II OSK 2387/20

Dnia 21 października 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 21 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. W. i J. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1379/19 w sprawie ze skargi B. W. i J. W. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] wsi R. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 11 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1379/19, powołując się na art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., odrzucił skargę B. W. i J. W. na uchwałę Rady Gminy [...] z [...] marca 2017 r., nr [...], w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] wsi R. Skarżące w skardze kwestionowały ustalenia zaskarżonego planu miejscowego w zakresie przeznaczenia działki nr [...] na oczyszczalnię ścieków i punkt selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Uzasadniając naruszenie interesu prawnego powołały się na prawo własności i współwłasności działki nr [...] (B. W.) oraz działek nr [...] i nr [...] (J. W.), położonych - jak twierdziły - w bezpośrednim sąsiedztwie terenu przeznaczonego na oczyszczalnię ścieków i punkt selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, podnosząc oddziaływanie tego rodzaju obiektu budowlanego na nieruchomości sąsiednie oraz oddziaływanie związane z koniecznością urządzenia drogi dojazdowej do tego terenu. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżące nie wykazały, iż zaskarżona uchwała narusza ich interes prawny w sposób bezpośredni i realny. Stwierdził, że nie są prawdziwe twierdzenia skarżących, że nieruchomości, których są właścicielkami znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie terenu, na którym ma powstać oczyszczalnia ścieków i punkt selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Wskazał, że odległość w linii prostej od tych nieruchomości do terenu przeznaczonego w zaskarżonym planie na oczyszczalnię ścieków i punkt selektywnej zbiórki odpadów komunalnych wynosi ponad osiemdziesiąt metrów od działki nr [...] i ponad sto metrów od działki nr [...] oraz że działki te od tego terenu są oddzielone torami kolejowymi. Stwierdził też, że obawy skarżących dotyczące ewentualnego przeprowadzenia obok ich nieruchomości drogi dojazdowej do oczyszczalni ścieków i punktu selektywnej zbiórki odpadów komunalnych są oparte na domysłach i domniemaniach. Według Sądu pierwszej instancji zaskarżona uchwała w żaden sposób nie reguluje przebiegu drogi dojazdowej do oczyszczalni ścieków i punktu selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Odnosząc się do twierdzenia, że zostały już podjęte prace geodezyjne w związku z wytyczeniem drogi Sąd stwierdził, iż są to jedynie czynności faktyczne, zaś gdy w przyszłości zostaną podjęte kroki prawne w celu wytyczenia drogi na nieruchomościach skarżących i ich wywłaszczenia, to skarżące będą stronami tych postępowań. W ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżona uchwała przewiduje jedynie lokalizację oczyszczalni ścieków i punktu selektywnej zbiórki odpadów komunalnych i to w znacznej odległości od nieruchomości stanowiących własność skarżących w związku z czym ich obawy dotyczące lokalizacji drogi dojazdowej na nieruchomościach stanowiących ich własność nie mogą być uznane za realne i konkretne. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżące posiadają jedynie interes faktyczny w rozstrzygnięciu sprawy zgodnie ze swoim żądaniem. W skardze kasacyjnej, zaskarżając postanowienie Sądu pierwszej instancji w całości, skarżące zarzuciły naruszenie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zaskarżona uchwała, w zakresie w jakim przeznacza działkę nr [...] na oczyszczalnię ścieków i punkt selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, nie narusza interesu prawnego skarżących wynikającego z prawa własności nieruchomości. Uzasadniając skargę kasacyjną powołano się m.in. na art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 140 k.c. We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Organ administracji w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane ustalenie Sądu pierwszej instancji dotyczące odległości w jakiej znajdują się nieruchomości, których właścicielkami są skarżące, od działki nr [...], przeznaczonej zaskarżonym planem miejscowym na oczyszczalnię ścieków i punkt selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Z akt sprawy wynika ponadto, że nieruchomości, których właścicielkami są skarżące, nie zostały objęte zaskarżonym planem. W ocenie NSA rozpoznającego sprawę z uwagi na to, że działka nr [...] została zaskarżonym planem przeznaczona na oczyszczalnię ścieków i punkt selektywnej zbiórki odpadów komunalnych plan ten narusza interes prawny skarżących wynikający z przysługującego im prawa własności nieruchomości. W orzecznictwie NSA przyjmuje się, że plan miejscowy może naruszać interes prawny właścicieli nieruchomości nawet wtedy, gdy nieruchomości te nie są objęte tym planem miejscowym. Naruszenie przez plan miejscowy interesu prawnego właścicieli nieruchomości znajdujących się poza obszarem objętym planem wynika ze znaczenia jakie ma plan miejscowy dla prawa sąsiedzkiego (wyrok NSA z 4 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1508/11, wyrok NSA z 14 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 2140/12, postanowienie NSA z 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1103/20). Wpływ planu miejscowego na zakres prawa własności nieruchomości, która jest objęta planem miejscowym, jest w świetle art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 778 ze zm.) oczywisty. Natomiast wpływ planu miejscowego na zakres wykonywania prawa własności nieruchomości położonych poza obszarem planu miejscowego wynika z art. 144 k.c. Skoro bowiem właściciel nieruchomości objętej planem miejscowym będzie mógł z tej nieruchomości korzystać w sposób określony w planie miejscowym, to właściciele sąsiednich nieruchomości, w tym znajdujących się poza obszarem planu miejscowego, będą musieli więcej znosić. W świetle art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie ulega też wątpliwości, że ustawodawca przewidział ochronę interesu prawnego właścicieli nieruchomości przy zagospodarowaniu terenów należących do innych podmiotów. Ochrona takiego interesu prawnego może mieć miejsce już w chwili podejmowania decyzji o przeznaczeniu określonego terenu, czyli m.in. podczas uchwalania planu miejscowego. W ocenie NSA powinno być regułą, że właściciele nieruchomości, których prawo własności nieruchomości może doznać ograniczeń na skutek przyznania w planie miejscowym właścicielowi innej nieruchomości prawa do określonego sposobu zagospodarowania nieruchomości, mogą poddać plan miejscowy ocenie co do jego zgodności z prawem poprzez zaskarżenie planu do sądu administracyjnego. Uwzględniając tę regułę w sytuacjach niejednoznacznych należy prawo stosować tak, aby właściciel nieruchomości był uprawniony do poddania planu miejscowego ocenie co do zgodności z prawem. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Nie ulega wątpliwości, że oczyszczalnia ścieków i punkt selektywnej zbiórki odpadów komunalnych może powodować immisje oddziałujące na nieruchomości sąsiednie. Nie sposób jednak jednoznacznie określić jaki zakres tych immisji będzie stanowił o naruszeniu interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 446 ze zm.). W związku z tym w ocenie NSA rozpoznającego sprawę, kierując się wskazaną wyżej regułą, należało uznać, że interes prawny skarżących został naruszony zaskarżoną uchwałą. Zaznaczyć należy, że przyjęcie, iż skarżące są uprawnione do wniesienia skargi na zaskarżony plan miejscowy nie przesądza o tym, że plan ten zostanie uznany za niezgodny z prawem. Dopuszczalność skargi skarżących oznacza jedynie to, że Sąd pierwszej instancji będzie zobowiązany ocenić, czy zaskarżony plan został uchwalony zgodnie z prawem. Mając powyższe na uwadze NSA uznał, że skarga kasacyjna jest zasadna, gdyż Sąd pierwszej instancji naruszył przytoczony w podstawach kasacyjnych art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. W tym stanie rzeczy NSA na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.