II OSK 1920/16

Dnia 28 czerwca 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka /spr./ Protokolant: starszy inspektor sądowy Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej ... S.A. z siedzibą w ... od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 713/15 w sprawie ze skargi ... S.A. . z siedzibą w ... na decyzję ... Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w ... z dnia ... 2015 r. nr ... w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 713/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę E. [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...], w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła E. [...] S.A. w G., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie koszów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., poprzez ustalenie, że słup konstrukcji stalowej stanowiący element linii wysokiego napięcia 110 kV usytuowany na działce nr [...] położonej w K. przy ul. S. [...] powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia; - nie zastosowanie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r. i utrzymanie w mocy decyzji Powiatowego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2015 roku nr [...] nakazującej stronie skarżącej dokonania rozbiórki słupa konstrukcji stalowej stanowiącego element linii wysokiego napięcia 110 kV usytuowanego na działce nr [...] położonej w K. przy ul. S. [...] pomimo braku spełnienia przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 ustawy. 2) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7 k.p.a. poprzez: - dowolne ustalenie niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia i zaniechanie wskazania podstawy takiego ustalenia; - przekroczenie granic uznania administracyjnego i niedostateczne wyjaśnienie przez organ stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że w pierwszej kolejności zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz. U. 1974/38/229 z późn.zm.) poprzez ustalenie, że słup konstrukcji stalowej stanowiący element linii wysokiego napięcia 110 kV usytuowany na działce nr [...] położonej w K. przy ul. S. [...] powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Uzasadniając spełnienie przesłanki określonej ww. przepisie organ podniósł, że właściciele nieruchomości są ograniczeni w możliwości zabudowy działki w związku z treścią obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na skutek zapisów planu, część nieruchomości o obszarze 846 m2 jest wyłączona z użytkowania. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że skarżący w sposób legalny dokonują zabudowy swojej nieruchomości, będąc przy tym ograniczeni przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie strony skarżącej powyższe uzasadnienie nie wykazuje, aby doszło do niedopuszczalnego pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Nie można uznać, że ograniczenia wynikające z zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wypełniają tę przesłankę, ograniczenia te bowiem są dopuszczalne, a przede wszystkim nałożone przez terenowe organy administracji. Dodatkowo podkreślić należy, że zapisy nakładające te ograniczenia mogą ulegać zmianie, a także, że brak jest powszechnie obowiązujących przepisów prawa, które takie ograniczenia nakładają. Skarżąca podniosła również, że szereg przepisów zarówno prawa administracyjnego jak i prawa cywilnego przewiduje możliwość ograniczenia prawa własności i możliwości użytkowania nieruchomości. Jako przykład wskazała przepisy art. 124 - 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomości, które przewidują możliwość ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na umieszczenie urządzeń przesyłowych, czy udostępnienia nieruchomości celem wykonania np. czynności konserwacyjnych tych urządzeń. Z przepisów prawa cywilnego wskazała art. 3051 przewidujący możliwość ustanowienia służebności przesyłu, w wyniku której właściciel nieruchomości również doznaje ograniczeń w użytkowaniu swojej nieruchomości. Skarżąca wskazała, że pomiędzy stronami, przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się postępowanie o ustanowienie służebności pod sygn. akt [...], które jest zawieszone z uwagi na niniejsze postępowanie. W związku z toczącym się postępowaniem o ustanowienie służebności, a także przytoczonymi przepisami prawa, sam fakt istnienia na nieruchomości słupa linii 110 kV nie stanowi jej zdaniem o nieodpuszczalnym pogorszeniu warunków użytkowych otoczenia. Skarżąca bowiem po zakończeniu postępowania o ustanowienie służebności przesyłu uzyska tytuł prawny do korzystania z przedmiotowej nieruchomości w zakresie służebności. Skarżąca kasacyjnie spółka na zasadzie analogii odwołała się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 maja 2009 roku, sygn. akt II SA/Ol 151/09 (opubl. LEGALIS), w uzasadnieniu którego Sąd wskazał, że utrudnienie dojazdu do stodoły, przy której zlokalizowana jest przybudówka oraz konieczność manewrowania w celu dojazdu do jej wejścia zestawem obejmującym ciągnik wraz z dwoma przyczepami, nie stanowi przesłanki z art 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Utrudnienie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. mogłoby mieć miejsce jedynie wówczas, gdyby lokalizacja przybudówki uniemożliwiła dojazd do stodoły w ogóle. W przedmiotowej sprawie właściciel nie jest pozbawiony możliwości użytkowania nieruchomości w ogóle. Poza tym, zakres ograniczenia nałożony zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może ulec zmianie. Dodatkowo podniosła, że w licznym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń. W niniejszej sprawie usunięcie pogorszeń nastąpi poprzez ustanowienie służebności (co jest dopuszczalne i zgodne z przepisami obowiązującymi prawa) i wypłatę właścicielowi nieruchomości należnego wynagrodzenia z tego tytułu. Zdaniem skarżącej kasacyjnie nie można uznać za istotne, niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia zajęcie przez słup obszaru stanowiącego 15% łącznej powierzchni działek ([...]). Podkreślenia wymaga, że w strefie ustalonej zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego właściciel nieruchomości nie jest pozbawiony w ogóle prawa użytkowania tej części nieruchomości. Jego korzystanie z nieruchomości nie jest wyłączone w ogóle, a jedynie ograniczone. Warto zaznaczyć, że ograniczenia te wynikając nie tylko z faktu istnienia słupa na nieruchomości, ale także z uwagi na sąsiedztwo nieruchomości z obiektem znajdującym się na nieruchomości skarżącej - Głównym Punktem Zasilania, a także przepisami zakazującymi budowy w określonej odległości od granicy działki. Pogorszenie warunków użytkowych nie nastąpiło w związku z tym wyłącznie w wyniku posadowienia słupa, ale również wynika z innych czynników niezależnych od strony. Ponadto, pogorszenie warunków użytkowych nie jest niedopuszczalne. W ocenie skarżącej kasacyjnie ustalenie niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia poprzez ograniczenie właściciela w możliwości wykonywania jego prawa własności na powierzchni 15% nieruchomości nie zostało przez organ należycie uzasadnione. Ustalenie to zostało przeprowadzone przez organ w sposób dowolny i organ zaniechał wskazania podstawy takiego ustalenia. Dla strony skarżącej niezrozumiałe pozostaje dlaczego ograniczenie właściciela na 15% powierzchni stanowi niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych i czy w sytuacji gdyby ograniczenie to sięgało np. 10% organ uznałby, że pogorszenie to jest dopuszczalne. Mając na uwadze powyższe skarżąca zarzuciła organowi również naruszenie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz. U. 1974/38/229 z późn.zm.) poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Powiatowego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2015 roku nr [...] nakazującej stronie skarżącej dokonania rozbiórki słupa konstrukcji stalowej stanowiącego element linii wysokiego napięcia 110 kV usytuowanego na działce nr , [...] położonej w K. przy ul. S. [...] pomimo braku spełnienia przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 ustawy. Organ nie zbadał czy technologicznie jest możliwość dokonania zmian, przeróbek słupa, która spowodowałaby zmniejszenie pogorszenia warunków użytkowych dla właściciela nieruchomości. Skarżąca podniosła, że jest możliwe wprowadzenie zmian, które spowodują zmniejszenie strefy ochronnej, a tym samym zmniejszenie pogorszenia warunków użytkowych działki i nie są one związane z posadowieniem słupa w innym miejscu. Istnieje możliwość wprowadzenia technologicznych zmian słupa, które spowodują zmniejszenie strefy ochronnej, a tym samym wpłyną na ograniczenia nałożone zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W konsekwencji podniesionych zarzutów naruszeń przepisów prawa materialnego, odwołując się do ich uzasadnienia, skarżąca zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie również art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. DZ.U. 2000/98/1071 z późn. zm.) poprzez dowolne ustalenie niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia i zaniechanie wskazania podstawy takiego ustalenia; a także przekroczenie granic uznania administracyjnego i niedostateczne wyjaśnienie przez organ stanu faktycznego sprawy. Podała, że Sąd administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 PPSA sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej polegającą w głównej mierze na badaniu zgodności z prawem decyzji organów administracyjnych. W przedmiotowej sprawie Sąd nie zweryfikował, czy decyzja organu administracyjnego oparta jest na prawie. Sąd nie rozstrzygnął głównego zarzutu strony skarżącej i podobnie jak organy administracji, dokonał interpretacji niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia w sposób dowolny bez wskazania jej podstaw prawnych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. i J. J. wnieśli o jej oddalenie. Ich zdaniem argumenty skarżącej kasacyjnie spółki nie zasługują na uwzględnienie. Skarga kasacyjna opiera się zasadniczo o ocenę zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanki niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowania. Skarżącego spółka zdaje się twierdzić, że bezprawne działanie inwestora zostało usankcjonowane i pozbawione atrybutu bezprawności poprzez uwzględnienie jego skutków w treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Teza ta nie daje się pogodzić z zasadami prawidłowego wnioskowania. Fakt posadowienia słupa bez pozwolenia na budowę i bez tytułu prawnego do nieruchomości stanowi o niedopuszczalności i bezprawności ograniczenia w prawie własności poszkodowanego właściciela. Co więcej atrybut niedopuszczalności winien być analizowany przez pryzmat rozmiaru ograniczenia, a nie podstaw prawnych to ograniczenie statuujących. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że w wyniku inwestycji wyłączono całkowicie możliwość zabudowy działki nr [...] w zakresie wynoszącym 497 m2, nie zostało także skutecznie zakwestionowane ustalenie co do ograniczenia możliwości korzystania z działki obejmującego powierzchnię 846 m2. Uczestnicy postępowania wskazują, że o ile wyłączenie możliwości zabudowy dotyczy powierzchni stanowiącej 15% łącznej powierzchni działek [...], to ograniczenie dotyczy 29,41% powierzchni obu działek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, iż strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie. Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania. W pierwszej kolejności, co do zasady, rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. Na wstępie zauważyć jednakże należy, odnosząc się do redakcji zarzutów, że zgodnie z art. 173 p.p.s.a., skarga kasacyjna przysługuje od orzeczeń sądów administracyjnych pierwszej instancji, a nie od decyzji organów administracji publicznej prowadzących postępowanie. Zarzut skargi kasacyjnej powinien zatem dotyczyć normy stosowanej przez sąd administracyjny pierwszej instancji w toku sądowej kontroli administracji, a nie jurysdykcyjnego postępowania zakończonego wydaniem objętej skargą decyzji. Strona redagując zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego winna wskazać na określony przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w powiązaniu z określoną normą prawną, która w jej ocenie została naruszona. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na decyzję organu nadzoru budowlanego. Strona wnosząca skargę kasacyjną, winna więc postawić Sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., z uwagi na jego zastosowanie, w sytuacji, gdy nie było podstaw do oddalenia skargi, bądź wskazać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., wiążące się z jego niezastosowaniem, oczywiście w powiązaniu z odpowiednimi przepisami, które w toku postępowania administracyjnego zostały naruszone. Powołane w skardze przepisy prawa materialnego jak i art. 7 k.p.a adresowane są do organów administracji nie sądu. Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia przepisu postępowania – art. 7 k.p.a, stwierdzić należy, nie mógł on odnieść zamierzonego skutku, tj. podważyć ustalonego przez organy nadzoru budowlanego stanu faktycznego sprawy. Przepis ten stanowi ogólną zasadę postępowania administracyjnego – zasadę prawdy obiektywnej zgodnie z którą, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. W końcu, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stan faktyczny sprawy został należycie ustalony przez organy orzekające i prawidłowo zaakceptowany przez sąd I instancji. Ponadto, co najważniejsze przesądzony przez orzekające w tej sprawie sądy – WSA w Gdańsku i NSA. Przypomnieć tylko należy iż w przedmiotowej sprawie zapadły wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 341/06 i z dnia 10 czerwca 2008 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 217/08 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 Października 2009 r. w sprawie sygn. akt. II OSK 1505/08. Jak stanowi art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępna pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 550/11, CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12, CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie ustalono bezspornie, że na działce M. i J. J. znajduje się słup wysokiego napięcia o wysokości 20-25 m, obrys podstawy 5,5 x 5,5 m wzniesiony samowolnie w 1979 roku. Zgodnie z art. 28 ust 1 prawa budowlanego z 1974 roku wymagał on uzyskania pozwolenia na budowę, którym inwestor nie dysponował. Teren, na którym jest usytuowany słup, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy Kobylnica z dnia 29 kwietnia 2005 r., nr XXIX/346/2005 (Dz. Urz. Woj. Pom. nr 65, poz. 1221 z dnia 4 lipca 2005 r.) oznaczony jest symbolem N.20R - teren rolny z dopuszczeniem zabudowy zagrodowej i lokalizacji urządzeń infrastruktury. Zgodnie z treścią planu, z uwagi na napowietrzną linię elektroenergetyczną, której częścią jest przedmiotowy słup, wyznaczono szczególne uwarunkowania oraz ograniczenia użytkowania terenu pod linią napowietrzną, co wskazuje, że lokalizacja przedmiotowego słupa jest zgodna z ustaleniami obowiązującego obecnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w związku z czym nie zachodzą przesłanki do rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Poprzednio orzekające sądy nakazały organom ustalić czy inwestor dysponował prawem do terenu w zakresie dotyczącym usytuowania spornego słupa oraz czy nie zachodzą przesłanki do jego rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt. 2 prawa budowlanego z 1972 r. W przywołanych wiążących wyrokach zgodnie zatem przesądzono, że jedną z kluczowych dla oceny legalności budowy słupa wysokiego napięcia okolicznością winno być ustalenie posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz ocena, czy przedmiotowa inwestycja wpłynęła na pogorszenie warunków użytkowych działki. Rozpoznając sprawę ponownie organy nadzoru budowlanego ustaliły, że inwestor E. [...] S.A. Oddział w [...] Rejon Dystrybucji w [...] nie dysponował prawem do nieruchomości (tj. do działki nr [...]), na której został wzniesiony słup konstrukcji stalowej stanowiący element linii wysokiego napięcia 110 kV, dlatego też nie mógł ubiegać się o uzyskanie pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane). Ponadto, że na terenie działek nr [...], oprócz przedmiotowego słupa, znajduje się budynek gospodarczy na działce nr [...], budynek mieszkalny oraz budynek magazynowo - warsztatowy na działce nr [...]. W bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowego słupa znajdują się: budynek gospodarczy oraz budynek mieszkalny: w strefie - części nieruchomości, działek nr [...] - zawartej pomiędzy liniami granicznymi i liniami równoległymi do zewnętrznych przewodów, przy uwzględnieniu wartości 6 m, znajdują się: powierzchnia przedmiotowego słupa – 30 m2 działki nr [...] i powierzchnia budynku gospodarczego na działce nr [...] – 27 m2, przy czym powierzchnia całej strefy wynosi 504 m2 (bez powierzchni słupa i budynku gospodarczego – 447 m2). Przewidywana do zajęcia w związku ze służebnością przesyłu powierzchnia terenu ww. działek ma obejmować łącznie od 497m2 do 846m2. To według organu pozwoliło na stwierdzenie, że lokalizacja przedmiotowego słupa jako elementu linii wysokiego napięcia 110 kV powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, ponieważ ogranicza użytkowanie i ewentualną dalszą zabudowę na terenie działek nr [...] na obszarze łącznie (co najmniej) 447m2 (497m2 - w przypadku uwzględnienia podstawowego obszaru koniecznego do ustawienia służebności przesyłu), co stanowi ponad 15% łącznej powierzchni ww. działek. Na tym obszarze właściciele działek nr [...] są ograniczeni warunkami wynikającymi z usytuowania przedmiotowego słupa. Stwierdzone niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia obligowało do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego słupa w związku ze spełnieniem przesłanki określonej w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Zgodzić się zatem należy z sądem I instancji i organami nadzoru budowlanego, że takie stwierdzenie naruszenia prawa własności oraz brak prawa do dysponowania nieruchomością dają postawę do nakazania rozbiórki na podstawie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane wobec spełniania przesłanki określonej w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Nie jest możliwe do zaakceptowania stanowisko skarżącej kasacyjnie spółki wyrażone w uzasadnieniu skargi, że usunięcie pogorszeń nastąpi poprzez ustanowienie służebności i wypłatę właścicielowi nieruchomości należnego wynagrodzenia z tego tytułu. Wypłata wynagrodzenia za ustanowienie służebności w żaden sposób nie poprawi warunków użytkowych nieruchomości. Ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości w razie ewentualnego wypłacenia wynagrodzenia pozostają na tym samym poziomie. Wypłata taka może jedynie zrekompensować te ograniczenia, a nie spowodować ich zniesienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zatem także i zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 37 ust.1 pkt. 2 oraz art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 nie zasługiwały na uwzględnienie. Mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.