II OSK 2257/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-05-10

Skład orzekający: Marzenna Linska-Wawrzon, Anna Łuczaj, Dorota Jadwiszczok

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję PINB nakazującą wykonanie robót budowlanych, jest zgodna z prawem, w szczególności czy nie narusza rażąco przepisów prawa?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiająca stwierdzenia nieważności nie narusza prawa. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie prowadzi się ponownego postępowania dowodowego, a jedynie weryfikuje decyzję pod kątem wad kwalifikowanych. W niniejszej sprawie nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa, a ustalenia faktyczne organów i sądu pierwszej instancji były spójne i logiczne.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku M. R. o stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB). PWINB uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą J. I. wykonanie robót budowlanych przy stodole. M. R. zarzucał rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji GINB i PWINB. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. R., a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M. R. od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Stojek po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2453/14 w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2453/14, oddalił skargę M. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r., nr [...]. Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], odmówił stwierdzenia na wniosek skarżącego M. R. nieważności decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r., uchylającej w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ropczycach z dnia [...] marca 2012 r., nakazującą J. I. zrealizowanie w zakreślonym terminie robót budowlanych polegających na wykonaniu części ściany południowo - zachodniej budynku stodoły w dwóch przęsłach od jej zachodniego końca jako ściany oddzielenia przeciwpożarowego i umarzającej postępowanie organu I instancji w całości. M. R. złożył do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że decyzja Podkarpackiego WINB została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponadto w jego ocenie organ zlekceważył wydany w przedmiotowej sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2009 r. Po ponownym przeanalizowaniu sprawy GINB podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2014 r., że będąca przedmiotem postępowania nadzwyczajnego decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r. nie jest dotknięta żadną kwalifikowaną wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności wadą rażącego naruszenia prawa, co zarzuca skarżący. W ocenie organu nadzorczego w sprawie brak było podstaw do prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), dalej Prawo budowlane, odnośnie wybudowanej w 1970 r. na działce nr ew. [...] w Z. stodoły. W związku z tym, że postępowanie organu I instancji stało się bezprzedmiotowe, Podkarpacki WINB prawidłowo uchylił w całości decyzję PINB w R. z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych w budynku stodoły i umorzył postępowanie. Odnosząc się do okoliczności wydania kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym decyzji GINB wskazał, że pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w R. w dniu 28 października 2004 r. przeprowadzili oględziny na działce nr [...] w Z., należącej do J. I.. Podczas oględzin ustalili, że na tej nieruchomości znajduje się (m.in.) stodoła o wymiarach 9,95 m x 15,05 m, wybudowana w 1970 r. przez F. I. (ojca J. I.) na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 24 marca 1970 r. Stanowi ona budynek o filarach z cegły silikatowej, natomiast ściany między filarami wypełnione są deskami. Z dalszych ustaleń dokonanych przez PINB w R. wynika, że inwestor realizując przedmiotową inwestycję odstąpił od warunków pozwolenia na budowę. Z kopii szkicu sytuacyjnego parceli F. I. wynika, że projektowana stodoła powinna mieć wymiary 6,50 m x 14,01 m. Natomiast jej wymiary po wybudowaniu wynosiły 9,95 m x 15,05 m. Budynek został przesunięty w kierunku południowym oraz bliżej granicy z działką sąsiednią nr [...], należącą do skarżącego. Ze szkicu sytuacyjnego stanowiącego załącznik do protokołu oględzin z dnia 10 kwietnia 2006 r. (dotyczącego działki nr [...] w Z.) wynika, że budynek stodoły na działce nr [...] w Z. usytuowany jest od granicy działki nr [...] (należącej do A. i M. R.) w odległości 2,96, 3,12, 3,26 i 4,35 m. Odległość budynku stodoły od budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] wynosi natomiast 6,35 m. PINB w R. stwierdził, że usytuowanie stodoły na działce nr [...] w Z. względem budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr [...] narusza przepisy Zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. (Dz. Urz. MB. z 1966r. Nr 10, poz. 44) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, w związku z czym wydał decyzję z dnia 9 listopada 2006 r., którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r. nakazał J. I. wykonać w zakreślonym terminie roboty budowlane polegające na wykonaniu ściany murowanej pełnej w budynku stodoły na całej długości pomiędzy istniejącymi filarami od strony działki nr ew. [...], w celu doprowadzenia stodoły do stanu zgodnego z prawem. Podkarpacki WINB decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 9 listopada 2006 r. Następnie GINB wskazał, że sprawa budynku stodoły rozpoznawana była przez sądy administracyjne. Po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1154/08, którym uchylono wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 stycznia 2008 r, sygn. akt. II SA/Rz 366/07 i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 691/09, uchylił decyzję Podkarpackiego WINB z dnia [...] lutego 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2006 r. nakazującą J. I. wykonanie w budynku stodoły ściany pełnej murowanej jako ściany oddzielenia przeciwpożarowego. W dalszej kolejności GINB wskazał, że zgodnie z § 73 ust. 10 pkt 2 Zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, dopuszcza się wykonanie elementów konstrukcji z materiałów łatwo zapalnych w stodołach i szopach o powierzchni zabudowy do 600 m 2 i kubaturze do 2500 m 3. Zgodnie zaś z § 20 Zarządzenia dla szop i stodół oraz baraków ze ścianami z drewna lub innych materiałów palnych, odległości od innych budynków, nie osłoniętych ścianą przeciwpożarową, powinny wynosić co najmniej 25m. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w chwili budowy stodoły na działce sąsiedniej nr [...] nie istniał budynek inwentarski, była to działka niezabudowana. W związku z tym budynek stodoły w dacie jego budowy nie naruszał przepisów Zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. Budynek inwentarski w/g projektu indywidualnego na działce nr [...] w Z. został bowiem wybudowany później niż stodoła na działce nr [...] w Z.. Potwierdza to znajdujący się w aktach sprawy plan realizacyjny projektowanego budynku stodoły przez inwestora F. I. (k. 135 akt I instancji oznaczonych nr NB.7355-2/21/04), stanowiący załącznik do pozwolenia na budowę stodoły z dnia 24 marca 1970 r., nr BUA.I-6011/5/158/70. Potwierdza to także plan zagospodarowania parceli M. R. dotyczący projektowanego budynku inwentarskiego (k. 124 akt I instancji oznaczonych nr NB.7355-2/21/04), stanowiący załącznik do pozwolenia na budowę tego budynku wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy w Sędziszowie z dnia 26 stycznia 1976 r. W konsekwencji, celem stworzenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego nakazano zamurowanie okna w budynku inwentarskim M. R.. W przekonaniu GINB, w związku z brakiem przesłanek do prowadzenia postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego, prawidłowo Podkarpacki WINB uchylił w całości decyzję PINB w Ropczycach z dnia [...] marca 2012 r. i umorzył postępowanie organu I instancji w całości. W skardze na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. M. R. zarzucił naruszenie: - art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i tym samym nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, podczas gdy w niniejszej sprawie dokładna analiza materiału dowodowego i ewentualne uzupełnienie stanu faktycznego w sposób bezsprzeczny wykazałoby, że decyzja GINB z dnia [...] września 2014 r. oraz decyzja ją poprzedzająca z dnia [...] lipca 2014 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa; - art. 80 i art. 8 k.p.a. poprzez przyjęcie w oparciu o część materiału dowodowego, że J. I. wybudował stodołę zgodnie z przepisami Zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r., podczas gdy zebrany materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, iż wskazane wyżej okoliczności zostały udowodnione; - wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego i poczynienie na skutek tego ustaleń niemających nic wspólnego z rzetelnie wywiedzionymi okolicznościami i faktami w niniejszej sprawie, poprzez bezzasadne przyjęcie, że budynek M. R. nie istniał na działce nr [...] w dacie budowy stodoły na działce nr [...] należącej do J. I.; - art. 156 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że nie zachodzi w niniejszej sprawie nieważność decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia [...] września 2014 r. oraz decyzji jej poprzedzającej z dnia [...] lipca 2014 r., podczas gdy decyzje te wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa; - naruszenie art. 48 i art. 108 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i przyjęcie, że rzekoma zgodność stodoły na działce nr [...] z przepisami Zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. powoduje, iż ustalona w toku postępowania samowola nie musi zostać naprawiona przez wykonanie prac dokładnie określonych decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 26 marca 2012 r.. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz decyzji ją poprzedzającej wraz zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że miał pozwolenie na budowę budynku inwentarskiego na działce nr ewid. [...] położonej w Z. - decyzja z dnia [...] stycznia 1976 r. nr [...] i budynek ten został wybudowany zgodnie z pozwoleniem i warunkami w nim zawartymi, wszystkie odległości są zachowane tak jak wskazano w pozwoleniu. Odmienne ustalenia organu nie są prawdziwe, bowiem nie można przyjąć, że budynek powstały zgodnie z prawem ma być dostosowany do budynku powstałego bez jakichkolwiek pozwoleń, tj. do budynku zbudowanego na działce nr ewid. [...] położonej w Z.. Skarżący dodatkowo wskazał, że jego budynek powstał wcześniej niż budynek na działce nr ewid. [...], co potwierdzają zeznania świadków. Skarżący podniósł także, że organ w sposób całkiem dowolny przyjął, iż stodoła J. I. jest zgodna z przepisami Zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. Wskazał, że nieprawdą jest, iż stodoła została wybudowana wcześniej niż budynek inwentarski na działce nr [...], a więc skoro ta podstawa upada, to nie można twierdzić, iż stodoła została postawiona zgodnie z tym Zarządzeniem, bowiem nie zostały spełnione narzucone nim wymagania. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji z dnia 11 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę stwierdził, że decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. nie narusza prawa. Sąd I instancji podkreślił, że kontrolowana decyzja została wydana w trybie stwierdzenia nieważności. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. jest nadzwyczajnym trybem postępowania, a jego celem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Sąd Wojewódzki stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo ustalił, iż kontrolowana w trybie nadzoru decyzja Podkarpackiego WINB z dnia [...] marca 2014 r. nie jest dotknięta żadną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego podyktowane było bowiem wiążącą oceną prawną i wskazaniem co do dalszego postępowania, zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 691/09. Wyrokiem tym uchylona została decyzja Podkarpackiego WINB z dnia [...] lutego 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzja PINB w Ropczycach z dnia [...] listopada 2006 r., nakazująca J.I. wykonanie w budynku stodoły ściany pełnej murowanej jako ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Uchylając obie decyzje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznawał sprawę ponownie po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1154/08 i zgodnie z art. 190 P.p.s.a. był związany wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, związany stanowiskiem NSA wskazał, że "organy błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy przyjmując, że do rozstrzygnięcia wystarczającym będzie poczynienie ustaleń tylko w zakresie samowoli dokonanej przez ojca skarżącego. Działanie takie należy uznać za niewłaściwe, skoro stodoła skarżącego oraz budynek inwentarski sąsiada wzniesione są z naruszeniem warunków pozwolenia na budowę oraz przepisów techniczno-budowlanych. Istnienie takiego stanu zobowiązuje organy nadzoru budowlanego do prowadzenia postępowania w stosunku do obu podmiotów i rozważenia konieczności nałożenia stosownych obowiązków z art. 51 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego na oba podmioty (...). Organy powinny rozważyć możliwość ugodowego załatwienia sprawy, a w sytuacji gdyby to było niemożliwe, do nałożenia stosownych nakazów przy uwzględnieniu czasu w jakim zrealizowano obiekty budowlane na działkach objętych postępowaniem". Ponieważ nie doszło do zawarcia ugody, decyzją z dnia [...] marca 2012 r. PINB w R. nakazał J. I. wykonać w zakreślonym terminie roboty budowlane polegające na wykonaniu części ściany południowo - zachodniej budynku stodoły, w dwóch przęsłach od jej zachodniego końca, jako ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Natomiast w stosunku do budynku inwentarskiego skarżącego M. R. został wydany nakaz wykonania robót budowlanych polegających na demontażu okna i zamurowaniu otworu pustakami szklanymi (luksferami) celem utworzenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Kontrolowaną w trybie nadzwyczajnym decyzją Podkarpacki WINB uchylił w całości dotycząca stodoły wybudowanej przez F. I. decyzję PINB w R. z dnia [...] marca 2012 r. i umorzył postępowanie organu I instancji w całości. Organ ten podzielił ustalenia tego organu dotyczące czasu, w jakim zrealizowano oba budynki położone na sąsiednich działkach. Z ustaleń tych wynika, że stodoła została wybudowana na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 24 marca 1970 r., natomiast budynek inwentarski został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 26 stycznia 1976 r. Potwierdzają to znajdujące się w aktach sprawy dokumenty. Z uzasadnienia kontrolowanej decyzji wynika, że w chwili budowy stodoły działka sąsiednia była niezabudowana, dlatego budynek stodoły w dacie jego budowy nie naruszał przepisów Zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. Ponieważ zgodność z warunkami technicznymi została zachowana, brak było podstaw prawnych do prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 51 Prawa budowlanego. W związku z czym kontynuowanie postępowania stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Sąd Wojewódzki stwierdził, że biorąc pod uwagę ustalony w sprawie stan faktyczny GINB trafnie ocenił, iż weryfikowana decyzja nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa oraz pozostałymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a.. W przekonaniu WSA w Warszawie zarzuty sprowadzające się do zakwestionowania ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie mogą zostać uwzględnione, ponieważ organ nadzorczy nie ustala na nowo stanu faktycznego, lecz opiera się o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W przedmiotowej sprawie oparł się o ustalenia wynikające z obu decyzji o pozwoleniu na budowę i załączonej do niej dokumentacji. Miał również na uwadze wiążącą ocenę prawną z której wynikało, że do doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wystarczy, aby jeden z budynków posiadał od strony budynku sąsiedniego ścianę przeciwpożarową bez otworów. Sąd I instancji podkreślił, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ nadzorczy nie prowadzi postępowania wyjaśniającego w zakresie, o jakim mowa w art. 7 i 77 § 1 k.p.a., lecz dokonuje kontroli legalności ostatecznej decyzji administracyjnej z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanej decyzji. W sprawie taka ocena została dokonana w sposób prawidłowy dlatego uznając, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. R. wniósł skargę kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W ocenie skarżącego kasacyjnie wyrok ten został wydany z naruszeniem prawa procesowego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zw. z art 134 § 1 P.p.s.a. oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r., co należy kwalifikować jako rażące naruszenie prawa; - art. 106 § 3 P.p.s.a. - poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez Sąd I instancji w sposób szczegółowy postępowania dowodowego w zakresie dowodów z dokumentów tj. akt i decyzji zalegających w aktach pozwolenia na budowę skarżącego, w tym protokołu zeznań świadków odnośnie terminu wybudowania budynku gospodarczego na działce [...], zaświadczenia z PZU o dacie wybudowania tego budynku oraz faktu przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, wyznaczającego nowe usytuowanie budynków względem siebie i granicy obu nieruchomości; - art. 106 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 P.p.s.a. - poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu uzupełniającego w postaci analizy akt postępowania w sprawie pozwolenia na budowę M. R. i konfrontacji tych akt z aktami pozwolenia na budowę F. I. w sytuacji, gdy obie te sprawy są ze sobą powiązane merytorycznie, dowody zawarte w obu aktach mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a przeprowadzenie tych dowodów nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania, natomiast brak zbadania tych akt spowodował ustalenie błędnego stanu faktycznego oraz pozbawił stronę skarżącą możności obrony swoich praw; - art. 133 § 1 P.p.s.a. - poprzez wydanie wyroku bez zapoznania się z kompletnymi aktami sprawy w sytuacji, gdy całokształt materiału dowodowego w postaci zeznań świadka W. I. oraz świadków S. B. i J. M., akt budowlanych obu budynków, dowodu ubezpieczenia budynku M. R. znajdującego się w aktach sprawy, co do faktu ubezpieczenia tego budynku w 1970 r., bezsprzecznie wskazuje na konieczność uwzględnienia skargi; - art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający kontrolę kasacyjną orzeczenia i pozbawiający stronę postępowania informacji o powodach uwzględnienia skargi. Skarżący kasacyjnie podkreślił, że już sama logika i tok rozumowania organów, a następnie Sądu I instancji, nie mieści się granicach swobodnej oceny dowodów, ponieważ zaskarżony wyrok oraz wcześniejsze decyzje i orzeczenia bazują na założeniu, że skoro nie da się ustalić dokładnych dat wybudowania obu budynków, a strony nie chciały zawrzeć ugody, to należy obie strony obarczyć odpowiedzialnością. W przekonaniu autora skargi kasacyjnej takie rozumowanie jest błędne i nie zasługuje na aprobatę. Wszystkie bowiem dowody jednoznacznie wskazują, że budynek gospodarczy na działce skarżącego o nr ewid. [...] powstał wcześniej niż budynek na działce [...]. Żaden organ ani Sąd nie dowiodły swojego stanowiska odnośnie terminu wybudowania stodoły. Nie można upraszczać (jak czynią to organy administracji a potem Sąd), że skoro w ocenie tych podmiotów nie sposób ustalić pewnych faktów i dowodów, to obowiązki powinno się nałożyć na obie strony, zwłaszcza, że żaden z organów, a tym bardziej organ u którego znajdowały się akta dotyczące budowy na działce F. I. nie tłumaczy, w jaki sposób mogła zaginąć część akt, a organ nie podejmował żadnych kroków zmierzających do odtworzenia tych akt oraz dokumentów tam się znajdujących. W rzeczywistości budynek skarżącego kasacyjnie został wybudowany w 1970 r. na podstawie pozwolenia (decyzji) z dnia 22 marca 1968 r., które zostało przedłużone decyzją z dnia [...] marca 1970 r. na okres 2 lat, a więc zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami. Skarżący kasacyjnie wskazał także, że organy administracji, a następnie Sąd l Instancji w sposób nieprawidłowy zinterpretowały zdjęcia lotnicze, stwierdzając, że budynek inwentarski na działce [...], stanowiącej własność M. R. nie jest uwidoczniony na zdjęciach z 1974, z kolei na działce nr [...] mieścił się budynek o nieco innej lokalizacji. Okoliczności związane z faktem rozmieszczenia budynków na obu działkach w latach, w których były wykonywane zdjęcia lotnicze, również nie zostały wykazane. Tymczasem stodoła na działce nr [...] została wybudowana w miejscu dawnej stajni, więc wynika z tego, że musiała jakaś budowla istnieć w 1974 r. rzekomo w okresie, gdy były robione zdjęcia lotnicze. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który - w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego - nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a.. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postaci naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne jej rozumienie, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. W przypadku drugiej podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. ustawa wymaga ponadto, aby skarżący wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą wyłącznie naruszenia przepisów postępowania. Należy na wstępie podkreślić, że kontrolowane przez WSA w Warszawie postępowanie prowadzone było w trybie nadzwyczajnym, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, zatem ocena tych decyzji powinna nastąpić wyłącznie w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W postępowaniu nieważnościom, co do zasady, nie prowadzi się ponownego postępowania dowodowego, a jedynie postępowanie pod kątem przesłanek nieważności decyzji. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest sprawa procesowa: "rozpoznanie i rozstrzygnięcie w trybie unormowanym przepisami prawa procesowego [...] zgodnego z przepisami, głównie materialnego prawa administracyjnego, rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej, [...] jej prawidłowości, pod kątem kwalifikowanych wad prawnych decyzji administracyjnej kończącej postępowanie zwykłe lub nadzwyczajne. W postępowaniu tym organ nie może jednak przejść do ponownego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W przeciwieństwie do pozostałych dwóch trybów postępowania nadzwyczajnego, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przedmiot tego postępowania został ograniczony wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy procesowej" (B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP 2001, z. 8, s. 31; por. też wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., I OSK 1021/13, LEX nr 1655816, zgodnie z którym w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie dokonuje się - jak w postępowaniu zwykłym - oceny przysługujących stronie uprawnień lub ciążących na niej zobowiązań, a ocenia się legalność decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. dotyczy naruszenia przepisów materialnych, kompetencyjnych i procesowych. W większości pojęcie rażącego naruszenia prawa odnosi się do przepisów materialnych, jednak się do tego nie ogranicza. W przekonaniu składu orzekającego NSA, w okolicznościach przedmiotowej sprawy WSA w Warszawie zasadnie ocenił postępowanie prowadzone przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jako prawidłowe, zaś wnioski sformułowane na podstawie wyników tego postępowania jako całkowicie spójne, logiczne i uprawnione. Wywiedzione tą drogą ustalenia faktyczne nie naruszają bowiem granic swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art. 80 k.p.a. Prawidłowo także Sąd Wojewódzki, dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, oparł się na dowodach znajdujących się w aktach sprawy i szczegółowo zanalizowanych w uzasadnieniu decyzji. Zatem także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 133 P.p.s.a. należy ocenić jako niezasadny. Nie doszło także do naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 106 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 P.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z urzędu w postaci analizy akt postępowania w sprawie pozwolenia na budowę M. R. i konfrontacji tych akt z aktami pozwolenia na budowę F. I.. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że obie sprawy są ze sobą powiązane merytorycznie, dowody zawarte w obu aktach mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a przeprowadzenie tych dowodów nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania, natomiast brak zbadania tych akt spowodował ustalenie błędnego stanu faktycznego oraz pozbawił stronę skarżącą możności obrony swoich praw. Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Natomiast zgodnie z art. 106 § 3. P.p.s.a. "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń, co oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym odmiennego ustalania stanu faktycznego sprawy, a do tego w istocie zmierza stanowisko skarżącego kasacyjnie. W orzecznictwie NSA zwraca się uwagę, że "Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Jedynie w drodze wyjątku, zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów. Nie jest natomiast jego rolą uzupełnianie materiału dowodowego" (por. wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2016 r., I GSK 1792/14). Ponadto dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2012 r., II OSK 840/11, LEX nr 1252207). Autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wykazał, aby konieczne było na etapie kontroli decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności dokonywanie z urzędu ustaleń dotyczących prawidłowości stanu faktycznego stanowiącego podstawę decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut art. naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób uniemożliwiający kontrolę kasacyjną orzeczenia. Zgodnie z jego dyspozycją uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten, normując treść uzasadnienia wyroku, stanowi na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odzwierciedlenie wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady budowania zaufania do organów państwa. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. mamy więc do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 15 lutego 2008 r., II OSK 24/07, CBOSA). W niniejszej sprawie Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., albowiem wskazując jako podstawę prawną wyroku przepis art. 151 P.p.s.a. wyjaśnił w wyczerpujący sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia w odniesieniu do zebranego materiału dowodowego sprawy i wypowiedział się co do wszystkich kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zarzutów zawartych we wniesionej skardze. Pozbawiony uzasadnionych podstaw jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zw. z art 134 § 1 P.p.s.a. oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r., co należy kwalifikować jako rażące naruszenie prawa. Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny stwierdza nieważność kontrolowanej decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Uzasadniając powyższy zarzut, postawiony zaskarżonemu wyrokowi WSA w Warszawie, autor skargi kasacyjnej nie wskazał jednak na jakiekolwiek przesłanki nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r., a ta właśnie decyzja była przedmiotem kontroli i tylko w stosunku do tej decyzji Sąd i instancji mógł powyższy przepis zastosować. Do naruszenia wskazanego przepisu nie mgło dojść natomiast poprzez "brak stwierdzenia nieważności decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r.". Oceniając całokształt zarzutów skargi kasacyjnej należy podkreślić, że zarówno Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, jak i Sąd I instancji w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku szczegółowo przeanalizowały wszystkie istotne w sprawie kwestie w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy. Na podstawie dokonanej oceny zasadnie przyjęto, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r,, ponieważ przy wydaniu decyzji nie doszło do rażącego naruszenia prawa. W przekonaniu składu orzekającego NSA skarga kasacyjna tego stanowiska skutecznie nie podważyła. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło