II OSK 1960/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-03-12
Skład orzekający: Wojciech Mazur, Leszek Kiermaszek, Magdalena Dobek-Rak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może wstrzymać roboty budowlane prowadzone na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli roboty te są wykonywane zgodnie z pozwoleniem, ale potencjalnie naruszają przepisy techniczno-budowlane?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może wstrzymać robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, jeśli roboty te są prowadzone zgodnie z ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym, nawet jeśli istnieje podejrzenie naruszenia przepisów techniczno-budowlanych. W takiej sytuacji ingerencja organu jest możliwa dopiero po wyeliminowaniu decyzji o pozwoleniu na budowę z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wstrzymania robót budowlanych przy budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) wstrzymał roboty, uznając, że budynki są usytuowane w odległości mniejszej niż wymagana przepisami (§ 271 rozporządzenia) od istniejącego budynku gospodarczego na działce sąsiedniej, który posiada otwór okienny, co nie było uwzględnione w projekcie budowlanym. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (PWINB) uchylił postanowienie PINB i umorzył postępowanie, stwierdzając brak istotnego odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) oddalił skargę skarżących, podzielając stanowisko PWINB. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant: starszy inspektor sądowy Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. K. i J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 15/22 w sprawie ze skargi A. K. i J. K. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 18 listopada 2021 r. nr OA.7722.11.7.2021 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 15/22 oddalił skargę A. K. i J. K. (dalej: "skarżący") na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB", "organ drugiej instancji") z dnia 18 listopada 2021 r., nr OA.7722.11.7.2021 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łańcucie (dalej: "PINB", "organ pierwszej instancji") w dniu 14 września 2021 r. przeprowadził na działce nr [...] w Ł. czynności kontrolne, utrwalone protokołem, w którym stwierdzono, że na nieruchomości realizowana jest budowa dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej. W dniu kontroli wykonane były fundamenty, ślepa posadzka oraz trwały prace przy wznoszeniu ścian zewnętrznych parteru. Jak ustalono, budynki zostały usytuowane w odległości 4,06 m od ogrodzenia w granicy od strony północnej; 6,20 m od krawędzi jezdni; 9,47 m od ogrodzenia w granicy zachodniej; 5,50 m od ogrodzenia w granicy południowej oraz 7,35 m od istniejącego budynku gospodarczego na działce sąsiedniej nr [...] od strony południowej. Budynek gospodarczy jest murowany, kryty blachodachówką, w północnej ścianie posiada otwór okienny. Stwierdzono również, że na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych (dwulokalowych) w zabudowie bliźniaczej K. K. i J. C. (dalej: "inwestorzy") uzyskali pozwolenie na budowę, udzielone przez Starostę Łańcuckiego decyzją z dnia 18 czerwca 2021 r., nr 366/21.
Następnie PINB postanowieniem z dnia 30 września 2021 r. nr PINB.5160.1.2021, wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, ze zm.; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 725), nakazał inwestorom wstrzymanie robót budowlanych przy budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych (dwulokalowych) w zabudowie bliźniaczej z powodu prowadzenia ich w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach.
W uzasadnieniu PINB wskazał, że budynek gospodarczy na działce nr [...] zwrócony ścianą do realizowanych budynków mieszkalnych jednorodzinnych (dwulokalowych) w zabudowie bliźniaczej posiada otwór okienny i jest oddalony od nich o 7,35 m. W projekcie zagospodarowania działki, stanowiącym załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę, budynek gospodarczy, zlokalizowany na działce nr [...] od strony północnej działki nr [...], posiada ścianę bez otworów okiennych i drzwiowych.
PINB dalej wyjaśnił, że budynki mieszkalne ze względu na bezpieczeństwo pożarowe zaliczane są do kategorii ZL IV (zagrożenia ludzi), natomiast budynki gospodarcze - do kategorii IN. Powołując się na § 271 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065, ze zm.; dalej: "rozporządzenie") wyjaśnił, że odległość między zewnętrznymi ścianami takich budynków powinna wynosić 8 m, natomiast wynosi 7,35 m. Zgodnie natomiast z § 271 ust. 9 rozporządzenia odległość ta może być zmniejszona o 25% (do 6 m), ale tylko gdy budynki są zwrócone do siebie ścianami i dachami z przekryciami nierozprzestrzeniającymi ognia, niemającymi otworów.
Zażalenie na postanowienie PINB złożyli inwestorzy wnosząc o jego uchylenie. Podnieśli, że budowę prowadzą zgodnie z ustaleniami i warunkami pozwolenia na budowę, na tym etapie robót budowlanych nie były prowadzone prace wymagające zmian w projekcie budowlanym.
Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 18 listopada 2021 r. PWINB działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 i art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej "K.p.a.") uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w całości.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji powołując się na art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego wskazał, że w sprawie nie stwierdzono wykonywania robót budowalnych z istotnym odstąpieniem od warunków pozwolenia na budowę. Zatem brak jest podstaw do wstrzymania robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Z akt sprawy nie wynika również, aby prowadzone roboty budowlane stwarzały zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenie środowiska. Na obecnym etapie brak było podstaw do administracyjnej interwencji organu nadzoru budowlanego w trybie przepisów Prawa budowlanego, zatem kontynuowanie postępowania stało się bezprzedmiotowe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienie skarżący wnieśli o uchylenie tego postanowienia. Skarżący zarzucili naruszenie: art. 7 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego przez przyjęcie, że podczas realizacji robót budowlanych nie doszło do jakichkolwiek odstępstw od projektu budowlanego i nieodniesienie się przez organ drugiej instancji do stwierdzonego przez PINB naruszenia § 12 i § 271 - 273 rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, uznając ją za bezzasadną i podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku z dnia 11 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu sporna inwestycja powstaje na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 18 czerwca 2021 r., którym zatwierdzony został projekt budowlany. Dopuszczona przez Starostę mocą tej decyzji odległość ściany budynków mieszkalnych od obiektu gospodarczego położonego na sąsiedniej działce to 7,11 m. Prawidłowo PINB ustalił w czasie kontroli robót budowlanych, że odległość ta faktycznie wynosi 7,35 m. Nie doszło również do uchybień w zakresie wykładni i stosowania przytoczonych w skardze przepisów § 12 i § 271 - § 273 rozporządzenia. W tym względzie Sąd w całości podzielił stanowisko PWINB na temat pozytywnych dla inwestorów skutków ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego.
Sąd zgodził się z PWINB, że w sprawie znajduje zastosowanie § 271 ust. 1 rozporządzenia. W zakończonym przed Starostą postępowaniu za udowodnioną uznano okoliczność podaną w projekcie budowlanym, że budynek gospodarczy na działce skarżących wyposażony jest w ściany i przekrycie nierozprzestrzeniające ognia i na tej podstawie wydano inwestorom pozwolenie na budowę.
W ocenie Sądu, postanowienie PINB nakazujące inwestorom wstrzymanie robót budowlanych z powodu prowadzenia ich w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach prowadzi do zakwestionowania przez ten organ przysługującego na mocy pozwolenia na budowę prawa podmiotowego inwestorów do prowadzenia robót w kształcie architektoniczno - budowlanym ustalonym w zatwierdzonym projekcie budowalnym. Organy nadzoru budowlanego nie posiadają uprawnień do ingerowania w decyzje organów architektoniczno – budowlanych, a do tego sprowadzało się wydane postanowienie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego o wstrzymaniu robót budowlanych. Zasadnie uznał PWINB, że nie było podstaw do zastosowania w sprawie w postępowaniu naprawczym art. 51 ust. 1 i n. Prawa budowlanego.
Sąd nie podzielił zarzutu skargi opartego na naruszeniu art. 36a ust. 1 Prawa budowalnego. W sprawie nie doszło do jakiejkolwiek postaci odstępstwa od ustaleń zatwierdzonego projektu budowlanego, a tym samym możliwości zastosowania art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego.
Sąd uznał, że przedłożona przez skarżących "opinia" rzeczoznawcy budowalnego, sporządzona 1 lutego 2022 r., nie mogła zmienić powyższej oceny. Po pierwsze, dokument ten został sporządzony po dniu wydania przez PWINB zaskarżonego postanowienia, a więc poza tokiem postępowania administracyjnego. Powyższy dokument nie był znany PWINB, zatem nie ma on walorów opinii, o jakiej mowa w art. 84 K.p.a., którą organ miałby obowiązek uwzględnić w ramach działań wyjaśniających. Po drugie, wyrażone w niej stanowisko rzeczoznawcy budowlanego korzystne dla skarżących nie uwzględnia kluczowego dla sprawy faktu wydania na rzecz inwestorów pozwolenia na budowę, które dopuściło określoną powyżej odległość obiektów realizowanych od obiektu gospodarczego na działce o nr [...].
Podsumowując Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do interwencji przewidzianej w przepisach postępowania naprawczego, zatem ziściły się określone w art. 105 § 1 K.p.a. przesłanki do umorzenia wszczętego postępowania administracyjnego. Z tego powodu Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "P.p.s.a.").
Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 11 maja 2022 r. wnieśli skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika będącego adwokatem, zaskarżając to orzeczenie w całości. Skarga kasacyjna zawiera zarzut materialnoprawny, sformułowany w pierwszej kolejności i zarzut procesowy.
Najpierw pełnomocnik skarżących zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 271 - 273 rozporządzenia poprzez stwierdzenie, że pomimo niezachowania przez inwestorów realizowanego na działce sąsiedniej budynku mieszkalnego odległości pomiędzy budynkami, wymaganych w § 271, nie zagrażają bezpieczeństwu pożarowemu ludzi, mienia lub środowiska.
Zarzucono następnie naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na nieuwzględnieniu przez sąd:
- ustaleń rzeczoznawcy budowlanego inż. R. C. zawartych w jego opinii prywatnej z dnia 1 lutego 2022 r., które są odmienne od twierdzeń zawartych w uzasadnieniu wyroku i przyjętych przez PWINB w decyzji z 18 listopada 2021 r., znak: OA.7722.11.7.2021;
- ustaleń PINB zawartych w decyzji z dnia 15 marca 2022 r., znak: PINB 5160.1.8.2021 dot. przebudowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr 3306/7, stanowiącej własność skarżących, które to ustalenia powinny mieć zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
W oparciu o wskazane podstawy kasacyjne pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżących rozwinął argumentację mającą przemawiać za zasadnością podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna z braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie.
W punkcie wyjścia rozważań należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a.). Sąd ten w trakcie kontroli instancyjnej nie może więc wykraczać poza podstawy kasacyjne wskazane w skardze kasacyjnej, nie jest władny także w jakimkolwiek zakresie podstawy te uzupełniać lub rekonstruować.
Uwaga ta jest konieczna, gdyż zarzut materialnoprawny nie odpowiada w pełni przewidzianemu w art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wymogowi właściwego przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej i uzasadnienia. Podstawa ta odniesiona została do § 271-273 rozporządzenia, a naruszenie wskazanych przepisów pełnomocnik skarżących upatrywał w przyjęciu, że pomimo niezachowania przez inwestorów odległości między budynkami, wymaganych przez § 271 rozporządzenia, prowadzone roboty budowlane nie zagrażają bezpieczeństwu pożarowemu ludzi, mienia lub środowiska. Tymczasem przepisy objęte podstawą kasacyjną, mieszczące się w Rozdziale 7 - Usytuowanie budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe, mają niezwykle rozbudowaną postać, dzielą się na szereg jednostek redakcyjnych; pierwszy z nich posiada kilkanaście punktów (część z nich dzieli się na dalsze jednostki), drugi - trzy punkty, a trzeci - sześć punktów. Również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, przytaczając te przepisy, nawiązano do nich w taki sam sposób w jaki oznaczono je w podstawie, nie sprecyzowano, która konkretnie jednostka redakcyjna miała zostać naruszona i jaką postać przybrało to naruszenie: przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, zgodnie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. Jak już wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnymi i wykluczone jest snucie domysłów, którego przepisu w istocie dotyczy podstawa kasacji. To uchybienie w zakresie konstrukcji podstawy kasacyjnej uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do zarzutu materialnego i tym samym znacznie osłabia skuteczność rozpoznawanej skargi kasacyjnej. Tym bardziej, że poza podstawami kasacyjnymi pozostawiono kluczowe w sprawie przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 Prawa budowlanego (ten ostatni przepis zastosował organ pierwszej instancji wstrzymując roboty budowlane) oraz art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 K.p.a. (na ich podstawie organ odwoławczy podjął reformatoryjne postanowienie o umorzeniu postępowania organu pierwszej instancji). Do tych zagadnień, lecz tylko w zakresie niezbędnym do odniesienia się do zarzutów skargi kasacyjnej realizowanych w granicy podstawy naruszenia przepisów postępowania, wypadnie jeszcze nawiązać.
Zarzuty procesowe obejmujące wyłącznie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. (nie zostały one powiązane z przepisami normującymi postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej), zatem odnoszące się do gromadzenia i oceny materiału dowodowego przez organ administracji nie są uzasadnione.
Nie można zgodzić się z poglądem pełnomocnika, że w toku postępowania administracyjnego nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a zebrany w tym postępowaniu materiał dowodowy był niewystarczający do wydania zaskarżonego postanowienia. Słusznie zaakcentował Sąd pierwszej instancji, że inwestorzy roboty budowlane związane z budową na działce nr [...] dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych (dwulokalowych) w zabudowie bliźniaczej rozpoczęli i prowadzili na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, którą jednocześnie zatwierdzony został projekt zagospodarowania działki i projekt architektoniczno - budowlany. Obowiązkiem inwestorów było zatem prowadzić roboty budowlane zgodnie z ustaleniami i warunkami pozwolenia na budowę. Z niezakwestionowanych przez skarżących ustaleń organu nadzoru budowlanego wynika, że na chwilę wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych nie były one wykonywane w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę i projekcie budowlanym. Ustalenia te znajdują pełne oparcie w treści protokołu z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 25 sierpnia 2021 r. i projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia 18 czerwca 2021 r.
Projekt budowlany przewidywał usytuowanie dwóch budynków w zabudowie bliźniaczej na działce nr [...] w odległości od granicy sąsiedniej działki nr [...] odpowiadającej wymogom określonym w § 12 ust. 1 rozporządzenia oraz w odległości 7,11 m od ściany zewnętrznej budynku gospodarczego na działce nr [...], co z kolei uznano za zgodne z przepisami rozporządzenia dotyczącymi sytuowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe (§ 271 i n.). Stwierdzono, że ściany konstrukcyjne zewnętrzne projektowanych budynków mieszkalnych i dachy z przykryciem są niepalne, nierozprzestrzeniające ognia, podobnie jak zabudowa na sąsiednich działkach. Z kolei w trakcie czynności kontrolnych, uwzględniając ówczesny stan budowy, nie stwierdzono wykonywania przez inwestorów robót w sposób odbiegający od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę i projektu budowlanego (ustalono jedynie odległość między budynkami mieszkalnymi i budynkiem gospodarczym wynosząca 7,35 m, a zatem nieco większą niż w projekcie).
Pełnomocnik skarżących nie twierdzi, że inwestorzy dopuścili się odstępstwa od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę, utrzymuje zaś, że zaprojektowana odległość między budynkami narusza przepisy techniczno - budowlane. W ścianie zewnętrznej budynku gospodarczego zwróconego w stronę działki inwestorów jest bowiem otwór okienny, czego nie przewidywał projekt, co już z tego powodu uniemożliwiało zaprojektowanie usytuowanie budynków mieszkalnych w odległości 7,11 m. Według pełnomocnika skarżących projekt budowlany w powyższym zakresie jest wadliwy, niezgodny z przepisami (zapewne pełnomocnikowi chodzi o wymóg zawarty § 271 ust. 1 rozporządzenia i niemożność zastosowania zmniejszenia odległości przewidzianej w ust. 9), w konsekwencji inwestorzy wykonują roboty budowlane niezgodnie z przepisami.
Wbrew jednak stanowisku pełnomocnika w przypadku wykonywania robót budowlanych na podstawie i zgodnie z pozwoleniem na budowę oraz projektem budowlanym, ale niezgodnie z przepisami, brak jest podstaw do ingerencji ze strony nadzoru budowlanego. Organ nadzoru budowlanego nie jest władny do wydania w takim przypadku postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Możliwość wstrzymania robót budowlanych także w przypadku, gdy roboty wykonywane są w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach nie dotyczy sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę. W taki sposób należy rozumieć użyty przez ustawodawcę w art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego zwrot "lub w przepisach". Odmienne jego rozumienie oznaczałoby możliwość zakwestionowania przez organ nadzoru budowlanego prawidłowości, czy wręcz legalności ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzonego nią projektu budowlanego (por. wyroki NSA z: 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 424/17, LEX nr 2611231, 17 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 443/18, LEX nr 2785279). Ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę korzysta z domniemania mocy obowiązującej (art. 16 K.p.a.). W przypadku gdy roboty budowlane są wykonywane w sposób nieodbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę i projekcie budowlanym, lecz niezgodnie z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, ingerencja organu nadzoru budowlanego jest możliwa dopiero po wyeliminowaniu z obrotu prawnego ostatecznej decyzji w jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych w przepisach procedury administracyjnej (zob. wyroki NSA z: 29 września 2015 r., sygn. akt II OSK 128/14, LEX nr 1987008, 16 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 2029/21, LEX nr 3825482). Dopóki decyzja nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego istnieje czasowa przeszkoda do wszczęcia postępowania naprawczego i wydania w jego ramach postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, a inwestor uprawniony jest do wykonywania robót budowlanych na warunkach określonych w decyzji.
Uwzględniając powyższe spostrzeżenia za nieusprawiedliwione należy uznać zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty procesowe.
Ustalenia organu nadzoru budowlanego w sprawie dotyczącej oceny legalności budynku gospodarczego i robót budowlanych w nim wykonanych, w tym istnienia otworu okiennego w ścianie zewnętrznej budynku zwróconej w stronę działki inwestorów, usytuowanego w odległości 2,10 m od granicy, na etapie postępowania przed organem nadzoru budowlanego w chwili orzekania nie miały znaczenia dla wyniku rozpoznawanej sprawy. Sądowi znany jest fakt, że decyzja PINB w Łańcucie z dnia 15 marca 2022 r., na którą powołano się w skardze kasacyjnej i wydana w następstwie odwołania od niej reformatoryjna decyzja PWINB w Rzeszowie z 3 czerwca 2022 r. zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 879/22, a postępowanie w tej sprawie przed organem nadzoru budowlanego nie jest zakończone. Również bez znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy pozostaje nieuwzględnienie w trakcie kontroli przez Sąd pierwszej instancji oceny technicznej R. C. (zbieżnej co do wniosków z postanowieniem (nie zaś decyzją) PINB z dnia 18 listopada 2021 r., uchylonym zaskarżonym postanowieniem) i to bez potrzeby powoływania się na przedłożenie jej w toku postępowania sądowego. Ocena rzeczoznawcy miała wykazać niezgodność zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę projektu budowlanego z przepisami rozporządzenia dotyczącymi sytuowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe, nie zaś wykonywania tych robót przez inwestorów w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
W tym kontekście należy powtórzyć, że pełnomocnik skarżących poza podstawami kasacyjnymi pozostawił art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, w szczególności nie zarzucił naruszenia tego przepisu przez jego niezastosowanie. Nie jest więc możliwe wypowiedzenie się w ramach kontroli instancyjnej co do dopuszczalności stosowania tego przepisu w stanie faktycznym sprawy, a zatem w przypadku wykonywania przez inwestorów robót budowlanych na podstawie pozwolenia na budowę i zgodnie z jego ustaleniami i warunkami. Tym niemniej wskazać trzeba, że stan zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie jest związany z wykonywaniem robót budowlanych w oparciu o udzielone pozwolenie na budowę, a zatem prowadzenia robót w sposób legalny. Gdyby bowiem stan zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia stanowił jednocześnie naruszenie wymogów określonych w przepisach w znaczeniu wynikającym z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, zbędne byłoby wyszczególnienie stanu zagrożenia jako dodatkowej przesłanki umożliwiającej organowi nadzoru budowlanego wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych (zob. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1081/21, LEX nr 3412464 i tamże podane dalsze orzeczenia).
Z tych wszystkich powodów, wobec braku podstaw branych pod rozwagę z urzędu, Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło