II GZ 352/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 21 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt VI SAB/Wa 159/21 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi P. we W. na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie odstępstwa od warunków technicznych pojazdu postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) postanowieniem z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt VI SAB/Wa 159/21, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), odmówił P. we W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt VI SAB/Wa 159/21 w sprawie ze skargi P. we W. (dalej: skarżący) na bezczynność Ministra Infrastruktury w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udzielenie odstępstwa od warunków technicznych pojazdu. Sąd pierwszej instancji uznał, że argumentacja dotycząca incydentalnej pomyłki pracownika kancelarii adwokackiej reprezentującej skarżącego nie uprawdopodobniała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Na profesjonalnym pełnomocniku ciążył bowiem obowiązek takiego zorganizowania pracy kancelarii, by w sposób właściwy zadbać o interesy strony (mocodawcy). WSA podkreślił przy tym, że zaniedbania osoby, którą posługuje się skarżący, obciążają jego samego. Dotyczy to również przypadku, gdy zaniedbań takich dopuścił się np. personel administracyjny zatrudniony przez reprezentującego stronę pełnomocnika. Wobec tego sąd pierwszej instancji stwierdził, że wskazanie jako adresata przesyłki zawierającej skargę kasacyjną Naczelnego Sądu Administracyjnego, zamiast Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie mogło być uznane za działanie niezawinione przez pełnomocnika skarżącego, a tym samym przez samego skarżącego. Zdaniem WSA nie zostały więc spełnione przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej przewidziane w art. 86 § 1 p.p.s.a. WSA wskazał, że w sytuacji wniesienia skargi kasacyjnej bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA,, sąd drugiej instancji) z pominięciem właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego datą wniesienia skargi kasacyjnej jest data jej przekazania przez NSA do sądu właściwego. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 86 § 1 p.p.s.a. pozostający w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, iż omyłkowe zaadresowanie koperty bezpośrednio do NSA przez pracownika pełnomocnika stanowi winę pełnomocnika w rozumieniu tego przepisu, a w konsekwencji niedokonanie czynności w terminie nastąpiło wskutek winy strony, podczas gdy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności prawidłowego przygotowania i oznaczenia adresata w piśmie, sporządzenie i wysłania skargi kasacyjnej za pośrednictwem operatora pocztowego z zachowaniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia oraz potwierdzenia przez pracownika pełnomocnika wysłania pisma w terminie, uzasadnione jest twierdzenie, że pełnomocnik skarżącego nie ponosi winy w uchybieniu terminu, co skutkowało niezasadną odmową przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej; 2) art. 53 § 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a. pozostający w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art 166 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej, podczas gdy NSA bezpodstawnie odrzucił skargę kasacyjną skarżącego, gdyż wyrok WSA został stronie doręczony 23 czerwca 2022 r., a skarga kasacyjna została nadana 22 lipca 2022 r., to jest z zachowaniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia, a zgodnie z art. 193 p.p.s.a., jeżeli brak jest szczególnych przepisów postępowania przed NSA, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a w świetle przepisu art. 53 § 4 p.p.s.a., termin uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego, co w konsekwencji skutkowało bezzasadnym odrzuceniem skargi kasacyjnej, a co za tym idzie bezzasadną odmową przywrócenia terminu. Autor zażalenia nie zgodził się z twierdzeniem, że do uchybienia terminu doszło na skutek lekkiego niedbalstwa, a konsekwencji winy pełnomocnika w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a., wynikającego m.in. z nieprawidłowego zorganizowania pracy kancelarii. Pracownik kancelarii odpowiedzialny za wysyłkę wykonywał czynności związane z przygotowywaniem i wysyłaniem poczty od kilku lat i pozostawał pod nadzorem. W niniejszej sprawie doszło jedynie do incydentalnej omyłki, której nie sposób utożsamiać z winą w niedochowaniu terminu. W odpowiedzi na zażalenie Minister Infrastruktury wniósł o jego oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). W rozpatrywanej sprawie skarżący korzystał z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, który jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (zob. m.in. postanowienia NSA z: 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 439/10; 28 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 741/16; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej CBOSA). Profesjonalni pełnomocnicy w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowani są bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagane to jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami (zob. np. postanowienie NSA z 14 czerwca 2023 r., sygn. akt I GZ 149/23). W związku z powyższym NSA w pełni podziela stanowisko sądu pierwszej instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie można bowiem uznać, że błędne nadanie przesyłki stanowi okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 20/17). Przy czym, rację ma sąd pierwszej instancji, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek takiego zorganizowania pracy kancelarii, by w sposób właściwy zadbać o interesy strony (mocodawcy). Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako brak winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie NSA z 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04; a także H. Knysiak-Molczyk, Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/122). W tych okolicznościach sprawy sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, ponieważ przedstawione przez pełnomocnika okoliczności nie uzasadniały braku jego winy w powstałym uchybieniu. Nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od profesjonalnego pełnomocnika, reprezentującego skarżącego, przeszkód w prawidłowym działaniu na jego rzecz (por. postanowienie NSA z 28 września 2023 r., sygn. akt II GZ 353/23). W odniesieniu do zarzutu, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej został zachowany, gdyż skarżący przed jego upływem wniósł skargę do sądu administracyjnego, należy wskazać, że kwestia uchybienia przez stronę skarżącą terminu do wniesienia skargi kasacyjnej została już prawomocnie przesądzona postanowieniem NSA z 28 października 2022 r., sygn. akt II GSK 1882/22. Tym postanowieniem Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną strony stwierdzając, że została ona wniesiona po terminie. Zatem na obecnym etapie postępowania, podnoszona w zażaleniu argumentacja nie mogła odnieść zamierzonego skutku (por. postanowienie z 28 września 2023 r., sygn. akt II GZ 353/23). Tym samym zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie odpowiadało prawu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.