II OZ 1004/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 27 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Spółki "R" Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 498/11 o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi Spółki "R" Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] marca 2011 r., Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie zbiorowego odprowadzania ścieków postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Postanowieniem z dnia 6 września 2011 r. (sygn. akt SA/Gd 498/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) odmówił Spółce R. Sp. z o.o. w K. przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że zarządzeniem z 9 czerwca 2011 r. wezwano pełnomocnika skarżącej spółki do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie dokumentu pełnomocnictwa w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłkę z wezwaniem skierowaną do Kancelarii Radcy Prawnego M. F. odebrała w dniu 20 czerwca b.r. A. P. Brak skargi nie został usunięty w przepisanym terminie. W dniu 7 lipca 2011 r. pełnomocnik Spółki wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu wskazując, że przesyłkę z wezwaniem do usunięcia braków odebrała jej córka A. P., która jej o powyższym nie poinformowała. Pełnomocnik oświadczyła, iż przesyłkę znalazła wśród prasy w dniu 3 lipca 2011r. Wskazała również na swoją nieobecność w domu w którym prowadzi Kancelarię w dniu 20 czerwca 2011 r. Na żądanie Sądu A. P. złożyła pisemne oświadczenie o okolicznościach związanych z odbiorem przesyłki. Z oświadczenia tego wynika, że odebranej w dniu 20 czerwca br. korespondencji skierowanej do Kancelarii nie przekazała matce, położyła ją na czasopismach leżących na etażerce w jednym z pokoi. W ocenie Sądu pierwszej instancji powyższe okoliczności nie uzasadniają przywrócenia terminu. Nie można bowiem przyjąć, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy pełnomocnika. Skoro radca prawny prowadzi Kancelarię w domu, w którym mieszkają członkowie jego rodziny to powinien tak zorganizować swoje miejsce pracy, aby z winy domowników nie zaniedbywał swoich obowiązków. Sąd zauważył, że jeśli pełnomocnik dopuszczał możliwość odbioru korespondencji związanej z jego zawodowymi sprawami w miejscu stanowiącym jednocześnie miejsce zamieszkania i lokal prowadzonej działalności przez inną osobę (domownika), to ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania tych osób (domowników) w tym przedmiocie. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka R. Sp. z o.o. w K. reprezentowana przez radcę prawnego M. F., zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż z winy strony skarżącej nastąpiło nieuzupełnienie braków formalnych skargi w zakreślonym przez Sąd siedmiodniowym terminie oraz naruszenie art. 72 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie faktu braku oświadczenia domownika, który odebrał pismo sądowe, o podjęciu się oddania przedmiotowego pisma adresatowi, co w związku z tym nie wywołuje skutku doręczenia zastępczego, gdyż doręczenie było nieprawidłowe. W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania procesowego w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca stwierdziła, że nie można przypisać winy adresatowi przesyłki gdy zaniedbania w przekazaniu przesyłki dopuścił się domownik. Spółka podkreśliła, że zasadą jest doręczanie pism bezpośrednio ustanowionemu pełnomocnikowi. Przepis art. 72 § 1 p.p.s.a. określa dozwolone przypadki doręczenia przesyłki do rąk innej osoby niż adresat, tj. domownikowi, administracji domu, dozorcy. Doręczenie zastępcze tylko wtedy jest skuteczne, jeżeli spełnione zostaną warunki w nim wymienione: 1) adresat zamieszkuje pod adresem wskazanym w przesyłce, ale jest nieobecny, 2) pismo przyjmuje osoba wymieniona w art. 72 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 3) osoba odbierająca pismo zobowiąże się do jego oddania adresatowi, 4) w razie dokonania doręczenia zastępczego do rąk innej osoby niż domownik doręczyciel zamieści zawiadomienie o tym w skrzynce na korespondencję lub gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania. Jeżeli z pokwitowania odbioru przesyłki nie wynika, że domownik podjął się oddania pisma adresatowi, fakt odebrania przesyłki przez domownika nie wywołuje skutku doręczenia zastępczego, gdyż doręczenie jest nieprawidłowe. W przypadku braku oświadczenia domownika, złożonego doręczycielowi, o podjęciu się oddania przesyłki adresatowi /niemożliwość doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 72 § 2 p.p.s.a., przesyłka winna być awizowana – art. 73 § 1 p.p.s.a./. Skarżąca podniosła, że z pokwitowania odbioru przesyłki nie wynika, iż domownik podjął się oddania pisma adresatowi. Gdyby z samego statusu domownika wynikał obowiązek takiej osoby do podjęcia się oddania pisma adresatowi, to warunek ten nie zostałby zawarty w przepisie art. 72 § 1 p.p.s.a. Skarżąca podkreśliła, że organ nie wyjaśnił, czy A. P. kwitując odbiór przesyłki podjęła się oddania jej adresatowi. Gdyby okazało się, że córka adresata nie podjęła się oddania przesyłki, to doręczenie należałoby uznać za nieprawidłowe. Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu, iż radca prawny prowadząc kancelarię w domu, w którym mieszkają członkowie jej rodziny niewłaściwie zorganizował miejsce pracy. Zdaniem skarżącej radca prawny M. F. starannie zorganizowała swoje miejsce pracy w zakresie odbioru przesyłek sądowych, gdyż jedynymi przyjętymi sposobami odbioru korespondencji listownej poleconej był osobisty odbiór od listonosza, bądź osobisty odbiór na podstawie dokumentu awizo w placówce pocztowej. Pełnomocnik Skarżącej nie udzielił nikomu upoważnienia do odbioru korespondencji sądowej i przesyłek skierowanych do Kancelarii. W konkluzji zażalenia podkreślono, iż stanowisko Sądu o braku szczególnej staranności pełnomocnika w zakresie odbioru przesyłek sądowych nie jest oceną obiektywną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Jak wynika z analizy akt sprawy wezwanie to odebrane zostało w dniu 20 czerwca 2011 r. przez A. P. – córkę pełnomocnika skarżącej, na co wskazuje jej czytelny podpis na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki zawierającej wezwanie. Doręczyciel na dowodzie doręczenia oznaczył, iż przesyłkę doręczył "organowi uprawnionemu do reprezentowania adresata przed sądem; pracownikowi upoważnionemu do odbioru pism sądowych". Na tej podstawie Sąd pierwszej instancji przyjął, iż doszło do doręczenia zastępczego w rozumieniu art. 72 p.p.s.a. poprzez odebranie przesyłki przez dorosłego domownika. Powołany powyżej art. 72 p.p.s.a. stanowi, iż jeśli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu lub dozorcy, jeśli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania pisma. Przypomnieć też należy, iż ze względu na szczególny charakter doręczenia zastępczego i jego funkcje, doręczenie zastępcze nie może stanowić zamknięcia drogi do sądowej ochrony interesów strony. Sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności związane z prawidłowością doręczenia dokonanego w sposób zastępczy, a w szczególności, czy pismo dotarło do rąk adresata (por. postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OZ 799/08). Zauważyć jednak należy, ze sama ewentualna prawidłowość doręczenia przesyłki nie wyłącza wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy adresata, w szczególności z przyczyn leżących po stronie osób, do których rąk doręczenie nastąpiło. Dotyczy to także doręczenia przesyłki dorosłemu domownikowi adresata, jeżeli nie doręczył on pisma adresatowi lub uniemożliwił adresatowi zapoznanie się z treścią tego pisma (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 1973r sygn. I CZ 157/72, OSNC 1973/12/215 ). Do przyczyn, które mogą uzasadniać przywrócenie uchybionego terminu, niezależnych od strony, można zatem zaliczyć także takie działanie lub zaniechanie osoby, która nie przekazuje adresatowi doręczonego jej pisma, mimo iż do tego się zobowiązała. Strona nie może bowiem ponosić konsekwencji procesowych takiego zachowania się tej osoby, na które nie miała żadnego wpływu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2002 r. sygn. akt III KZ 85/01, OSP 2002/20/130, postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 742/09 niepublik, postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 92/10 – cbois.nsa.gov.pl) Mając powyższe na uwadze uznać należy, że WSA w Gdańsku w niniejszej sprawie nie dokonał analizy jej całokształtu, bowiem nie rozpatrzył wszystkich argumentów podniesionych przez stronę we wniosku o przywrócenie mu uchybionego terminu do usunięcia braków formalnych skargi. W szczególności nie ustosunkował się do okoliczności z powodu których córka pełnomocnika – A. P. nie przekazała radcy prawnemu M. F. odebranej korespondencji. Jak wynika z oświadczenia A. P., w dniu 20 czerwca 2011 r. odebrała jedną przesyłkę adresowaną do Kancelarii, którą położyła na czasopismach leżących na etażerce. Zapomniała powiedzieć i oddać ją matce. M. F. znalazła przedmiotową przesyłkę w dniu 3 lipca 2011 r. i w związku z tym dopiero w tym dniu zapoznała się z nią. Radca prawny M. F. dla wykazania przyczyn zachowania córki złożyła określone dokumenty, m. in. opinię z poradni psychologiczno – pedagogicznej. Do tych dokumentów Sąd pierwszej instancji nie odniósł się i nie rozważył ich wpływu na ocenę zasadności wniosku o przywrócenie terminu. Pominięcie powyższych okoliczności przy ocenie, czy skarżąca rzeczywiście miał obiektywną możliwość dokonania czynności procesowej w terminie, oznacza zatem, że podstawa faktyczna zaskarżonego orzeczenia jest niepełna. W tej sytuacji postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 6 września 2011 r. o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi należało uchylić. Odnosząc się do zawartego w treści zażalenia wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem, stwierdzić należy, iż nie może on zostać uwzględniony, albowiem brak jest podstaw prawnych do orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o zwrocie tego typu kosztów między stronami. Przypomnieć bowiem należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania we własnym zakresie (art. 199 p.p.s.a.). W szczególności podstaw tych nie ma w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczących zażalenia, a w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że nie mogą ich stanowić przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. J.P.Tarno, wyd. LexisNexis Warszawa 2010, str. 511, postanowienie NSA z 24.06.2010 r., II OZ 594/10). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.