II OZ 23/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. Z. i A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 174/13 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 174/13 w sprawie ze skargi H. Z. i A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie scalenia nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 maja 2014 r. oddalił skargę H. Z.. i A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie scalenia gruntów. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącym w dniu 11 czerwca 2014 r. W dniu 12 czerwca 2014 r. H. Z.. i A. Z. złożyli wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyznał skarżącym prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżących złożył w dniu 19 września 2014 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Postanowieniem z dnia 2 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia, postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 7 października 2014 r. Pismem z dnia 10 października 2014 r. pełnomocnik skarżących wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Uzasadniając wniosek stwierdził, że o uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dowiedział się dopiero z postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, aczkolwiek powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że skargę wniósł w terminie albowiem od dnia wyznaczenia go do reprezentowania skarżących tj. 20 sierpnia 2014 r. do dnia wniesienia skargi kasacyjnej nie upłynęło więcej niż 30 dni. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił powyższy wniosek. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje w dniu, w którym radca prawny (adwokat, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. W rozpatrywanej sprawie adwokat wyznaczony w ramach przyznanego skarżącym prawa pomocy otrzymał informację o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w dniu 20 sierpnia 2014 r. i ten dzień, w ocenie Sądu, należy traktować jako moment "ustanowienia w ramach prawa pomocy", o którym mowa w art. 244 § 2 P.p.s.a. Tym samym przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej w dniu 19 września 2014 r., co oznacza, że wniosek złożony dopiero 10 października 2014 r. jest spóźniony, skoro należy go wnieść w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Sąd podkreślił, że w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt II OZ 543/14, na który skarżący się bezzasadnie powołują we wniosku, wyrażono stanowisko, że 7-dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie już od zapoznania się przez pełnomocnika strony z aktami sprawy, które w niniejszym przypadku miało miejsce w dniu 21 sierpnia 2014 r., a więc wniosek o przywrócenie terminu należało złożyć do dnia 28 sierpnia 2014 r. W żadnym razie z postanowienia NSA nie wynika zaś, by w aktualnym stanie prawnym zbędne było wnoszenie o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, jeżeli została ona wniesiona w terminie 30 dni od zawiadomienia pełnomocnika o ustanowieniu go w tym charakterze. Skarżący są w tym zakresie zresztą niekonsekwentni. Jeżeli bowiem uważali, że skargę kasacyjną wnieśli terminowo, to powinni byli zażalić postanowienie o jej odrzuceniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie H. Z.. i A. Z. zarzucili naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisów art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, iż wniosek skarżących o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej został złożony z uchybieniem ustawowego terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności, podczas gdy pełnomocnik skarżących złożył wniosek z zachowaniem 7-dniowego terminu od daty ustalenia przyczyny. Podkreślono, że przyczyna uniemożliwiająca wniesienie skargi kasacyjnej powstała z chwilą doręczenia stronie skarżącej postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 października 2014 r., to jest w dniu 7 października 2014 r., odrzucającego skargę kasacyjną. Strona skarżąca w terminie 7 dni, określonym w art. 87 § 1 P.p.s.a., od dnia ustania przyczyny uniemożliwiającej wniesie skargi kasacyjnej, złożyła stosowny wniosek wraz z wskazaniem przyczyn, dla której czynność nie mogło być dokonana w terminie, we wniosku wykazując przyczynę uchybienia terminu. Pomimo zaistnienia pozytywnych przesłanek do przywrócenia terminu, określonych w art. 86 § 1 P.p.s.a., Sąd odrzucił wniosek skarżących o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w jego uchybieniu. Pomimo, że art. 87 § 1 P.p.s.a. zastrzega, iż żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, to uwzględnienia wymaga fakt, iż zgodnie z art. 87 § 4 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona jest zobowiązana dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W konsekwencji uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 P.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, postanowienie NSA z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II FZ 47/07, postanowienie NSA z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FZ 570/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Koncepcja ta gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, a ponadto nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 P.p.s.a. Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest także akceptowane na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013 r., SK 17/12 (publ. OTK-A 2013/6/86 oraz Dz. U. z 2013 r., poz. 1004). W jego uzasadnieniu wskazano m.in., że czas, jaki pozostaje pełnomocnikowi na złożenie skargi kasacyjnej, zostaje w takim przypadku uzależniony od długości trwania procedury wyznaczenia pełnomocnika z urzędu i wyłącznie ta okoliczność różnicuje sytuację pełnomocników z wyboru i ustanawianych z urzędu. Podkreślono, że na skutek powyższej interpretacji przepisów dotyczących przywrócenia terminu zarówno osoba reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, która uchybiła terminowi, jak i osoba reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, która bez swojej winy nie dochowała terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dysponują siedmioma dniami od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, na wystąpienie z wnioskiem o jego przywrócenie (art. 87 § 1 P.p.s.a.) i jednoczesne złożenie skargi kasacyjnej (art. 87 § 4 P.p.s.a.). W przeciwnym razie początkowy bieg terminu wyznaczany byłby wyłącznie przez działania podjęte przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika. Wobec powyższego należało przyjąć, iż siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik realnie mógł sporządzić i wnieść skargę kasacyjną. Czym innym jest bowiem termin trwania przeszkody rozumiany jako czas, w którym taki pełnomocnik ma obiektywną możliwość "przygotowania się" do wniesienia skargi kasacyjnej, a czym innym jest siedmiodniowy termin, przepisany do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Terminy te się nie przenikają, lecz następują kolejno po sobie. Realnie zatem pełnomocnik może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu niezbędnego do jej sporządzenia (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt I OZ 76/14, publ. cbois.nsa.gov.pl). W innym bowiem przypadku, sytuacja osoby reprezentowanej przez pełnomocnika z urzędu, który został ustanowiony po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej byłaby odmienna od sytuacji osoby reprezentowanej przez pełnomocnika z wyboru. Biorąc powyższe rozważania pod uwagę nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wbrew twierdzeniom skarżących, nie został dochowany. Z akt sprawy wynika, że odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 maja 2014 r., którym oddalono skargę H. Z.. i A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie scalenia nieruchomości, został skarżącym doręczony w dniu 11 czerwca 2014 r. Jednocześnie pełnomocnik reprezentujący skarżących w niniejszej sprawie dowiedział się o wyznaczeniu go do pomocy prawnej w dniu 20 sierpnia 2014 r., bowiem tego dnia odebrał korespondencję w tej sprawie przekazaną przez Okręgową Radę Adwokacką w K. Zatem najpóźniej 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika, tj. 19 września 2014 r. ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej i od tego dnia należało liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W niniejsze sprawie termin ten upłynął z dniem 26 września 2014 r. Natomiast pełnomocnik skarżących złożył w biurze podawczym Sądu wniosek o przywrócenie terminu w dopiero w dniu 13 października 2014 r., a więc po terminie. Skoro zatem wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie 7 dni od ustania przyczyny jego uchybienia, zasadnie Sąd pierwszej instancji odrzucił go na podstawie art. 88 P.p.s.a. Odnosząc się zaś do wniosku pełnomocnika skarżących o zasądzenie wynagrodzenia związanego z postępowaniem zażaleniowym wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.