III OZ 211/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.V. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 393/19 w sprawie ze skargi D.V. na zarządzenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zmiany statutu Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 16 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 393/19 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną D.V. (skarżący) na postanowienie tego Sądu z 27 stycznia 2020 r. odrzucające skargę na zarządzenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zmiany statutu Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej. W uzasadnieniu Sąd wskazał na treść art. 177 § 1 p.p.s.a. wyjaśniając, iż skargę kasacyjną w niniejszej sprawie złożono [...] stycznia 2021 r., zaś termin do jej wniesienie upływał [...] grudnia 2020 r., a zatem jako złożona po terminie podlegała odrzuceniu. Ponadto wskazał, iż nie podziela poglądu, iż w sprawie miał zastosowanie art. 177 § 6 p.p.s.a., bowiem odnosi się on tylko do wniosków składanych po raz pierwszy, nie ma natomiast zastosowania po doręczeniu stronie orzeczenia w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w zażaleniu zarzucił mu naruszenie: - naruszenie przepisów postępowania mające istoty wpływ na wynik sprawy, a to art. 178 w zw. z art. 177 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy został złożony ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty na innych okolicznościach i tym samym wstrzymany został bieg terminu do wniesienia skargi; - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 177 § 6 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy został złożony ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty na innych okolicznościach, zatem termin na wniesienie skargi kasacyjnej nie mógł się rozpocząć wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia w tym przedmiocie. W oparciu o przytoczone zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do treści art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zgodnie natomiast § 3 cytowanego przepisu w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Po myśli zaś art. 177 § 6 p.p.s.a. w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego na wniosek, o którym mowa w § 3, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie. Przypomnieć należy, iż w przedmiotowej sprawie postanowieniem z 27 stycznia 2020 r. Sąd I instancji odrzucił skargę D.V. Odpis tego postanowienia został mu doręczony [...] marca 2020 r. Z kolei [...] kwietnia 2020 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SPP/Gl 61/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Rozpoznając sprzeciw od tego postanowienia, postanowieniem z 2 listopada 2020 r. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 27 sierpnia 2020 r. Odpis postanowienia z 2 listopada 2020 r. został doręczony skarżącemu [...] listopada 2020 r. Postanowienie to nie zostało zaskarżone. Wyjaśnić również trzeba, iż kwestia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na wypadek odmowy przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika została uregulowana w art. 177 § 6 p.p.s.a. Jak wskazuje się w piśmiennictwie w przypadku złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika po wydaniu orzeczenia i negatywnym jego rozstrzygnięciu (odmowie jego uwzględnienia) bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie – wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie. Zwrot normatywny "nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia" należy interpretować w ten sposób, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia doręczenia postanowienia, który to dzień jest początkiem biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Przy czym przy obliczaniu 30. dnia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło doręczenie stronie postanowienia (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 177). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż skoro odpis postanowienia z 2 listopada 2020 r., sygn. akt III SPP/Gl 61/20 został doręczony skarżącemu [...] listopada 2020 r., to rację ma Sąd I instancji, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu [...] grudnia 2020 r. Odnosząc się zaś do kwestii ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego [...] grudnia 2020 r., a więc w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, wskazać należy, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że każdy ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po prawomocnej odmowie uwzględnienia uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie (por. postanowienia NSA: z 1 października 2021 r. sygn. akt III OZ 720/21, z 20 października 2020 r. sygn. akt II OZ 862/20, z 1 marca 2017 r. sygn. akt I OZ 479/17, z 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 810/14, z 20 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 1380/11, pub. orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega wątpliwości, że stanowisko to pozostaje aktualne również w zakresie biegu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.