II OZ 530/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Leszek Kamiński, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 242/15 w przedmiocie pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi J. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. Postanowieniem z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 242/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie pozostawił wniosek J. S. (dalej: "skarżący" lub "strona") o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że nadesłany przez skarżącego formularz "oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania", ma zastosowanie tylko na gruncie postępowania przed sądami powszechnymi, dlatego WSA nie może rozpoznawać ww. formularza. Sąd podkreślił, że złożenie przez skarżącego, na etapie sprzeciwu, wniosku na urzędowym formularzu PPF, nie zmienia faktu, że skarżący w terminie 7 dniowym liczonym od doręczenia wezwania Sądu – nie przedłożył wymaganego przed sądami administracyjnymi formularza o prawo pomocy. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie wykonanie przez skarżącego w zakreślonym terminie ww. zarządzenia, obliguje Sąd do pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania na podstawie art. 257 w związku z art. 260 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od zarządzenia referendarza, co powoduje utratę mocy wiążącej zarządzenia tegoż referendarza ex lege, (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2011 r., sygn. akt II FZ 521/11, postanowienie z 15 czerwca 2011 r., II FZ 195/11, postanowienie z 30 sierpnia 2010 r., II FZ 412/10 postanowienie z 11 grudnia 2008 r., II FZ 508/08, postanowienie z 23 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 375/04 w CBOSA). W takiej sytuacji, sąd pierwszej instancji zobligowany jest do samodzielnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez stronę. Wniosek ten powinien zostać rozpoznany w pełnych granicach i oceniony pod kątem spełnienia przesłanek przewidzianych w art. 246 p.p.s.a. Jednocześnie wskazać należy, że przed wydaniem postanowienia sąd może uzupełnić materiał dowodowy, korzystając z art. 255 p.p.s.a., jeżeli dane zawarte w oświadczeniu złożonym we wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) lub zebrane z inicjatywy referendarza okażą się niewystarczające. Odnośnie argumentu Sądu pierwszej instancji dotyczącego uchybienia terminu zgodnie z art. 86 § 2 p.p.s.a przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Tak więc przywrócenie terminu w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie jest dopuszczalne, bowiem stronie przysługuje na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, tym samym uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2011 r., o sygn. akt I GZ 5/11). W kontekście powyższych uwag Sąd pierwszej instancji powinien był rozpoznać wniosek skarżącego w przedmiocie udzielenie prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.