II OZ 787/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Lu 457/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie 1 Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 457/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił S. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że S. S. wezwany został do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie 3 egzemplarzy jej odpisów z załącznikami. Skarżący odebrał wezwanie w dniu 2 czerwca 2014 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy druk symbol PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jednocześnie w nadesłanym na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi piśmie oświadczył, że zrezygnował z załączników dołączonych do skargi, gdyż nie mają one znaczenia dla sprawy. Sąd podniósł, że zgodnie z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (postanowienie NSA z dnia 1 października 2009 r., I OZ 918/09 LEX nr 573308). Stosownie do unormowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.sąd odrzuci skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Skarżący w terminie wyznaczonym do wykonania wezwania do nadesłania trzech odpisów skargi wraz z jej załącznikami nie nadesłał odpisów załączników dołączonych do skargi. W świetle art. 58 § 1 pkt 3 ppsa okoliczność ta kwalifikuje skargę do odrzucenia, gdyż skarżący nie uzupełnili braków formalnych skargi (uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13 CBOSA). W związku z powyższym Sąd uznał, że do oceny wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy zastosowanie będzie miał art. 247 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 6 kwietnia 2006 r., I OZ 413/06 LEX nr 299475; z dnia 24 czerwca2010 r., I OZ 481/10 LEX nr 621860). W zażaleniu na powyższe postanowienie S. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący zaznaczył, że został wprowadzony w błąd przez treść wezwania Sądu I instancji tj. informację o przysługującym prawie pomocy, które obejmuje również wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W pouczeniu brak jest informacji, że skierowanie wniosku o udzielenie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu i uzupełnienia innych braków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy ustawodawca uzależnił od spełnienia dwóch przesłanek. Pierwszą z nich reguluje art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.,), dalej "p.p.s.a.", który uzależnia przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Druga z przesłanek została określona treścią art. 247 p.p.s.a. i ma charakter negatywny. Oznacza to, że jej wystąpienie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy chociażby spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy z art. 246 § 1 p.p.s.a. Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 574, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 201/06, ONSAiWSA 2006, nr 4 poz. 102, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1984 r., sygn. akt II CZ 112/84, LEX nr 8631, z dnia 18 stycznia 1966 r., I CZ 124/65, LEX nr 5925, z dnia 1 stycznia 1971 r., I CZ 7/71, LEX nr 6849). Powyższa konstatacja nie oznacza jednak zasadności podjętego przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Stosownie do art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła, a to poniższych względów. Zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Stosownie zaś do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Skoro zatem wezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych skargi może mieć miejsce, gdy wskutek niezachowania warunków formalnych nie można nadać skardze prawidłowego biegu, to tym samym tylko nieuzupełnienie takich braków formalnych stanowi przesłankę odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi oraz do złożenia 3 odpisów skargi z załącznikami otrzymał w dniu 2 czerwca 2014r. (zwrotne poświadczenie odbioru – k. 45 akt). W dniu 5 czerwca 2014r.( data nadania pisma w urzędzie pocztowym) S. S. złożył 3 odpisy skargi, wniosek o przyznanie prawa pomocy na druku PPF oraz pismo, w którym stwierdził, że zrezygnował z załączników do skargi, ponieważ jego zdaniem nie mają związku ze sprawą. Zauważyć należy, iż powyższe załączniki to kserokopie: odpisu postanowienia z dnia 3 sierpnia 2009 r. prokuratora Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o umorzeniu śledztwa w sprawie dokonanego w dniu 2 maja 1964 r. czynu powodującego pożar, w następstwie którego spaleniu uległy zabudowania w co najmniej 101 gospodarstwach, oraz wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie I Wydział Cywilny z dnia 28 lipca 2009 r., I C 125/09 z powództwa J. S. przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zapłatę kwoty 200.000 zł i wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie I Wydział Cywilny z dnia 12 listopada 2009 r., I ACa 542/09 oddalającego apelację od powyższego wyroku ( dotyczące zdarzeń z 1946 r.). Mając na uwadze, iż powyższe dokumenty, złożone jako załączniki do skargi, dotyczą zdarzeń z 1946 r., podzielić należy stanowisko skarżącego o braku ich związku z zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją. W tej sytuacji "rezygnacja" przez skarżącego z tych załączników w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może być utożsamiana z niewykonaniem zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 maja 2014 r. o wezwaniu skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi. To zaś oznacza, iż uzasadnione zastrzeżenia budzą motywy Sądu pierwszej instancji, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, o zaistnieniu w niniejszej sprawie podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i tym samym do uznania oczywistej bezzasadności skargi w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. W tej sytuacji należy uznać, iż Sąd pierwszej instancji winien ocenić wniosek strony w świetle przesłanek, o jakich mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., albowiem oddalenie wniosku może w tym stanie rzeczy nastąpić tylko przy braku tychże przesłanek. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. ----------------------- 5