II OZ 243/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K.P. i R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2571/24 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi K.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2024 r., nr 894/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie K.P.; 2. odrzucić zażalenie R.P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 grudnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2571/24, odrzucił zażalenie K.P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 września 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2571/24 w przedmiocie wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia o uiszczeniu wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi K.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 25 lipca 2024 r., nr 894/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 czerwca 2025 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł – w terminie siedmiu dni od dnia jego doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W reakcji na powyższe zarządzenie skarżąca złożyła zażalenie (podpisane również przez R.P.) oraz wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. Postanowieniem z 31 marca 2025 r. (sygn. akt VII SPP/Wa 775/24) starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw. Postanowieniem z 26 maja 2025 r. (sygn. akt VII SPP/Wa 775/24) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie. Postanowieniem z 10 lipca 2025 r. (sygn. akt VII SPP/Wa 775/24) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie na postanowienie z 26 maja 2025 r. Postanowieniem z 18 września 2025 r. (sygn. akt II OZ 1290/25) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej oraz odrzucił zażalenie R.P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 czerwca 2025 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 września 2025 r. skarżąca została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia z 6 czerwca 2025 r. w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego zostało doręczone skarżącej w dniu 15 października 2025 r. Pismem z 20 października 2025 r. skarżąca wniosła zażalenie na zarządzenie z 26 września 2025 r., pod którym podpisał się również R.P. W dniu 17 grudnia 2025 r. ustalono w Rejestrze Opłat Sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że do niniejszej sprawy nie wpłynęła od skarżącej jakakolwiek suma pieniężna, uiszczona tytułem należnego wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zażalenie podlega odrzuceniu. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zażalenie jest środkiem odwoławczym, który wnosi się do Naczelnego Sądu Administracyjnego i przysługuje ono od postanowień wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w puntach 1-10 tego przepisu. Zgodnie zaś z art. 198 p.p.s.a. przepisy działu IV "Środki odwoławcze" stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. W związku z tym na zarządzenie wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia, dotyczącego uiszczenia opłaty sądowej zażalenie nie przysługuje, skoro przepisy p.p.s.a. w takim wypadku możliwości zaskarżenia nie przewidują. Zażalenie można wnieść tylko na nieprawomocne zarządzenia Przewodniczącego o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego (por. postanowienia NSA z: 17.10.2012 r., I OZ 785/12, LEX nr 1261041 oraz 15.02.2011 r., II FZ 4/11, CBOSA). Natomiast zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 czerwca 2025 r., wzywające skarżącą do uiszczenia wpisu, stało się prawomocne wobec oddalenia zażalenia na nie przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 18 września 2025 r. (sygn. akt II OZ 1290/25). Pismem z 14 stycznia 2026 r. zażalenia na powyższe postanowienie z dnia 18 grudnia 2025 r., złożyli K.P. oraz R.P., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania. W uzasadnieniu podniesiono naruszenie art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 2, art. 32 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Jak też zgłoszono zastrzeżenia do zastosowania art. 220 § 3, art. 243-246, art. 252 i art. 199 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie K.P. nie zasługuje na uwzględnienie, natomiast zażalenie R.P. podlega odrzuceniu. Po wpłynięciu środka odwoławczego do zadań sądu I instancji należy zbadanie, czy środek odwoławczy odpowiada wymogom formalnym, a także czy został uiszczony wpis. W razie potrzeby sąd wzywa do usunięcia braków formalnych i uiszczenia wpisu. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Według zaś art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. Natomiast zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a., do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Należy przy tym wyjaśnić, że zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ewentualne zakończenie postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób korzystny dla skarżącej. W niniejszej sprawie wniosek taki został złożony, a postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w sprawie o sygn. VII SPP/Wa 775/24 zostało prawomocnie zakończone rozstrzygnięciem negatywnym dla skarżącej. W takim wypadku Sąd I instancji zasadnie wezwał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z 6 czerwca 2024 r. Na zarządzenie wzywające do wykonania prawomocnego wezwania do uiszczenia wpisu nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, tym samym wezwanie takie jest niezaskarżalne. Takim właśnie okazało się wezwanie z 26 września 2025 r., a co za tym idzie, wniesione na nie zażalenie Sąd Wojewódzki prawidłowo uznał za niedopuszczalne. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia enumeratywnie wymienione w tym przepisie, zaś w myśl art. 198 p.p.s.a., przepis ten ma zastosowanie także do zarządzeń przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. Natomiast zgodnie z art. 227 § 1 p.p.s.a., zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, wynikające z prawomocnego zarządzenia, stanowi jedynie czynność o charakterze technicznym. Jest to informacja wskazująca na konieczność uiszczenia wpisu (realizująca zasadę określoną w art. 6 p.p.s.a.), która nie może być kwalifikowana jako zarządzenie w przedmiocie kosztów sądowych podlegające zaskarżeniu zażaleniem w trybie art. 227 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt. 1 sentencji. Zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 p.p.s.a.). Zażalenie niedopuszczalne podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 178 p.p.s.a. Z kolei art. 197 § 2 p.p.s.a. stanowi, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2 p.p.s.a. Za koniecznością odrzucenia zażalenia R.P. przemawia fakt, że wyżej powołana niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą między innymi wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę niebędącą adresatem zaskarżonego orzeczenia. Nadto, wyżej wymieniony nie jest stroną postępowania, a skarżone postanowienie oraz poprzedzające je zarządzenie zapadło w postępowaniu wywołanym skargą K.P. i dotyczyło uprawnień procesowych tej osoby. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt. 2 sentencji.