II OZ 64/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. C., W. B., M. T., P. K., E. K., T. G., J. G., K. G., P. N., K. P., B. Ś. i S. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 976/22 o odrzuceniu skargi J. C., W. B., M. T., P. K., E. K., T. G., J. G., K. G., P. N., K. P., B. Ś. i S. T. na uchwałę Rady Gminy Pawłowice z dnia 11 września 2018 r. nr XL/396/2018 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić zażalenie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na uchwałę Rady Gminy Pawłowice z 11 września 2022 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu strefy produkcyjnej w sołectwie Pawłowice w gminie Pawłowice wnieśli A. K., B. S., J. C., W. B., M. T., M. K., P. K., E. K., P. K., E. K., T. G., J. G., K. G., P. N., K. P., B. Ś., A. S., S. T., R. G. i B. P. Do skargi załączono potwierdzenie uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 300 zł. Zarządzeniami z 14 listopada 2022 r. wezwano skarżących do uiszczenia pozostałych wpisów sądowych w kwotach po 300 zł, przy czym skarżących będących współwłaścicielami jednej nieruchomości wezwano do uiszczenia wpisu solidarnie. Pismem z 28 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżących poinformowała o uiszczeniu wpisów w łącznej kwocie 1500 zł za skarżących: R. G., A. S., P. K. i E. K., B. S. oraz A. K. i M. K. Wskazała też, że wpis w kwocie 300 zł, uiszczony przy skardze, dotyczy skargi B. P. Nie wniesiono zażalenia na zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia pozostałych wpisów. Wobec nieuiszczenia przez pozostałych skarżących wpisów sądowych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 16 grudnia 2022 r. II SA/Gl 976/22 odrzucił ich skargę. Zażalenie złożyli J. C., W. B., M. T., P. K., E. K., T. G., J. G., K. G., P. N., K. P., B. Ś. i S. T. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zarzucono naruszenie art. 214 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu podniesiono, że źródłem interesu prawnego wszystkich skarżących są wspólne uprawnienia, tj. uprawnienia właścicielskie do działek gruntu. Wyjaśniono, że skarżący są właścicielami domów jednorodzinnych położonych w bezpośrednim sąsiedztwie działek, które zostały przekształcone z gruntów rolnych na tereny przemysłowe z dopuszczalną zabudową do 40 m wysokości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga od której pomimo wezwania nie został uiszczony należy wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (§ 3). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uczyniono uchwałę Rady Gminy Pawłowice z 11 września 2022 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu strefy produkcyjnej w sołectwie Pawłowice w gminie Pawłowice. Skarga została wniesiona przez kilkanaście osób, legitymujących się posiadaniem prawa własności nieruchomości leżących w sąsiedztwie obszaru przeznaczonego w planie pod zabudowę przemysłową. Sąd wezwał poszczególnych skarżących do uiszczenia brakujących wpisów od skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, albowiem uiszczono jedynie jeden wpis w wysokości 300 zł. Zarządzenia w tym przedmiocie zostały skutecznie doręczone profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżących. Skarżący mogli wnieść zażalenie na te zarządzenia i podnieść w nim zarzuty związane z nieprawidłową wysokością wpisów, jednak tego nie uczynili. Zarządzenia stały się prawomocne. W tej sytuacji, Sąd pierwszej instancji, prawidłowo odrzucił skargę tych osób, które nie uiściły wpisów pomimo wezwania. Wyjaśnić przy tym wypada, że brak jest podstaw do twierdzenia, że wpis od skargi jest wspólnych dla wszystkich skarżących i że w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 214 § 2 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. W przeciwnym razie każda z tych osób uiszcza opłatę oddzielnie stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku. Zatem wynikająca z art. 214 § 2 p.p.s.a. zasada, zgodnie z którą wnoszone przez kilka osób pismo podlega jednej opłacie, ma zastosowanie wyłącznie w przypadku współuczestnictwa materialnego, tj. wówczas, gdy dla kilku osób uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne. Opłata sądowa obciąża wówczas skarżących solidarnie, a uiszczenie przez jednego ze skarżących zwalnia pozostałych od obowiązku jej uiszczenia. Odmienna sytuacja ma zaś miejsce w przypadku współuczestnictwa formalnego, kiedy to każda z osób wnoszących pismo uiszcza opłatę oddzielnie, stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, w rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że uprawnienia czy obowiązki skarżących związane z zaskarżoną uchwałą są wspólne. Wniesienie skargi jednym pismem nie przesądza o istnieniu wspólnych prawa i obowiązków, o których mowa w powołanym przepisie. To, że zaskarżona uchwała dotyczy wielu podmiotów i została następnie przez te podmioty zaskarżona nie oznacza, że nakłada na nich wspólne obowiązki albo uprawnienia. Nie zmienia tego faktu to, że cel, który chcą osiągnąć skarżący, jest dla nich wspólny. W takiej sytuacji można stwierdzić, że po stronie skarżących występuje jedynie współuczestnictwo formalne, gdyż wynika tylko z tego, że skargi zostały wniesione w jednym piśmie i dotyczą tego samego aktu. Takiego współuczestnictwa nie obejmuje przepis art. 214 § 2 p.p.s.a. Współuczestnictwo materialne, o którym mowa w ww. przepisie, ma miejsce jedynie wówczas, gdy skarżący wywodzą swoje uprawnienie lub obowiązek z tego samego tytułu prawnego, tj. - w przypadku zaskarżenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - z praw do jednej (lub kilku wspólnych) nieruchomości. Jednakże w sytuacji, gdy skarżący są właścicielami odrębnych nieruchomości, ponoszą – jako współuczestnicy formalni – oddzielne koszty postępowania. Z akt sprawy i znajdujących się w nich wypisów z ksiąg wieczystych wynika, że skarżący wywodzą swoją legitymację procesową z prawa własności odrębnych nieruchomości (poza przypadkami, gdy dwoje ze skarżących to współwłaściciele jednej nieruchomości, wtedy sąd wzywał tych dwoje skarżących do uiszczenia jednego wpisu solidarnie). W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji słusznie wezwał każdego ze skarżących z osobna (poza ww. przypadkami współwłasności jednej nieruchomości) do uiszczenia odrębnego wpisu od skargi. Pamiętać należy, że czym innym jest wniesienie skargi na podstawie jednego tytułu prawnego, a czym innym podobieństwo sytuacji prawnej i faktycznej skarżących, które ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosowną legitymację do wniesienia skargi powinien posiadać również każdy z imiennie oznaczonych członków "grupy mieszkańców" – w przypadku wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 2a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 r., poz. 994 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, skargę na uchwałę lub zarządzenie, o których mowa w ust. 1 (tj. podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, w tym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego), można wnieść do sądu administracyjnego w imieniu własnym lub reprezentując grupę mieszkańców gminy, którzy na to wyrażą pisemną zgodę. Powołany przepis dopuszcza możliwość ustanowienia przez grupę mieszkańców gminy, którzy chcą zaskarżyć daną uchwałę lub zarządzenie organu gminy, reprezentanta działającego w ich imieniu i na ich rzecz. Reprezentant ten będzie pełnomocnikiem grupy mieszkańców upoważnionym do wniesienia skargi. Nadal jednak każdy z członków grupy jest zobowiązany do wykazania tytułu prawnego (swojego odrębnego lub wspólnego dla kilkorga skarżących), z którego wywodzi uprawnienie lub obowiązek związany z zaskarżoną uchwałą. Nie można wywodzić, że w takiej sprawie badaniu podlegałby interes grupy mieszkańców jako całości (por. np. A. Matan [w:] B. Dolnicki (red.), Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, Warszawa 2010, s. 947, jak również wyrok NSA z 28 kwietnia 2016 r., II OSK 2247/14, wyrok NSA z 8 listopada 2011 r., II OSK 1940/11). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.