II GSK 1111/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. F. P. Spółki z o.o. w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 lutego 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 428/15 o odrzuceniu skargi H. F. P. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 24 lutego 2015 r. o sygn. akt V SA/Wa 428/15 na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę H. F. P. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. I Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2015 r. skarżąca spółka – reprezentowana przez pełnomocnika – została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do reprezentowania strony skarżącej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi oraz potwierdzającego umocowanie do podpisania i wniesienia skargi. Wezwania powyższe doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 5 lutego 2015 r. (potwierdzenie odbioru – k. 219 akt sądowych). W dniu 12 lutego 2015 r. pełnomocnik skarżącej nadał uwierzytelnioną kopię pełnomocnictwa procesowego, jednakże brak w zakresie nadesłania pełnomocnictwa upoważniającego do reprezentowania strony skarżącej w dacie podpisania skargi nie został prawidłowo usunięty. Pełnomocnik spółki nadesłał bowiem pełnomocnictwo z dnia 12 lutego 2015 r., natomiast skarga sporządzona została w dniu 29 grudnia 2014 r., a następnie została nadana w dniu 30 grudnia 2014 r. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie i skargę odrzucił w oparciu o powołaną powyżej podstawę. II Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła H. F. P. Sp. z o.o. Zaskarżyła postanowienie w całości oraz wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci oświadczenia Prezesa Spółki H. F. P. Sp. z o.o. na okoliczność wykazania, iż czynności dokonane przez Radce prawnego D. S., tj. wniesienie skargi z dnia 29 grudnia 2014 r. zostały zatwierdzone przez Prezesa Spółki H. F. P. Ponadto spółka wniosła o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. spółka zarzuciła naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. odrzucenie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. w sprawie [...] z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z eksploatacją automatu do gier poza kasynem gry z powołaniem się na niewykonanie zobowiązania Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nieuzupełnienie przedmiotowej skargi o pełnomocnictwo procesowe do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w zakreślonym przez Sąd terminie, podczas gdy Sąd winien w związku z niewykonaniem ww. obowiązku wezwać stronę do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej osobiste podpisanie przez stronę; 2. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie przewidzianych w ustawie środków w celu usunięcia braków formalnych skargi i odrzucenie jej bez zaistnienia przesłanki z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., tj. poprzez niezawezwanie strony do usunięcia braków formalnych skargi w postaci jej podpisania przez uprawniony do reprezentacji podmiot. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że odrzucenie przez Sąd I instancji skargi przed wezwaniem strony do uzupełnienia braków formalnych poprzez jej podpisanie było przedwczesne. W ocenie kasatorki, podpisanie skargi przez stronę, w przypadku gdy pełnomocnictwo do reprezentowania strony nie zostało przedłożone na wezwanie sądu, powoduje uzupełnienie braków formalnych. Na WSA ciążył zatem obowiązek wezwania strony do uzupełnienia braków wniesionej skargi poprzez jej podpisanie. W sytuacji bowiem, gdy do sądu wpłynie skarga podpisana przez osobę, która nie przedłożyła swojego pełnomocnictwa do reprezentowania strony, a na wezwanie sądu tego braku nie uzupełniła, skarga taka jest traktowana jako skarga niepodpisana. Jest ona wówczas obarczona brakiem, do uzupełniania którego sąd jest obowiązany wezwać stronę. Dopiero zaś po bezskutecznym wezwaniu strony do podpisania skargi, sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., skargę te odrzuci. Skarżąca kasacyjnie spółka stwierdziła, że w rozpoznawanej sprawie strona nie została wezwana przez Sąd I instancji do usunięcia braku formalnego poprzez podpisanie skargi. Zaniechanie prawidłowego wezwania strony do usunięcia braków formalnych jest zatem naruszeniem prawa procesowego, które ma bezpośredni wpływ na wydane postanowienie. Kasatorka podniosła również, że czynności dokonane przez pełnomocnika, tj. wniesienia skargi z dnia 29 grudnia 2014 r. zostały zatwierdzone przez Prezesa Spółki w oświadczeniu, które załączono do niniejszej skargi kasacyjnej. Konkludując, skarżąca stwierdziła, że przedwczesne odrzucenie skargi wniesionej przez osobę, która nie przedłożyła swojego umocowania, nie znajduje uzasadnienia w rozpoznawanej sprawie wobec zaniechania wezwania przez WSA spółki do usunięcia braków formalnych w drodze podpisania skargi. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania określone enumeratywnie w § 2 art. 183 p.p.s.a. Nieważność postępowania w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła, wobec czego NSA mógł rozpoznać skargę kasacyjną, której zarzuty, postawione w ramach art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zasługują na uwzględnienie z poniższych powodów. Zasadnicze znaczenie w sprawie ma przepis art. 49 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli braki skargi nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie skarga podlega odrzuceniu zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zaznaczyć należy, że ocena warunków formalnych wniesionego przez stronę pisma należy do Przewodniczącego Wydziału lub Przewodniczącego posiedzenia. W sytuacji, gdy przy wstępnej weryfikacji pisma strony Przewodniczący uzna, że jest ono obarczone istotnym brakiem formalnym, to wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia, a obowiązkiem strony jest wykonanie tego wezwania w terminie i pod rygorem wskazanym w tym wezwaniu. Naczelny Sąd Administracyjny podnosi, że problem skutków dla mocodawcy czynności dokonywanych przez wadliwie ustanowionego pełnomocnika był już przez sądy administracyjne rozstrzygany. W postanowieniu z dnia 12 grudnia 2005 r. o sygn. akt I GSK 2703/05 (publik. ONSAiWSA z 2006 r. nr 3, poz. 77) NSA sformułował tezę, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Powyższy pogląd nie uległ zmianie, a obowiązek wezwania przez wojewódzki sąd administracyjny strony do podpisania skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę nie wykazał się stosownym umocowaniem, znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie NSA (por. postanowienia NSA z dnia: 21 października 2011 r. o sygn. akt I FSK 1397/11, 13 stycznia 2012 r. o sygn. akt II OSK 2634/11, 5 lutego 2014 r. o sygn. akt II FSK 3634/13 i z dnia 17 kwietnia 2014 r. o sygn. akt II FSK 557/14; dostępne w Internecie – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie radca prawny, składając skargę do Sądu I instancji, nie dołączył do niej właściwego umocowania do działania w imieniu Spółki. Na wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi przez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz potwierdzającego umocowanie do podpisania i wniesienia skargi, radca prawny przedłożył poświadczoną za zgodność kopię pełnomocnictwa do reprezentowania spółki przed WSA w W. wraz opłatą skarbową. Pełnomocnictwo jednak było wystawione z datą 12 lutego 2015 r., zaś skarga została złożona w dniu 30 grudnia 2014 r. Na tle stanu faktycznego sprawy pismo zaskarżające decyzję było zatem wniesione w terminie, jednakże nie było podpisane przez właściwą osobę. Osoba, która podpisała niniejszą skargę w świetle przedłożonego dokumentu stwierdzającego umocowanie do działania w imieniu spółki, nie była w dacie składania skargi pełnomocnikiem strony skarżącej, bowiem złożone w sprawie pełnomocnictwo nie obejmowało swym zakresem daty sporządzenia skargi. W tej sytuacji obowiązkiem Sądu było skierowanie do strony wezwania na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie. Wezwanie powinno zawierać rygor odrzucenia skargi, jeżeli jej brak nie zostałaby uzupełniony przez stronę w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Radca prawny, który nie przedłożył dokumentu świadczącego o tym, iż był umocowany do złożenia skargi w imieniu spółki, nie mógł być traktowany jak jej pełnomocnik w dacie wniesienia skargi. Zatem skarga nie była podpisana należycie. Podkreślenia wymaga, że brak wezwania przez Sąd I instancji strony do podpisania skargi, gdy jej pełnomocnik nie przedłożył dokutemu świadczącego o tym, iż był umocowany do jej złożenia w imieniu skarżącej spółki, czyli de facto – jak miało to miejsce w sprawie niniejszej - skargę podpisał, lecz nie załączył prawidłowego dokumentu pełnomocnictwa, stoi w sprzeczności z wyrażonym w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawem do sądu. Zdaniem NSA, skoro nie wystąpiły w tej sprawie przesłanki do odrzucenia skargi przez WSA w W. na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., to poddane kontroli kasacyjnej postanowienie z dnia 24 lutego 2015 r. należało uchylić jako przedwczesne, uznając za trafne zarzuty skargi kasacyjnej. Ponownie rozpoznając sprawę WSA w W. prawidłowo wezwie stronę skarżącą do podpisania skargi. Z wymienionych powodów oraz w oparciu o treść art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji. NSA nie rozstrzygnął o kosztach postępowania, ponieważ w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r. o sygn. akt I OPS 4/07 (publik. ONSAiWSA z 2008 r. nr 3, poz. 42) sąd kasacyjny przyjął, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie.