II OZ 615/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 35/17 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi X.Y. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2016 r nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 lutego 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 35/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi X.Y. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2016 r., którą orzeczono o zobowiązaniu skarżącego do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz orzeczono o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub w przypadku braku informacji o jej wykonaniu od dnia upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji na wypadek, jeżeli w terminie określonym w decyzji strona nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłowała przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. W uzasadnieniu powyższego postanowienia, odwołując się do przepisów art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadny. Skarżący przedstawił argumenty, które w ocenie Sądu uprawdopodabniają stwierdzenie, że wykonanie decyzji orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu może spowodować trudne do odwrócenia skutki. W ocenie Sądu opuszczenie przez skarżącego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonej decyzji pozbawi skarżącego prawa do sądu, a w przypadku udzielenie ochrony sądowej będzie ona iluzoryczna. Ponadto skarżący deklaruje, że w najbliższym okresie zamierza zawrzeć związek małżeński z obywatelką Rzeczypospolitej Polskiej, wobec czego natychmiastowe wykonanie zaskarżonej decyzji naruszałoby prawo do życia rodzinnego cudzoziemca. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji pomimo: braku wykazania przez stronę skarżącą realizacji którejkolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania, wskazanie w postanowieniu okoliczności, na które nie powoływała się strona skarżąca, braku wskazania w uzasadnieniu postanowienia orzeczenia konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wstrzymanie wykonania decyzji jest zasadne. W związku z powyższym, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Z przepisu tego wynika więc, iż warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Sąd orzeka bowiem w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Podkreślić przy tym trzeba, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, iż Sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2008, s. 335 i n.). Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji uznał, że opuszczenie przez skarżącego terytorium RP przed zbadaniem sprawy przez Sąd pozbawi skarżącego prawa do sądu, a w przypadku udzielenia ochrony sądowej będzie ona iluzoryczna. A wobec deklaracji skarżącego, że w najbliższym czasie ma zamiar zawrzeć związek małżeński z obywatelką RP, natychmiastowe wykonanie decyzji naruszałoby prawo skarżącego do życia rodzinnego. Tymczasem skarżący w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata, co – w powiązaniu ze specyfiką tego postępowania, które nie wymaga osobistego udziału strony na rozprawie i zasadą orzekania na podstawie akt sprawy (art. 107 i art. 133 § 1 p.p.s.a.) – wyklucza przyjęcie, że do zapewnienia stronie prawa do sądu konieczne jest orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Tego rodzaju "automatyzm" stosowania ochrony tymczasowej, do którego prowadzi argumentacja Sądu pierwszej instancji, oznaczałby zaś, że w przypadku każdej skargi na rozstrzygnięcie, które wiąże się z opuszczeniem kraju przez cudzoziemca, uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tymczasem możliwości takiej ustawodawca nie przewidział stawiając wymóg, by to strona uprawdopodobniła przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. W sprawie tego rodzaju, co poddana kontroli, istnienia tych przesłanek nie można domniemywać (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 31 marca 2017 r. sygn. akt II OZ 295/17; z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt II OZ 442/17; z dnia 12 maja 2017 r. sygn. akt II OZ 448/17; z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II OZ 463/17 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Rację ma także organ, iż skarżący nie uprawdopodobnił, by w najbliższym czasie zamierzał zawrzeć związek małżeński. Wprawdzie do akt sprawy przedłożono oświadczenie P.M. z dnia 1 grudnia 2016 r., iż od stycznia 2016 r. pozostaje ze skarżącym w związku partnerskim, a we wrześniu miały miejsce zaręczyny, jednakże z protokołu przesłuchania strony sporządzonego w dniu 11 lutego 2016 r. wynika, iż skarżący zeznał, że nie nawiązał w Polsce trwałych związków o charakterze prywatnym. Oczywiście na tym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie wyklucza zamiaru skarżącego co do wstąpienia w związek małżeński z P.M., stwierdza jedynie, że składając wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej skarżący nie uprawdopodobnił, by wykonanie zakwestionowanej decyzji mogło spowodować którekolwiek z niebezpieczeństw o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., również w kontekście podnoszonego przez Sąd pierwszej instancji prawa do życia rodzinnego skarżącego. Biorąc pod uwagę powyższą argumentację, należy stwierdzić, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność zastosowania żądanej przez stronę ochrony tymczasowej. Mając powyższe na względzie, sformułowany przez skarżącego wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej nie zasługiwał na uwzględnienie, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z tych względów, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.