II OSK 1373/23

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-07-17

Skład orzekający: Robert Sawuła, Andrzej Jurkiewicz, Anna Szymańska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka działająca jako inwestor zastępczy, na podstawie umowy o zastępstwo inwestycyjne, posiada legitymację prawną do złożenia wniosku o ustalenie warunków zabudowy w celu legalizacji samowoli budowlanej, jeśli obowiązek przedłożenia takiej decyzji nałożono na inwestora pierwotnego?
Ratio decidendi
NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że spółka działająca jako inwestor zastępczy nie posiada legitymacji do złożenia wniosku o ustalenie warunków zabudowy w celu legalizacji samowoli budowlanej. Legitymacja taka przysługuje wyłącznie inwestorowi, na którego organ nadzoru budowlanego nałożył obowiązek przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy w ramach postępowania legalizacyjnego. Umowa o zastępstwo inwestycyjne nie przenosi tych uprawnień na gruncie prawa administracyjnego.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego, która została wykonana bez pozwolenia na budowę. Postanowieniem PINB nałożono na inwestora pierwotnego (H.G.) obowiązek przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy w ramach postępowania legalizacyjnego. Spółka działała na podstawie umowy o zastępstwo inwestycyjne. Organ II instancji (SKO) uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie, uznając brak legitymacji spółki. WSA oddalił skargę spółki, a następnie NSA oddalił skargę kasacyjną spółki.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. sp.j. z siedzibą K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 890/22 w sprawie ze skargi G. sp.j. z siedzibą K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2022 r., nr SKO.ZP/415/183/2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z 12 października 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 890/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA w Krakowie", "Sąd wojewódzki", "Sąd I instancji") po rozpoznaniu skargi G. sp.j. z siedzibą w K. (dalej: "spółka", "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej: "Kolegium", "SKO") z 20 kwietnia 2022 r., nr SKO.ZP/415/183/2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy – oddalił skargę. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 9 lutego 2015 r. spółka wystąpiła o ustalenie warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na nadbudowie, przebudowie i rozbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z przeznaczeniem na budynek mieszkalny jednorodzinny z garażem na działkach nr [...] i [...], obręb [...] przy ul. [...] w K., w oparciu o istniejącą infrastrukturę techniczną. W ramach przewidzianej inwestycji zaplanowano legalizację rozbudowy i nadbudowy istniejącego budynku wykonanej bez decyzji o pozwoleniu na budowę oraz dalszą rozbudowę wraz z budową garażu. Prezydent Miasta Krakowa (dalej: "Prezydent", "organ pierwszej instancji") w związku z wyrokiem WSA w Krakowie z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 949/18 po ponownym postępowaniu, uzupełnieniu dokumentacji oraz korekty wniosku (inwestor ograniczył wniosek wyłącznie do zrealizowanych robót budowlanych w obiekcie wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę dla którego prowadzone jest postępowanie legalizacyjne) – ustalił warunki zabudowy dla planowanej inwestycji. Kolegium, zaskarżoną decyzją na podstawie art. 4 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 59 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r., poz. 503), dalej: "u.p.z.p.", art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej: "p.p.s.a." oraz art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "k.p.a." - uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie w pierwszej instancji. SKO mając na uwadze informację o zrealizowaniu na terenie inwestycji obiektu objętego wnioskiem inwestora wskazało na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat Grodzki (dalej: "PINB") z 7 grudnia 2012 r., wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i 3, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., nr 243 poz. 1623 ze zm.), dalej: "p.b." nakładające na inwestora H. G. obowiązek wstrzymania prowadzenia robót budowlanych związanych z wykonywaną rozbudową i nadbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] oraz przedłożenia w PINB dokumentów związanych z wykonywaną rozbudową i nadbudową w/w budynku, w tym ostateczną decyzję Prezydenta o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla działki nr [...]. Kolegium wyjaśniło, że inwestor który dopuścił się samowoli budowlanej nie może z własnej inicjatywy domagać się wydania decyzji o warunkach zabudowy, lecz musi wykazać, że działa w celu wykonania obowiązku nałożonego na niego postanowieniem wydanym przez organ nadzoru w trybie art. 48 ust. 3 pkt 1 p.b. Zdaniem Kolegium tylko H. G. jest podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla zrealizowanej inwestycji. W konsekwencji powyższego stwierdzono, że spółka nie może skutecznie ubiegać się o ustalenie warunków zabudowy dla legalizacji przedmiotowej inwestycji jako, że nie jest inwestorem, na którego nałożono obowiązek postanowieniem wydanym przez organ nadzoru w trybie art. 48 ust. 3 pkt 1 p.b. W kwestii umowy o zastępstwo inwestycyjne pomiędzy H. G. (inwestorem bezpośrednim) a spółką (inwestorem zastępczym) - zdaniem Kolegium związany z nieruchomością administracyjnoprawny obowiązek uzyskania warunków zabudowy dla legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego jest związany z osobą zobowiązanego i ewentualnie mógłby przejść na jego następców prawnych. Obowiązek wynikający z postanowienia PINB z 7 grudnia 2012 r. nie został też przeniesiony przez organ nadzoru budowlanego na spółkę. Podkreślono, że w przypadku ubiegania się o ustalenie warunków zabudowy celem legalizacji inwestycji zrealizowanej, stanowiącej odstępstwo od reguł wydawania decyzji WZ - inwestorem działającym w ramach obowiązku nałożonego na niego przez organ nadzoru i inwestorem ubiegającym się o ustalenie warunków zabudowy musi być ten sam podmiot. Bowiem konieczne jest potwierdzenie związku między w/w postępowaniami i tożsamości osoby inwestora w obu postępowaniach. WSA w Krakowie wskazanym na wstępie wyrokiem z 12 października 2022 r. nie uwzględnił skargi. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że adresatem decyzji o ustalenie warunków zabudowy dla przedsięwzięcia już zrealizowanego może być wyłącznie inwestor, na którego organ nadzoru budowlanego nałożył obowiązek przedłożenia tej decyzji w ramach toczącego się postępowania legalizacyjnego, zatem w sprawie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania. W ocenie Sądu wojewódzkiego zachodziła bezprzedmiotowość podmiotowa (brak podmiotu który mógł być adresatem decyzji o ustaleniu warunków zabudowy), jak i z uwagi na brak przepisu, który w zaistniałym stanie faktycznym pozwalałby organowi na wydanie w sprawie rozstrzygnięcia w formie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Następnie pokreślono, że postępowanie w sprawie nie zostało zainicjowane przez inwestora, który dopuścił się samowoli budowlanej, ale przez podmiot – spółkę, z którą inwestor zawarł umowę o zastępstwo inwestycyjne. Sąd I instancji wskazał, że w postępowaniu dotyczącym legalizacji samowoli budowlanej organ ma do czynienia z istniejącym obiektem budowlanym zrealizowanym bez wymaganego pozwolenia na budowę przez konkretnego inwestora, który z zasady jest stroną tego postępowania oraz adresatem decyzji bądź to legalizacyjnej, bądź to o nakazie rozbiórki (art. 53 ust. 1 p.b.). Zatem tylko inwestor (ewentualnie właściciel lub zarządca, jeżeli wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe) może być wnioskującym o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla istniejącej już samowoli budowlanej, jak i adresatem tej decyzji. Podstawą takiego wniosku (w konsekwencji decyzji) jest bowiem wezwanie, o jakim mowa w art. 48 ust. 3 pkt 1 p.b. Zaznaczono, że w wyroku WSA w Krakowie z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 949/18 wyraźnie wskazano, że decyzję o ustaleniu warunków zabudowy dla samowoli budowlanej organ może legalnie wydać jedynie w sytuacji, kiedy organ nadzoru budowlanego w ramach postępowania regulowanego przepisami art. 48 p.b. nakaże inwestorowi przedłożyć decyzję o warunkach zabudowy. W kwestii umowy o zastępstwo zaznaczono, że można ją zawrzeć dla zamierzenia inwestycyjnego ale nie postępowania legalizacyjnego - inwestycją bowiem nie można nazwać postępowania legalizacyjnego. Na koniec Sąd I instancji wskazał, że organ nadzoru budowlanego nie nałożył na skarżącą spółkę obowiązku przedłożenia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy w ramach toczącego się postępowania z art. 48 p.b., co jest warunkiem wydania tego rodzaju decyzji (obowiązek ten nałożono na inwestora – H. G.). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka zaskarżając go w całości zarzucając: I. w trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z: a) art. 8 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji Kolegium pomimo prowadzenia przez organ postępowania w sposób naruszający zaufanie do organów władzy publicznej albowiem organ po otrzymaniu informacji, że spółka działa na rzecz H. G. i przedłożeniu umowy o zastępstwo inwestycyjne, kwestionując taką konstrukcję winien był poinformować o tym skarżącą i wezwać ją do przedłożenia pełnomocnictwa od H. G. do działania w jego imieniu (takie działanie zmierzałoby do "uratowania" żmudnego, wieloletniego postępowania administracyjnego, które nie z winy skarżącej toczyło się przez wiele lat i w trakcie którego przez wiele lat nie kwestionowano możliwości występowania przez skarżącą w charakterze wnioskodawcy (choć oczywiste było, iż działa ona na rzecz właściciela nieruchomości i inwestora pierwotnego H. G., który zresztą jest wspólnikiem spółki), b) art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie przed wydaniem decyzji, iż umowa o zastępstwo inwestycyjne jest w opinii organu niewystarczająca do wydania decyzji, gdy tymczasem wskazanie powyższego i zakreślenie terminu do podjęcia dodatkowych kroków (np. w ramach postępowania przed PINB) było konieczne aby móc uznać, iż zrealizowane zostały zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej oraz należytego i wyczerpującego udzielania informacji; c) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wnioskodawca nie ma interesu prawnego w ustaleniu warunków zabudowy w związku z legalizacją inwestycji, gdy tymczasem z zalegającej w aktach sprawy umowy o zastępstwo inwestycyjne wynika bezsprzecznie, iż wnioskodawca posiada interes prawny w uzyskaniu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy; d) art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji Kolegium pomimo, iż umorzenie postępowania z przyczyny podmiotowej jest sprzeczne ze wskazaniami co do dalszego postępowania i z oceną prawną zawartą w wyroku WSA w Krakowie z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 949/18; II. w trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to poprzez naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez bezzasadne odstąpienie od oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku WSA w Krakowie z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 949/18 polegające na przyjęciu, iż jedynym podmiotem uprawnionym do wystąpienia o decyzję WZ związaną z postępowaniem legalizacyjnym jest inwestor pierwotny, a nie może nim być inny podmiot, gdy tymczasem sąd w/w wyroku zawarł zalecenia co do dalszego postępowania, z których wynikało jasno, że nie uważa, iż postępowanie musi zostać umorzone, a zatem sąd ten nie uznał, iż skarżąca nie miała legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o decyzję WZ; III. w trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 59 ust. 1 i art. 52 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 48 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 i 2 (obecnie art. 48b ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2) i w zw. z art. 53 ust. 1 p.b. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w przypadku nałożenia na inwestora - w ramach postępowania legalizacyjnego - obowiązku przedłożenia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, tylko ten podmiot (inwestor) jest uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy, gdy tymczasem brak jest podstaw do stosowania w tym przypadku wyjątku od zasady, iż każdy może wystąpić z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy, a nawet gdyby przyjąć, iż w przypadku legalizowania obiektu istnieje ograniczenie podmiotowe w zakresie tego, kto może wystąpić z takim wnioskiem, to wówczas należałoby uznać, iż z wnioskiem takim może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny, w tym w szczególności inwestor zastępczy. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie (uwzględnienie) skargi, a na wypadek nie uwzględnienia powyższego wniosku; uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie oświadczono, że skarżący kasacyjnie zrzeka się rozprawy. Pismem z 16 marca 2023 r., stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną, Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w K. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Okoliczności faktyczne nie zostały zakwestionowane zarzutami skargi kasacyjnej i jako takie należy je uznać za bezsporne. Kluczową natomiast okazała się ocena interesu prawnego podmiotu, który może wszcząć postępowanie o ustalenie warunków zabudowy dla wykonanych już robót budowlanych, które wymagały pozwolenia na budowę. H. G. wykonał roboty budowlane w obiekcie położonym przy ul. [...] w K. (na działkach nr [...] i [...]) bez wymaganego pozwolenia na budowę. Postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w Krakowie z 7 grudnia 2012 r. ROiK III.AST-7355-268/12 na w/w inwestora (na podstawie art. 48 ust. 2 i 3, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 p.b.) nałożono m.in. obowiązek wstrzymania prowadzenia robót budowlanych związanych z rozbudową i nadbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego na przedmiotowej działce oraz przedłożenia w PINB w Krakowie określonych dokumentów związanych z w/w rozbudową i nadbudową budynku, w tym ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla tej działki. Został zatem rozpoczęty proces legalizacyjny dla robót uprzednio wykonanych w warunkach samowoli budowlanej. Według stanu prawnego na datę wydania w/w postanowienia PINB przepis art. 48 p.b. nie regulował kwestii adresata takiego postanowienia. Niemniej w art. 52 p.b. wyraźnie zastrzeżono, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowalnego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48 p.b. Skoro przepis nie indywidualizuje ustępu art. 48 p.b. należy odczytać szeroko jego zakres stosowania i przyjąć, że zobowiązanym do złożenia decyzji o warunkach zabudowy w celu legalizacji samowoli jest w pierwszej kolejności inwestor jako uczestnik procesu budowlanego (art. 17 pkt 1 p.b.). Choć samo pojęcie inwestora nie zostało wprost zdefiniowane w p.b. to nie powinno nasuwać większych wątpliwości – literalnie, a także wg słownika języka polskiego to osoba fizyczna lub prawna dokonująca inwestycji (czyli nakładów gospodarczych, których celem jest stworzenie nowych lub powiększenie istniejących obiektów majątku trwałego). Obowiązki inwestora zostały określone w przepisach p.b. w art. 18 ust. 1 i należy do nich organizowanie procesu budowy, w szczególności zapewnienie opracowania projektu budowlanego, objęcie kierownictwa budowy przez kierownika budowy, opracowanie planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, wykonanie i odbiór robót budowlanych, nadzór nad wykonywaniem robót budowlanych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych (vide wyrok NSA z 8 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 2870/16). W niniejszej sprawie z wnioskiem o wydanie warunków zabudowy wystąpiła spółka jawna, wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego pod nazwą Ga. sp.j. z siedzibą K., której udziałowcami są H. G. oraz S. D. Postępowanie to zakończyło się umorzeniem postępowania z racji przeszkody podmiotowej tj. wnioskodawca nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. Istotą kontrolowanego rozstrzygnięcia było to, czy spółka ta ma interes prawny, aby występować z takim żądaniem. W świetle art. 59 ust. 1 u.p.z.p. zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, wymaga co do zasady ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Z uwagi na określony układ czynności procesu inwestycyjno-budowlanego decyzja ta wydawana jest na etapie poprzedzającym wystąpienie inwestora z wnioskiem o pozwolenie na budowę, stanowiąc konieczny załącznik do tego wniosku (art. 33 ust. 2 pkt 3 p.b.). Decyzja ta wiąże organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę (art. 55 w zw. z art. 64 u.p.z.p.), który przed jej wydaniem sprawdza zgodność projektu budowlanego z zawartymi w niej ustaleniami (art. 35 ust. 1 pkt 1 p.b.). Istotą tej decyzji jest to, że rozpoczyna ona proces inwestycyjny w zakresie planowania i może co do zasady dotyczyć wyłącznie planowanego przedsięwzięcia budowlanego, a nie inwestycji już zrealizowanej lub będącej w toku (por. wyroki NSA z 21 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1221/14, z 9 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 1535/18, z 16 czerwca 2021 r. sygn. akt II OSK 2665/18, z 20 lipca 2021 r. sygn. akt II OSK 3047/18, z 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt II OSK 1430/19). Wyjątek od tej zasady dotyczy sytuacji, w której decyzja o warunkach zabudowy jest niezbędna dla legalizacji samowoli budowlanej (art. 48 ust. 3 pkt 1 p.b). Regulacja ta zatem winna być oceniana jako wyjątkowa i jako taka musi podlegać ścisłej wykładni (exceptiones non sunt extendendae). Innymi słowy z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy w stosunku do inwestycji już zrealizowanych lub będących w toku może wystąpić jedynie ten podmiot, na którego organ nadzoru budowlanego nałożył obowiązek przedłożenia tej decyzji w ramach postępowania zmierzającego do legalizacji samowoli budowlanej. Jeżeli obiekt już istnieje, możliwość ubiegania się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy musi pozostać w ścisłym związku z postępowaniem legalizacyjnym, w ramach którego wydawane jest postanowienie w tym przedmiocie (por. wyrok NSA z 24 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1538/15). Postanowienie to zaś wskazuje adresata obowiązku i w tym wypadku jest to H. G. jako inwestor. Ścisła korelacja uprzednio wszczętego postępowania zmierzającego do legalizacji oraz postępowania o ustalenie warunków zabudowy zasadniczo ogranicza krąg uprawnionych do ubiegania się o warunki zabudowy. W sytuacji bowiem warunków zabudowy dla przedsięwzięcia planowanego, z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy może wystąpić każdy. Zgodnie z art. 63 ust. 1 u.p.z.p. w odniesieniu do tego samego terenu decyzję o warunkach zabudowy można wydać więcej niż jednemu wnioskodawcy, a w myśl art. 63 ust. 2 u.p.z.p. - decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi praw do terenu oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich (vide np. wyrok NSA z 9 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1529/18). Tutaj natomiast sytuacja jest zgoła odmienna i jedynym podmiotem, który może wystąpić o warunki zabudowy jest podmiot, na którego nałożono obowiązek w trybie art. 48 ust. 3 pkt 1 p.b. Tym samym niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 59 ust. 1 i art. 52 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. w związku z art. 48 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 i 2 (obecnie art. 48b ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 p.b.) i w zw. z art. 53 ust. 1 p.b. Nie została także naruszona zasada informowania stron oraz zaufania do władzy publicznej (art. 8 i 9 k.p.a.). Prawdą jest, że prowadzenie przez organy postępowania przez kilka lat mogło dawać skarżącej spółce mylne wyobrażenie o legitymacji w tym postępowaniu. Kwestia interesu prawnego jest kluczową dla każdej sprawy administracyjnej i jako taka podlega badaniu już na wstępie. Zgodnie bowiem z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Tymczasem z wniosku oraz załączników nie można było wywnioskować, aby roboty zostały już zrealizowane. Nie załączono postanowienia zobowiązującego do złożenia takiej decyzji, wręcz przeciwnie – we wniosku mowa jest o tym, że roboty zostaną zrealizowane. Dopiero w pierwszej decyzji ustalającej warunki zabudowy z 14 grudnia 2015 r. znajduje się odesłanie do art. 48 p.b. choć nie wyartykułowano, które konkretnie prace zostały już zrealizowane. Uchylając natomiast kolejno wydane decyzje ustalające warunki zabudowy: organu I instancji z 29 września 2017 r. oraz Kolegium z 2 maja 2018 r. WSA w Krakowie w wyroku z 14 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 949/18 nie zajmował się kwestią przymiotu strony i nie wypowiadał się w tym zakresie z tego względu, że zwrócił uwagę na zasadniczą sprawę przy legalizacji samowoli budowlanej tj. na brak w aktach postanowienia PINB o zobowiązaniu inwestora do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy. Ponadto zakwestionował ustalenia faktyczne w zakresie przedmiotu postępowania tj. wyróżnienia, które prace zostały wykonane i tym samym odnosi się do nich postanowienie wydane w trybie art. 48 ust. 3 pkt 1 p.b., a które są dopiero w sferze planowania i tym samym wydanie dla nich decyzji o warunkach następuje na ogólnych zasadach. Przy tego rodzaju stwierdzonych wadach nie było możliwe zdiagnozowanie, czy spółka jawna jest legitymowana do wystąpienia z wnioskiem o warunki zabudowy, skoro nie przedłożono postanowienia PINB. Zostało ono złożone do akt dopiero przy piśmie z 11 lipca 2019 r. Błędne odczytanie motywów tego wyroku skutkowało niezasadnym postawieniem zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiąże w sprawie organy, a także sądy, chyba że przepisy uległy zmianie. WSA w Krakowie w wyroku z 14 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 949/18 nie był władny wypowiedzieć się o legitymacji jakiegokolwiek podmiotu w tej sprawie, skoro nie dysponował postanowieniem PINB z 7 grudnia 2012 r. ROiK III.AST-7355-268/12. Istota legitymacji w postępowaniu administracyjnym opiera się na interesie prawnym. Źródłem interesu prawnego w sprawie warunków zabudowy dla inwestycji w celu jej legalizacji jest norma prawa tj. art. 48 ust. 3 pkt 1 p.b. Jedynie wydane w trybie tego przepisu postanowienie nakładające na inwestora obowiązek przedstawienia decyzji o warunkach zabudowy kreuje jego interes prawny w niniejszym postępowaniu. Na gruncie przepisów prawa administracyjnego jako prawa publicznego nie jest dopuszczalne przenoszenie praw i zobowiązań wynikających z wydanych aktów administracyjnych, jeśli nie wynika to z konkretnego przepisu prawa. Przykładowo takim przepisem jest art. 63 ust. 5 u.p.z.p. dopuszczający przeniesienie uprawnień z wydanej decyzji o warunkach zabudowy na rzecz innej osoby. Przy czym następuje to nie w drodze czynności cywilnoprawnych, lecz postępowania administracyjnego kończącego się wydaniem decyzji. W przypadku postanowienia wydawanego na podstawie art. 48 ust. 3 pkt 1 p.b. przepisy nie stanowią ani pozytywnie, ani negatywnie o możliwości przeniesienia praw i obowiązków z niego wynikających. Takiego uprawnienia nie można natomiast domniemywać. Oznacza to, że podnoszona przez skarżącego umowa o zastępstwo inwestycyjne, jeśli idzie o jej skutki na gruncie przepisów prawa administracyjnego, pozostaje bez znaczenia. Jedynym legitymowanym o wystąpienie o warunki zabudowy pozostaje H. G., stąd z wniosku wszelkich innych podmiotów postępowanie nie może być prowadzone, co zasadnie skutkowało umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Z tych wszystkich względów NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a., NSA orzekał na posiedzeniu niejawnym.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło