II FZ 67/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 799/23 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 16 listopada 2021 r. nr 1401-IOD-4.4102.27.2021.12.EŁ w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 799/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi M. M. (dalej: "Skarżący") od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 16 listopada 2021 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że Skarżący pismem z 15 lutego 2023 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 16 listopada 2021 r. Wraz z wnioskiem Skarżący dokonał uchybionej czynności, tj. wniósł skargę z jej odpisem oraz dowodem uregulowania opłaty tytułem wpisu sądowego w wysokości 1.814 zł. Do wniosku załączył także oświadczenie B. P. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu Skarżący wskazał, że o decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dowiedział się przypadkowo, tj. w dniu 10 lutego 2023 r., podczas rozprawy przed Sądem Rejonowym w M. Po powrocie do domu ustalił, że przedmiotowa decyzja z dnia 16 listopada 2021 r. została odebrana przez B. P., z która wspólnie zamieszkuje. Skarżący do wniosku o przywrócenie terminu załączył oświadczenie B. P., z którego wynika, iż odebrała ona adresowaną do Skarżącego przesyłkę zawierającą wyżej wymienioną decyzję. Przesyłki nie przekazała adresatowi, bowiem zapomniała o niej. Wyjaśniła, że dopiero po odnalezieniu przesyłki w dniu 10 lutego 2023 r. przypomniała sobie, że po jej odebraniu od listonosza schowała przesyłkę do szuflady, w której trzyma swoje dokumenty. Wskazała, że tak uczyniła w obawie przed zniszczeniem lub zagubieniem przesyłki. Po rozpoznaniu powyższego wniosku WSA w Warszawie odmówił przywrócenia terminu wskazując, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Sąd pierwszej instancji uznał, że podjęcie się odbioru korespondencji przez domownika adresata nakłada na niego obowiązek należytego zadbania o interesy adresata. Ponadto, Sąd pierwszej instancji wskazał, że okoliczności zawarte w oświadczeniu B. P. nie dają podstaw do uznania, iż niedochowanie terminu przez Skarżącego jest następstwem okoliczności od niego niezależnych. Pismem z dnia 11 maja 2023 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie WSA wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji lub jego zmianę poprzez przywrócenie terminu zgodnie z wnioskiem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zauważyć, że dokonywanie przez stronę czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej części terminami procesowymi. Mają one służyć zdyscyplinowaniu, zdynamizowaniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym wyraźnie stanowi art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") Od negatywnych skutków uchybienia terminowi strona może bronić się wyłącznie poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Na podstawie dyspozycji art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z przytoczonego przepisu wynika, że sąd postanawia o przywróceniu terminu, jeżeli strona wykaże, że w okresie, w którym powinna dokonać czynności w postępowaniu sądowym, nie dokonała jej bez swojej winy. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że WSA słusznie uznał, iż Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się bowiem z koniecznością dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a powołane przez Skarżącego okoliczności nie wskazują na to, że niedokonanie czynności w ustawowym terminie spowodowane było przeszkodą nie do przezwyciężenia przy dochowaniu najwyższej staranności. Za okoliczność braku winy w uchybieniu terminu nie może być uznany, powołany przez Skarżącego argument, że przesyłka zawierająca decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 16 listopada 2021 r. odebrana została przez dorosłego domownika, który nie przekazał jej przez dłuższy czas adresatowi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, fakt, że w odpowiednim terminie dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata, nie wyłączy winy Skarżącego. Nieuwagę lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a., odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Warunkiem doręczenia przesyłki osobie nie będącej adresatem jest to, że odbierający pismo zobowiąże się do jej przekazania odbiorcy. Strona będzie ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania. (por. postanowienia NSA z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 297/12; z dnia 1 października 2013 r., sygn. akt II FZ 748/13; z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II FZ 624/16; z dnia 25 października 2018r., sygn. akt II FZ 660/18, dostępne w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do twierdzenia, że nie doszło do doręczenia przesyłki w trybie art. 72 § 1 p.p.s.a., skoro wszystkie przesłanki określone w tym przepisie zostały spełnione. Zarazem doręczenie to jest skuteczne, niezależnie od tego, czy osoba, która odebrała pismo, oddała je następnie adresatowi w stosownym terminie. Podkreślić należy, że Skarżący nie może oczekiwać, że brak staranności i nadzoru nad własnymi sprawami będzie rekompensowany przez Sąd, poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Oceny tej nie podważyły okoliczności powołane w zażaleniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a, w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.