III OZ 1359/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Po 481/21 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz o odrzuceniu skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu w sprawie ze skargi R.J. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...]stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy postanawia: 1. sprostować z urzędu postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Po 481/21, w ten sposób, że w jego komparycji w miejsce numeru zaskarżonej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu: "88/E/ODW/202" wpisać numer: "88/E/ODW/2021"; 2. oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2021 r., III SA/Po 481/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w Poznaniu przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (pkt 1), odrzucił skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu (pkt 2) oraz zwrócił skarżącemu kasacyjnie kwotę 100 złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej, w sprawie ze skargi R.J. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...]stycznia 2021 r. nr [...]w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2021 r. sygn. akt III SA/Po 481/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w Poznaniu (dalej również: Komendant; organ), reprezentowanemu przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, w dniu 19 sierpnia 2021 r. Żadna ze stron nie wniosła skargi kasacyjnej od tego orzeczenia. Akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały zwrócone do organu 7 października 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu złożył 8 października 2021 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku, która została opłacona wpisem w kwocie 100 zł. Komendant wyjaśnił, że odpis wyroku doręczony został organowi 19 sierpnia 2021 r. na elektroniczną skrzynkę podawczą (ePUAP) Komendy Wojewódzkiej Policji w Poznaniu (dalej: KWP w Poznaniu) obsługiwaną przez pracowników wydziału, którzy zajmują się przekierowaniem poczty przychodzącej – za pośrednictwem tego systemu – do właściwych adresatów, to jest innych wydziałów KWP w Poznaniu. Z kolei pracownicy tych wydziałów po otrzymaniu korespondencji na tzw. podskrzynkę systemu ePUAP, przejmują przesyłkę i przekazują sprawę do realizacji. System takiej podskrzynki, przeznaczonej dla Wydziału Prawnego KWP w Poznaniu, w którym pełnomocnicy Komendanta prowadzą korespondencję z właściwymi sądami, przejmuje zatem korespondencję od skrzynki głównej ePUAP organu, ale wiadomości te odznaczone są już jako "odczytane". Sytuacja ta zaistniała w przedmiotowej sprawie. Korespondencja przekazana przez Sąd – wspomniany wyrok – została przez pracownika Wydziału Prawnego ePUAP, obsługującego podskrzynkę organu, potraktowana jako już odczytana, to jest przekazana do dalszej realizacji właściwemu pełnomocnikowi, co w rzeczywistości, przez brak międzywydziałowego porozumienia pomiędzy pracownikami obsługującymi skrzynkę, nie nastąpiło. Niewątpliwy wpływ na powyższą sytuację miała także znaczna liczba korespondencji wpływającej do organu na skrzynkę główną, jak również podskrzynkę Wydziału Prawnego KWP w Poznaniu, przy braku możliwości filtrowania przychodzących wiadomości. Na obecną chwilę nie ma możliwości technicznych przeciwdziałania takim sytuacjom, niemniej zostaną przedsięwzięte środki, które będą w jak największym stopniu minimalizować ryzyko powstania podobnych sytuacji w przyszłości. Pełnomocnik organu nie miał żadnej wiedzy o powyższym wyroku, wskutek czego w sposób niezawiniony nie wniósł od niego w terminie skargi kasacyjnej. Wiedzę taką powziął dopiero 6 października 2021 r. na skutek weryfikacji kontrolnej odebranej korespondencji z WSA w Poznaniu. Sąd I instancji wskazał, że organ nie wniósł w terminie skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 3 sierpnia 2021 r. sygn. akt III SA/Po 481/21. Wyrok ten (odpis z uzasadnieniem) doręczony został organowi 19 sierpnia 2021 r., zatem termin do jego zaskarżenia upływał 20 września 2021 r. (z uwzględnieniem treści art. 83 § 2 P.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie tego terminu – wraz ze skargą kasacyjną – złożono 8 października 2021 r. Zdaniem Sądu, pełnomocnik organu nie uprawdopodobnił jednak braku winy w uchybieniu rzeczonego terminu. Sąd I instancji stwierdził, że o braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a. nie mogą świadczyć nieprawidłowości w obiegu korespondencji i związany z tym brak komunikacji pomiędzy pracownikami, którzy w obiegu tym uczestniczą, czy też inne jeszcze zaniedbania tych pracowników. Okoliczność, że korespondencja dociera do Wydziału Prawnego KWP w Poznaniu w ramach systemu ePUAP organu jako "odczytana", nie uniemożliwia takiej organizacji jej obiegu, aby do opisanych przez profesjonalnego pełnomocnika sytuacji nie dochodziło – a to chociażby poprzez fizyczne odnotowywanie tego rodzaju korespondencji. Jak zauważa zresztą sam pełnomocnik, w KWP w Poznaniu zostaną powzięte środki, które będą w największym stopniu minimalizować powstanie podobnych sytuacji w przyszłości. Nie sposób wobec tego w przedstawionych we wniosku okolicznościach mówić o zaistnieniu tego rodzaju przeszkody, której nie można było przezwyciężyć, aby termin do wniesienia skargi kasacyjnej został dochowany. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Dalej Sąd podał, iż jak stanowi art. 178 P.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W rozpatrywanej sprawie doszło przy wnoszeniu skargi kasacyjnej do oczywistego uchybienia 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 177 § 1 P.p.s.a. W konsekwencji, Sąd w pkt 2 sentencji postanowienia na podstawie art. 178 P.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł organ, zaskarżając je w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie następujących przepisów: 1. art. 87 § 2 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu uzasadniającego przywrócenie terminu; 2. art. 74a § 10 P.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w przepisie art. 74a § 1 P.p.s.a., a zatem brak było podstaw do doręczenia tak odpisu wyroku w sprawie, jak zaskarżanego niniejszym zażaleniem postanowienia pełnomocnikowi organu za pośrednictwem portalu ePUAP. 3. art. 65 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 74a § 1 pkt 3 P.p.s.a., poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy przepis art. 65 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 2188 oraz z 2019 r. poz. 1051, 1495 i 2005), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a. Dlatego Sąd powinien doręczyć tak odpis wyroku w sprawie, jak i zaskarżane niniejszym zażaleniem postanowienie poprzez operatora pocztowego na adres podany przez pełnomocnika, czyli Komendy Wojewódzkiej Policji w Poznaniu, 60-844 Poznań, ul. Kochanowskiego 2a, ponieważ zgodnie z art. 74a § 1 pkt 3 P.p.s.a. doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła między innymi jeden z warunków, czyli wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała sądowi adres elektroniczny. W tej sprawie pełnomocnik organu nie wyraził takiej zgody na doręczanie pism za pomocą tych środków. Mając powyższe na uwadze organ wniósł o: 1) zmianę zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, 2) uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o odrzuceniu skargi kasacyjnej, bądź ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekał już w sprawach z zażalenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu o identycznym stanie faktycznym i prawnym, m. in. w postanowieniu z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt III OZ 1230/21, gdzie NSA wyraził pogląd o braku podstaw do przywrócenia organowi terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skład orzekający w niniejszej sprawie w całości ten pogląd podziela. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Stosownie do art. 74a § 10 P.p.s.a. w przypadku pism doręczanych uczestniczącym w postępowaniu przed sądem prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi Praw Dziecka oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, sąd przesyła pismo bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, za urzędowym poświadczeniem odbioru. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika organowi, Sąd I instancji zobowiązany był przepisami prawa dokonywać doręczenia pism organowi administracji za pośrednictwem Platformy ePUAP. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, LEX nr 493641). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99, opubl. [w:] Biuletyn SN 2000/5/12). Mając na uwadze okoliczności sprawy przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie Sąd I instancji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie można bowiem przyjąć, że organ wykazał brak winy w uchybieniu terminu do jej wniesienia. Zasadność złożonego wniosku o przywrócenie terminu wywodzona jest bowiem z faktu złej organizacji systemu doręczeń za pośrednictwem Platformy ePUAP Komendy Wojewódzkiej Policji w Poznaniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, taka argumentacja nie jest wystarczająca do przyjęcia braku winy w niedopełnieniu czynności. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy strony lub jej braku w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Wymaga przy tym podkreślenia, że obowiązek prawidłowego zorganizowania pracy biurowej, w tym właściwego obiegu korespondencji podnoszony jest szeroko w orzecznictwie sądów administracyjnych w przedmiocie przywrócenia terminu (por. np. postanowienia NSA z dnia: 28 lipca 2020 r., I FZ 127/20; 25 września 2018 r., II FZ 591/18; 10 sierpnia 2018 r., I OZ 727/18; 26 czerwca 2018 r., II OZ 635/18; 8 grudnia 2015 r., II GZ 829/15; 20 maja 2015 r., I GZ 257/15). Warto zaznaczyć, że odpowiedzialność w tym zakresie ciąży na stronie, niezależnie od tego, czy sama nieprawidłowo (niedbale czy nieuważnie) obsługuje korespondencję, czy też zleca to niewystarczająco starannemu pracownikowi. Organizacja obiegu korespondencji elektronicznej w organie, która nie gwarantuje, że przesyłka dotrze do odpowiedniej osoby, świadczy o braku należytej staranności. Z powyższych względów należało uznać, iż przesłanka wykazania braku winy w uchybieniu terminu nie została spełniona, co skutkowało odmową przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Stosownie natomiast do art. 178 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Wobec wniesienia skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu do jej wniesienia oraz braku podstaw do przywrócenia terminu do jej wniesienia, zaszła podstawa do odrzucenia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. z art. 197 P.p.s.a., oddalił zażalenie. Na podstawie art. 156 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował zaskarżone postanowienie wobec błędnego oznaczenia numeru zaskarżonej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu.