II OZ 228/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia N. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 stycznia 2026 r. sygn. akt II SAB/Rz 199/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Zielonej Górze-Babimoście z 11 lipca 2025 r. nr 17-650/77/D-ZDP/2025 w sprawie ze skargi N. W. na bezczynność Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu w przedmiocie przyjęcia i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2026 r. sygn. akt II SAB/Rz 199/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Zielonej Górze-Babimoście z 11 lipca 2025 r. wydanej w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w sprawie, której przedmiotem jest bezczynność organu nie jest dopuszczalny wniosek o wstrzymanie wykonania. Ponadto postanowienie sądowe o wstrzymaniu wykonania może obejmować, jeśli nie zaskarżony akt, bądź czynność, to tylko taki akt lub czynność, który mieści się w granicach rozpoznawanej sprawy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik strony podniósł zarzuty naruszenia art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2024.935 ze zm.; dalej p.p.s.a.), poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy oraz uznanie, że w sprawie nie ma możliwości wstrzymania orzeczenia innego organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że co do zasady ciężar uprawdopodobnienia przesłanek zawartych w ww. przepisie spoczywa na skarżącym, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.). Należy wskazać, że w postępowaniu sądowym ze skargi na bezczynność aktu ani czynności, której wstrzymania wykonania można by domagać się nie ma. Zatem nie można domagać się wstrzymania aktu lub czynności o jakim mowa w art. 61 § 1 p.p.s.a. Nie występuje też zagrożenie o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., bowiem nie ma działania organu, którego skutki wykonania mogłyby doprowadzić do wystąpienia opisanych w tym przepisie zagrożeń. (zob. postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2023 r. sygn.. akt II OZ 304/23). W przedmiotowej sprawie nie została wydana żadna decyzja, a skarżący bezskutecznie domagał się przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i jego rejestracji. W tym miejscu należy przypomnieć, że instytucja wstrzymania wykonania dotyczy aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Aby ustalić, które akty mogą podlegać wstrzymaniu należy ustalić najpierw tożsamość przedmiotową i podmiotową sprawy. Tożsamość taka oznacza, że akty lub czynności dotyczą tych samych podmiotów, identycznego przedmiotu, stanu faktycznego oraz podstawy prawnej (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 27 czerwca 2000 r. sygn. akt FPS 12/99 ONSA 2001 r., nr 1, poz. 7 oraz postanowienia NSA: z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt II OZ 689/09, LEX nr 1110357; z dnia 14 września 2010 r. sygn. akt II GZ 246/10, LEX nr 743040; z dnia 12 czerwca 2012 r. sygn. akt II FZ 441/12, LEX nr 1170772). W niniejszej sprawie o takiej tożsamości nie może być mowy, bowiem jedyne co łączy przedmiotową sprawę bezczynności ze sprawą decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Zielonej Górze-Babimoście z dnia 11 lipca 2025 r., to osoba skarżącego. Pełnomocnik strony postawił tezę, że oba postępowania mieszczą się w granicach przedmiotowej sprawy, bowiem przedmiotem obu postępowań jest regulacja statusu pobytowego. Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić i wykracza ona znacząco poza granice nakreślone przez orzecznictwo sądów administracyjnych, jak również wspomnianą w zażaleniu uchwałę NSA z dnia 13 listopada 2023 r. II GPS 2/22. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.