II OZ 881/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 10 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SO/Wa 9/14 odrzucające wniosek W. W. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy O. za nieprzekazanie skargi z dnia 26 stycznia 2014 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SO/Wa 9/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek W. W. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy O. za nieprzekazanie skargi z dnia 26 stycznia 2014 r. Sąd I instancji wskazał, że w dniu 19 lutego 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) W. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy O. za nieprzekazanie i nieudzielenie odpowiedzi Sądowi na skargę z dnia 26 stycznia 2014 r. w przedmiocie opieszałego i wadliwego działania urzędników oraz Rady Gminy O. w sprawie przeprowadzenia scalenia i podziału na działki budowlane gruntów położonych na osiedlu "[...]" w O. W treści wniosku skarżący podniósł, że w dniu 26 stycznia 2014 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Wójta Gminy O., skargę. Wójt, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie przekazał przedmiotowej skargi Sądowi tylko zwrócił ją skarżącemu (pismo z dnia 5 lutego 2014 r.). W piśmie tym zawarł jednocześnie pouczenie, że skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący powinien kierować bezpośrednio do Sądu, bez pośrednictwa wójta gminy. W odpowiedzi na wniosek o ukaranie grzywną Wójt Gminy O. wskazał, że wniosek skarżącego nie znajduje podstaw prawnych. Uzasadniając swoje stanowisko wójt gminy podniósł, że pismo skarżącego z dnia 26 stycznia 2014 r. zatytułowane "skarga", zostało odesłane skarżącemu wraz z pismem wyjaśniającym z dnia 5 lutego 2014 r. Organ wyjaśnił, że od 16 lat skarżący nęka urząd gminy składając różnego rodzaju skargi, wnioski, wezwania. Na każde ze złożonych pism dotyczących przeprowadzonego scalenia i podziału na działki budowlane skarżący zawsze otrzymywał odpowiedź. Przekazywane przez Wójta Gminy O. informacje, wyjaśnienia i dokumenty były rzetelne i wyczerpujące. Pomimo tego, iż wszystkie podnoszone przez skarżącego kwestie były wyjaśniane i dokumentowane w licznych postępowania sądowych, w tym przed wojewódzkim sądem administracyjnym, skarżący w dalszym ciągu kieruje zarzuty i pomówienia w stosunku do osób pełniących funkcje publiczne, w tym do Wójta Gminy O. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę może być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), tj. spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku gdy skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, to również niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OZ 887/12, z dnia 29 grudnia 2010 r., sygn. akt I OZ 953/10, z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt I OZ 739/12). Również przedstawiciele doktryny wskazują, iż stwierdzenie, że wniosek strony o wymierzenie grzywny został złożony w sprawie nieobjętej właściwością sądu administracyjnego, powinno stanowić podstawę do odstąpienia od stosowania wnioskowanej sankcji na gruncie art. 55 § 1 p.p.s.a. (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, 4. Wydanie, Warszawa 2011, s. 207 - 208). W ocenie Sądu wniosek skarżącego o wymierzenie Wójtowi Gminy O. grzywny pozbawiony jest podstaw faktycznych i prawnych, gdyż nie dotyczy skargi w rozumieniu ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W piśmie z dnia 26 stycznia 2014 r., zatytułowanym "skarga", skierowanym za pośrednictwem Wójta Gminy O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący kwestionuje prawidłowość działania urzędników oraz Rady Gminy O. wskazując, iż "łamią prawo i przepisy, nadużywają władzy". Skarżący wskazał, że nie uzyskał jakichkolwiek odpowiedzi na kierowane przez niego pisma, nie otrzymał również żadnych dowodów potwierdzających postawione przez Wójta Gminy O. przeciwko niemu zarzuty. Skardze tej, w ocenie Sądu, można przypisać charakter skargi wniesionej w trybie przepisów działu VIII k.p.a., której przedmiotem – zgodnie z art. 227 k.p.a. – może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Sąd podkreślił, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg uregulowanych w dziale VIII k.p.a., a więc skarg związanych z krytyką wykonywania zadań przez właściwe organy administracji albo przez ich pracowników. Sprawy te nie zostały poddane kontroli sądu ani na podstawie art. 3 p.p.s.a., ani na podstawie przepisów ustaw szczególnych. W postępowaniu tym nie przysługuje również skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1110/04, Lex 171200). Mając na uwadze, że skarga z dnia 26 stycznia 2014 r. nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 p.p.s.a., a wniosek o wymierzenie grzywny organowi może być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy materii należącej do właściwości sądu administracyjnego, przedmiotowy wniosek Sąd uznał za niedopuszczalny. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 3 w zw. z art. 54 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że zarzuty zawarte w piśmie skarżącego nie mieszczą się w zakresie art. 3 p.p.s.a. Z ostrożności procesowej skarżący zaskarżył postanowienie w zakresie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu za postępowanie przed Sądem I i II instancji, albowiem koszty te nie zostały uiszczone w całości, ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Obowiązek przekazania skargi wniesionej za pośrednictwem organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., jest niezależny od tego, czy sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania tej skargi (zob. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 19 listopada 2007 r., sygn. akt II SO/Gd 5/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Ratio legis art. 55 § 1 p.p.s.a. jest - z uwagi na przyjęty pośredni tryb wnoszenia skargi - zabezpieczenie sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda /w:/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 299). Jak wynika z akt sprawy, Wójt Gminy O. nie przekazał do Sądu pisma skarżącego z dnia 26 stycznia 2014 r. zatytułowanego "skarga". Z pisma tego wynika, że było ono kierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Wójta Gminy O. Tymczasem organ odesłał skarżącemu wyżej wymienione pismo, stwierdzając ponadto, że skargę skarżący powinien kierować do Sądu bezpośrednio. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie wykonał ciążącego na nim obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a., z uwagi na niedopuszczalność złożonej skargi, bądź jej niezasadność, nie usprawiedliwia nieprzekazania tej skargi sądowi administracyjnemu. Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. stwierdzenie "w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd (...) może orzec o wymierzeniu organowi grzywny (...)" oznacza, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Do obowiązków, o jakich mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. należy przekazanie przez organ: skargi, akt sprawy, odpowiedzi na skargę, przy czym wszystkie te dokumenty winny być przedstawione sądowi w terminie trzydziestu dni od dnia wniesienia skargi. W każdej zatem sytuacji, gdy wniesiona została skarga, organ winien wypełnić ciążący na nim obowiązek wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. To zaś, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. W niniejszej sprawie Sąd I instancji uznał wniosek o wymierzenie organowi grzywny za niedopuszczalny, gdyż stwierdził, że skarga z dnia 26 stycznia 2014 r. nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 p.p.s.a., a wniosek o wymierzenie grzywny organowi może być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy materii należącej do właściwości sądu administracyjnego. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, takiego stanowiska Sądu I instancji nie sposób podzielić. Wskazać bowiem należy, że w sytuacji, gdy organ w ogóle nie przekazał Sądowi skargi, dokonywanie oceny dopuszczalności skargi przy rozpoznawaniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny było przedwczesne, a w konsekwencji na tym etapie postępowania niedopuszczalne. Powołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia orzeczenia sądów administracyjnych dotyczą zaś innych sytuacji faktycznych. Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd I instancji uwzględni poczynione wyżej uwagi. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy (art. 250 p.p.s.a.), bowiem jest ono przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.