II GZ 74/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z.H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 998/14 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu pożyczki postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 15 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 998/14 na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił wniosek Z.H. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu pożyczki. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że postanowieniem z dnia 1 października 2014 r. referendarz sądowy WSA w Gliwicach odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na ww. decyzję SKO. Z uwagi na uprawomocnienie się powyższego postanowienia, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 października 2014 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący wniósł na to zarządzenie zażalenie, skierowane do NSA, który postanowieniem z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt II GZ 24/15 oddalił zażalenie. Następnie na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 maja 2015 r., wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 października 2014 r. Wezwanie powyższe doręczono skarżącemu w dniu 12 maja 2015 r. Należny wpis od skargi nie został uiszczony, natomiast w piśmie z dnia 29 maja 2015 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do zapłaty oraz o rozpatrzenie jeszcze raz jego prośby i zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Pismo powyższe uznane zostało, z uwagi na jego treść, za wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że obowiązkiem skarżącego było uiszczenie w terminie 7 dni od otrzymania tego wezwania (tj. najpóźniej w dniu 19 maja 2015 r.) wpisu sądowego od skargi. W zaistniałej sytuacji procesowej złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet w otwartym terminie przewidzianym do uiszczenia wpisu, nie chroniłoby już skarżącego przed negatywnymi konsekwencjami nieuiszczenia wpisu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że ponowne złożenie wniosku, nawet w terminie przewidzianym dla uiszczenia wpisu, nie może bowiem uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. W rozpatrywanej sprawie wniosek skarżącego (ponowny) o przyznanie prawa pomocy złożony został nadto już po upływie terminu, przewidzianego do uiszczenia wpisu od skargi, zakreślonego wezwaniem z dnia 6 maja 2015 r. Ponieważ wniosek skarżącego o przywrócenie terminu dotyczy czynności, której skarżący nie mógł na obecnym etapie postępowania skutecznie dokonać (nie mógł skutecznie, w sensie ochrony przed negatywnymi konsekwencjami braku wpisu od skargi, ubiegać się o prawo pomocy), nie jest on dopuszczalny. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu opisał przyczyny wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie i raz jeszcze opisał trudną sytuację materialną, w jakiej się znajduje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest łączne spełnienie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, jednocześnie dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niedopuszczalny. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 144/02). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, postanowienie NSA z 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13, postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 536/13). Ponadto, ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżący nie spełnia przesłanek zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez Sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez Sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielenia stronie prawa pomocy, skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia (porównaj wyżej cytowane postanowienie SN z dnia 21 kwietnia 1999 r. sygn. akt I CKN 1461/98, opubl. w: OSNC 1999 Nr 11, poz. 196). Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum (por. postanowienie NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt I GZ 331/16). Rozstrzygnięcie Sądu I instancji nie wpływa zatem negatywnie na sytuację skarżącego, bowiem na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego ma on (wskutek zmiany okoliczności sprawy) możliwość ponownie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy i uzyskać merytoryczną ocenę w tym zakresie. Wobec powyższego, skoro wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy był niedopuszczalny, to prawidłowo został odrzucony przez Sąd I instancji. Powyższe oznacza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.