążył obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, gdyż tylko takie mogą stać się podstawą do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Same twierdzenia przedstawione przez Skarżącego nie są jednak wystarczające do uznania, że skutkiem nieuwzględnienia wniosku może być niewypłacalność i upadłość Skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem, że nie zachodzą okoliczności, które pozwalałyby na zastosowanie w niniejszym przypadku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nadmienia, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, o czym stanowi art. 61 § 4 P.p.s.a. To jednak w interesie Skarżącego leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jego przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o konkretnych okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża Skarżącego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia [pic]