I SA/Bk 162/19

WyrokWSA w Białymstoku2019-06-11

Skład orzekający: Paweł Janusz Lewkowicz, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Dariusz Marian Zalewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rolnikowi przysługuje płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jeśli nie jest faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych gruntów rolnych, mimo że posiadał je w rozumieniu Kodeksu cywilnego?
Ratio decidendi
Rolnikowi przysługuje płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jeśli faktycznie użytkuje rolniczo zadeklarowane grunty rolne. Samo posiadanie gruntów w rozumieniu Kodeksu cywilnego, bez ich rzeczywistego rolniczego użytkowania, nie jest wystarczające do przyznania płatności. Organ administracji ma obowiązek ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty i prowadzi na nich działalność rolniczą.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na rok 2014. Po umorzeniu postępowania w części wycofanego wniosku, organ przyznał płatność do części działek. Następnie, po otrzymaniu informacji o użytkowaniu spornych działek przez inne osoby, organ wznowił postępowanie, uchylił poprzednią decyzję i odmówił przyznania płatności, co zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA i przepisów dotyczących płatności.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant specjalista Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 maja 2019 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania, po wznowieniu postępowania administracyjnego i uchyleniu decyzji ostatecznej, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 oddala skargę. J. J. (dalej powoływana jako "Skarżąca") złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w W. wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 w postaci jednolitej płatności obszarowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 15,63 ha. Następnie Skarżąca wycofała wniosek w części dotyczącej działek B o powierzchni 0,30 ha i działki C o powierzchni 0,96 ha. Decyzją z [...] stycznia 2015 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. umorzył postępowanie w zakresie, w jakim Skarżąca cofnęła wniosek oraz przyznał Skarżącej jednolitą płatność obszarową do powierzchni 14,37 ha. [...] marca 2017 r. do ww organu wpłynęło pismo K. K. - sołtysa wsi T.- dotyczące użytkowania działki ewidencyjnej nr [...] będącej wspólnotą gruntową wsi T., a następnie oświadczenie podpisane przez ośmiu mieszkańców wsi T., że działka ta od 2004 roku była w ich posiadaniu. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyjmując, że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który ją wydał. Następnie przeprowadził postępowanie mające na celu ustalenie faktycznego posiadacza spornych działek rolnych (przesłuchanie świadków, Skarżącej, oględziny). Decyzją z [...] listopada 2017 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. uchylił swoją decyzję z [...] stycznia 2015 r. i odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanej przez nią pomocy finansowej. Dyrektor P. Oddziału ARiMR w Ł. decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. decyzją z [...] listopada 2018 r., nr [...] ponownie uchylił decyzję własną z [...] stycznia 2015 r. i odmówił Skarżącej wnioskowanej przez nią pomocy finansowej. Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor P. Oddziału ARiMR w Ł. decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.) oraz wskazał, że jednolita płatność przysługuje producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje rolniczo odpowiedni areał zadeklarowanych działek rolnych. Organ przywołał też przepisy prawa cywilnego i wskazał, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie wystarczy jednak być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Dla przyznania płatności istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem (przy spełnieniu pozostałych wymogów kwalifikacyjnych), nie musi on natomiast wykazywać, że przysługuje mu prawo do tego gruntu. Tak bowiem, jak posiadanie przez producenta rolnego tytułu prawnego do gruntu rolnego zgłoszonego we wniosku nie przesądza jeszcze o przyznaniu płatności obszarowych z tego tytułu, tak i niedysponowanie stosownym tytułem prawnym do nieruchomości nie może automatycznie wyłączać rolnika z systemu pomocy. Sens płatności polega na rekompensowaniu faktycznie poniesionych kosztów w związku z utrzymaniem gruntów rolnych zgodnie z normami, dlatego płatności przyznawane są osobie, która jest faktycznym użytkownikiem gruntów, która rzeczywiście je uprawia, tzn. decyduje, co uprawiać i dokonuje swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że Skarżąca nie użytkowała, jako posiadacz, w sposób wyżej przedstawiony, części gruntów rolnych, zadeklarowanych na działkach rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...], gmina S., powiat w., nr [...] obręb C., gmina S., powiat b. i nr [...] obręb G., gmina G., powiat b. Z zeznań świadków K. K., T. M., P. P., L. K., R. K. wynika, że w latach 2013 - 2014 byli oni jedynymi użytkownikami działki ewidencyjnej nr [...], stanowiącej paśnik dla bydła. W odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] organ odwoławczy potwierdził ustalenia organu I instancji odnośnie braku spełniania przesłanek do uznania Skarżącej za użytkownika i posiadacza przedmiotowej działki. Z dołączonego do akt sprawy pisma Wójta Gminy G. wynika, że nie była ona w posiadaniu i nie użytkowała w 2014 r. tej działki ewidencyjnej. Organ odwoławczy przyjął więc, że Skarżąca nie posiadała i nie użytkowała rolniczo w 2014 r. działek nr [...], a więc nie spełniła warunków do przyznania jej płatności do tych gruntów. W odniesieniu do działek nr [...] organ stwierdził, że nie były one w posiadaniu Skarżącej a w 2014 r. nie stanowiły one użytku rolnego, a podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2014 r. stwierdzono, że działki nr [...] były porośnięte co najmniej kilkunastoletnim drzewostanem i chwastami wieloletnimi. Zadeklarowana przez nią powierzchnia działek rolnych została uznana za zawyżoną o 14,03 ha. Organ wyliczył, że kara administracyjna wynosi 12.779,51 zł. Organ nie podzielił zarzutów złożonego przez Skarżącą odwołania, w tym art. 58 Rozporządzenia 1122/2009. Zdaniem organu, w sprawie nie znajduje też zastosowania art. 73 rozporządzenia nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.), gdyż złożony przez Skarżącą wniosek nie był prawidłowy pod względem faktycznym i nie wykazała ona, że nie ponosi winy za zadeklarowanie nieprawidłowych danych. Z powyższą decyzją nie zgodziła się Skarżąca. Działający w jej imieniu pełnomocnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zaskarżając decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR w całości, zarzucając naruszenie: 1) art. 7 kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść strony oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do ustalenia stanu faktycznego, skutkujące wydaniem błędnej decyzji poprzez bezpodstawne odmówienie płatności i nałożenie sankcji; 2) art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, - polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, błędnej i wybiórczej jego ocenie, oparciu się na nielogicznych wnioskach - skutkujące postawieniem przez Organ błędnej hipotezy, że Skarżąca nie użytkowała deklarowanych we wniosku gruntów a w konsekwencji odmówienie jej płatności i nałożenie sankcji; 3) art. 8 § 1 kpa poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej, przejawiający się w wybiórczej i stronniczej weryfikacji i ocenie materiału dowodowego mające tylko na celu naruszenie interesu Skarżącej; 4) art. 58 rozporządzenia 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str.l, ze zm.) poprzez jego zastosowanie - tj. bezpodstawne nałożenie sankcji; 5) art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2012.1164 ze zm.), poprzez błędne założenie przez organ, że nie zaistniały przesłanki do jego zastosowania i przyznania płatności do zadeklarowanych we wniosku działek rolnych; 6) art. 8 i 107 § 3 kpa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych i sprzecznych ze sobą stwierdzeń, niewyjaśnienie Skarżącej faktycznych powodów odmowy płatności, nieuwzględnienie dowodów potwierdzających fakt użytkowania działek rolnych, co w konsekwencji uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa; Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowień, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie nie zachodzi. W świetle § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem/Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r.. Nr 40, poz. 329 ze z , zwanego dalej "rozporządzeniem", płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem": 1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w: a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm. Wyżej wskazany przepis jednoznacznie wskazuje, iż płatność ONW przysługuje producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje rolniczo odpowiedni areał zadeklarowanych działek rolnych. Zgodnie z powoływanym przez organ I i II instancji art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy przez właściciela, czyli władanie we własnym imieniu i dla siebie, jest posiadaniem samoistnym, władanie natomiast w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby, jest posiadaniem zależnym ( por. postanowienie SN z dnia 9 maja 2003 r., sygn. V CK 13/03; postanowienie SN z 13 stycznia 2004 r., sygn. V CK 131/03). W piśmiennictwie zwraca się również uwagę, że posiadanie w znaczeniu, jakie nadaje temu pojęciu kodeks cywilny, może stanowić element prawa podmiotowego będąc przejawem praw przysługującego np. właścicielowi (posiadanie zgodne z prawem) może jednak stanowić jedynie stan faktycznego władztwa nad rzeczą w sytuacji, gdy prawo wykonywane faktycznie przez posiadacza służy innemu podmiotowi (posiadanie bezprawne) (por. K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2005, s.799). Zgodnie z orzecznictwem Sądów Administracyjnych powyższe rozróżnienie rodzajów posiadania ma znaczenie z tego względu, że idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2007 r., 11 GSK 260/07). Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie wystarczy zatem być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy zobowiązany jest przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy prowadzi na nich działalność rolniczą zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Innymi słowy pojęcie posiadania gruntów rolnych należy wykładać jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim ) rozumieniem niewątpliwie przemawia fakt, że celem płatności jest dofinansowanie do ‘ZAZGODNOSĆ.Z ie produkcji rolnej, pomocy rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co wyklucza dopłaty (Wyrok WSA w Warszawie z dnia 30.12.2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 353/08). Fakt, że poza posiadaniem ustawodawca na gruncie przepisów dotyczących płatności wymaga utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami, wyraźnie wskazuje na faktyczne, rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dacie składania wniosku (por. wyrok NSA z 14 czerwca 2007 r., II GSK 53/07). Dla przyznania płatności istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem (przy spełnieniu pozostałych wymogów kwalifikacyjnych), nie musi on natomiast wykazywać, że przysługuje mu prawo do tego gruntu. Tak bowiem, jak posiadanie przez producenta rolnego tytułu prawnego do gruntu rolnego zgłoszonego we wniosku nie przesądza jeszcze o przyznaniu płatności obszarowych z tego tytułu, tak i niedysponowanie stosownym tytułem prawnym do nieruchomości nie może automatycznie wyłączać rolnika z systemu pomocy (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2007 r., sygn. II GSK 258/06, wszystkie orzeczenia są dostępne na stronie: www.nsa.gov.pl). Uprawnionym do płatności jest bowiem także posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego (por. Komentarz do art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.08.170.1051), [w:] J. Bieluk, D. Łobos-Kotowska, Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Komentarz, Oficyna, 2008). (por. wyrok NSA II GSK 258/06, wyrok NSA II GSK 311/08). Posiadanie powinno mieć charakter trwały. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA II GSK 228/07). Sens płatności polega na rekompensowaniu faktycznie poniesionych kosztów w związku z utrzymaniem gruntów rolnych zgodnie z normami, dlatego płatności przyznawane są osobie, która jest faktycznym użytkownikiem gruntów, która rzeczywiście je uprawia, tzn. decyduje, co uprawiać i dokonuje swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony. Zatem, dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować - co oznacza, ze prawo do płatności przysługuje właśnie podmiotowi, który faktycznie użytkuje działkę rolną. W rozpatrywanej sprawie istotnym jest ustalenie, czy spełnione zostały warunki wskazane w wyżej cytowanych przepisach, tj. czy Pani J. J. posiadała na dzień [...] maja 2014 r. grunty rolne zadeklarowane we wniosku oraz czy rzeczywiście rolniczo gospodarowała na tych gruntach w roku 2014. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu dwóch elementów: elementu fizycznego władania rzeczą oraz elementu psychicznego, rozumianego jako zamiar władania faktycznego. Przenosząc poczynione wyżej rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy organ odwoławczy prawidłowo uznał, że Skarżąca nie użytkowała, jako posiadacz, w sposób wyżej przedstawiony, części gruntów rolnych. Z zeznań świadków wynika, że w latach 2013 - 2014 byli jedynymi użytkownikami działki ewidencyjnej nr [...], stanowiącej paśnik dla bydła. W tym miejscu organ II instancji zasadnie stwierdził, że jeśli nawet, jak twierdzi świadek postępowania Pan A. R., dokonywano w miesiącach czerwiec - lipiec 2014 sporadycznych, drobnych wykoszeń to działań tych z racji czynności jednorazowych nie można uznać jako posiadanie w myśl przepisów rozporządzenia. W odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] ustalenia organu odnośnie braku spełniania przesłanek do uznania Pani J. J. jako użytkownika i posiadacza przedmiotowej działki są także zasadne. Z dołączonego do akt sprawy pisma Wójta Gminy G. wynika, że Skarżąca nie była w posiadaniu i nie użytkowała w 2014 działki ewidencyjnej [...]. Należy zauważyć, iż rolnikowi przysługuje płatność ONW na będące w jego posiadaniu w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego. Przesłanką przyznania płatności ONW jest posiadanie zadeklarowanych gruntów rolnych (§ 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r.) do których ma być przyznana płatność oraz utrzymywanie ich zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Ustawodawca w przypadku płatności ONW nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne, co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od wskazanych postaci posiadania. W konsekwencji powyższego, nie może być więc uznany za posiadacza gospodarstwa rolnego, w rozumieniu art. 7 ust. 1 przywołanej ustawy, ten kto utracił faktyczne władztwo nad gospodarstwem rolnym i związek z jego rolniczym użytkowaniem - chociażby został bezprawnie tego pozbawiony, a nowy posiadacz gruntów został uznany za posiadacza w złej wierze. (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2009r., sygn. akt: II GSK 1012/08). Posiadanie powinno mieć charakter trwały. W trakcie postępowania administracyjnego bezsprzecznie stwierdzono, że Pani J. J. nie spełniła warunków do przyznania płatności do wskazanych gruntów rolnych. W związku z tym, iż Pani J. J. ubiegała się w 2014 roku o płatności ONW do działek ewidencyjnych nr [...], których nie użytkowała, powierzchnię w/w działek rolnych należy traktować jako powierzchnię zawyżoną. ONW - nizinna strefa I; - powierzchnia deklarowana - 4,41 ha, - powierzchnia stwierdzona - 0,21 ha. Obliczenie różnic powierzchniowych; 4,41 ha-0,21 ha = 4,20 ha powierzchnia deklarowana (ha) - powierzchnia stwierdzona (ha) = różnica powierzchniowa (ha) Zgodnie z art. 16 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011 r.) zwanego dalej "rozporządzeniem nr 65/2011", jeśli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50 %, rolnika wyklucza się z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 16 ust 7 ww. rozporządzenia. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane. Zdaniem Sądu zarzut naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, art. 7, 8 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa jest bezzasadny, ponieważ postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - mimo odesłania do zasad sformułowanych w Kpa (art. 21 ust. 1 ustawy) - zostało jednak częściowo zmodyfikowane (art. 21 ust. 2 tej ustawy). Podkreślić należy, że przepis art. 21 ust. 1 ustawy stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kpa, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według art. 21 ust. 2 w postępowaniu w sprawie dotyczącej płatności (...) organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kpa nie stosuje się. Ponadto, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ustawy). W utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych porównanie ww. regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w Kpa wskazuje, że inaczej ustawodawca postrzega zasadę prawdy materialnej w sprawach dotyczących płatności. W przeciwieństwie do 7 i art. 77 § 1 Kpa, organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Drugi z wymienionych przepisów zastąpiony jest w całości przez art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy zawierający odmienną niż Kpa regulację dotyczącą rozpatrzenia materiału dowodowego z wyłączeniem obowiązku jego zbierania z urzędu. Art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy wprowadza modyfikacje w stosowaniu art. 9 Kpa i wskazuje, że w postępowaniach w sprawach dotyczących płatności organ udziela stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Zatem należy stwierdzić iż niezależnie od wyrażonej w art. 9 Kpa zasady ogólnej polegającej na tym, iż na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron oraz ochrony jej interesów w postępowaniu administracyjnym, nie zwalnia to strony od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. Organ administracji publicznej obowiązany jest do przestrzegania zasady swobodnej oceny dowodów art. 80 Kpa. Polega ona m. in. na tym, że organ administracji nie jest związany jakimikolwiek regułami co do wartości poszczególnych dowodów, ocenia dowody za wiarygodne bądź niewiarygodne na podstawie własnego przekonania. Ocena ta powinna być zgodna z wymogami wiedzy, doświadczenia i logiki. Wymieniona zasada ogranicza zakres oceny organu administracji do tych dowodów, które zostały zebrane w toku postępowania dowodowego. Należy wskazać, że organy obydwu instancji wydając swoje rozstrzygnięcia wzięły pod uwagę wszystkie dowody złożone przez Skarżącą w toku prowadzonego postępowania w przedmiotowej sprawie. Materiał dowodowy zebrany w sprawie został oceniony prawidłowo. Wydając decyzję organ I i II instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a także wskazał na przepisy prawa, które miały zastosowanie i które były podstawą wydania rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu zarzut dotyczący naruszenia art. 16 ust. 5 rozporządzenia 65/2011 nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie różnica, zarówno w strefie I ONW jak i w II strefie ONW, pomiędzy obszarem zatwierdzonym przekracza 50%, zatem wskazany przepis został zastosowany prawidłowo. Także zarzut dotyczący naruszenia § 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia jest nieuzasadniony. W przedmiotowej sprawie bezsprzecznie ustalono, że Pani J. J. nie była w 2014 r. w posiadaniu spornych działek ewidencyjnych. Skarżąca nie przedstawiła w prowadzonym postępowaniu o przyznanie płatności na 2014 rok żadnego dowodu, na podstawie którego skutecznie można byłoby podważyć ustalenia organów, stanowiące podstawę wydanej w niniejszej sprawie decyzji. W aktach sprawy nie ma żadnego dowodu, który dowodziłby zasadności twierdzeń Skarżącej, albo nawet tylko je uprawdopodabniał. Skarżąca nie podważyła ustaleń organu w zakresie odnoszącym się do przedmiotowych działek ewidencyjnych. Zdaniem Sądu, na co słusznie wskazał organ, w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 73 rozporządzenia nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.), zgodnie z którym obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Wniosek Skarżącej nie był bowiem prawidłowy pod względem faktycznym, a Skarżąca nie wykazała skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych. W wyroku z dnia 14.10.2010 r., sygn. akt II GSK 875/09 NSA wskazał, iż "zdaniem Sądu w sprawie można mówić o niedbalstwie wnioskodawcy. Producent rolny, składając wniosek o płatności, winien wskazać w nim stan faktyczny użytkowanych rolniczo przez siebie gruntów (zarówno odnośnie powierzchni upraw, jak i ich rodzaju) (...)". trzeba też pamiętać, że składając wniosek na urzędowym formularzu Pani J. J. oświadczyła, że zna zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem (część. IX wniosku Oświadczenia i zobowiązania). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 08.07.2009 r., sygn. akt II GSK 1115/08 wskazał: "(...) odpowiedzialność za treść merytoryczną wniosku ponosi producent rolny, m.in. także za skutki zgłoszenia danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Uzasadnieniem takiego stanowiska jest wzgląd na wykonywanie przez producenta rolnego swojej działalności zawodowo i na własny rachunek. (...) Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło