I SA/Bk 241/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. R. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. od dochodów osiągniętych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz straty ze źródła przychodu, jakim są kapitały pieniężne za 2008 r. p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. C. R. D. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką U. D. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, która obecnie nie przynosi dochodu. U. D. również nie osiąga dochodu. W skład majątku skarżącego wchodzi: dom o powierzchni [...] m²; grunty rolne o powierzchni [...] ha; budynek magazynowy o powierzchni [...] m²; hala montażu o powierzchni [...] m²; budynek biurowy o powierzchni [...] m². Wyszczególnione składniki majątku są współwłasnością wnioskodawcy i jego współmałżonki, są również obciążone hipoteką na rzecz banków [...] i [...]. Na bazie w/w nieruchomości C. R. D. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie ich wynajmu. Skarżący posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu swego wniosku skarżący podniósł, iż na utrzymanie rodziny wydaje minimalne kwoty w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencjonalnych (k. 209 - 210). Do wniosku skarżący dołączył wydruki z księgi przychodów i rozchodów za okres styczeń – maj 2012 r. działalności gospodarczej jego firmy [...] D. C. oraz żony [...] D. U. (k. 211-212). W odpowiedzi na wezwania referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 06 lipca 2012 r. (k. 214) C. R. D. wyszczególnił ponoszone miesięczne wydatki rodziny, w tym: energia elektryczna około 150 zł; woda około 130 zł; żywność – 1.000 zł; telefon – 0 zł, opieka medyczna – 0 zł, spłaty rat zaciągniętych kredytów łącznie 7.300 zł. Skarżący ma zaległości płatnicze na rzecz: podatku dochodowego od osób fizycznych - 727.027 zł, kredytu w wysokości 40.248 zł oraz 695.650 zł. U. D. ma zamknięty rachunek bankowy (k. 234). Do akt sprawy C. R. D. dołączył: informację o zmianie oprocentowania kredytu z dnia 01 lipca 2012 r. Bank [...] (k. 225); harmonogram spłaty rat kredytu hipotecznego w banku [...] (k. 226); zawiadomienia z dnia [...] lipca 2009 r. oraz [...] sierpnia 2009 r. o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat (k.227-229); zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia [...] lipca 2011 r. i [...] lipca 2009 r. (k. 230-232); dokument księgowy – sumowanie księgi firmy [...] C. D. za okres styczeń - czerwiec 2012 (k. 233); dokument księgowy – sumowanie księgi firmy [...] U. D. za okres styczeń - czerwiec 2012 r. (k. 234); zawiadomienie [...] o zamknięciu rachunku bankowego firmy [...] U.D. z powodu brak obrotów (k. 235). W tym miejscu należy podkreślić, iż wnioskodawca nie uczynił zadość obowiązkowi nałożonemu na niego we wzmiankowanym wezwaniu z dnia 06 lipca 2012 r. (k. 214) w części dotyczącej nadesłania wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy i prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa. W odpowiedzi na wezwania referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 07 sierpnia 2012 r. (k. 237) C. R. D. dodatkowo wskazał, iż bieżące utrzymanie rodziny (w tym spłata zaciągniętych kredytów) odbywa się z uzyskiwanych dochodów, przy czym posiada on zaległości na rzecz dostawców, towarów i usług, co oznacza, iż uwidocznione po stronie kosztów uzyskania przychodów wydatki nie wszystkie są opłacone. Do pisma tego skarżący dołączył dokumenty potwierdzające część ponoszonych wydatków (k. 240-255). Wskazał również, iż jego aktualne zadłużenie w banku potwierdzają złożony harmonogram spłat kredytu z dnia [...]11.2011 r. oraz informacja o zmianie stopy oprocentowania z dnia [...]05.2012 r. i [...]07.2012 r. (k. 239,246-248). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż źródłem miesięcznego utrzymania dwuosobowej rodziny pozostaje dochód uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej [...] C. D. z siedzibą w A. Obecnie dochód przynosi mu wynajem nieruchomości. W 2012 r. (w okresie od [...] stycznia do [...] czerwca) wnioskodawca z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej osiągnął przychód w wysokości 28.423,93 zł, przy wykazanej stracie 64.029,24 zł (k. 233). W maju br. przedsiębiorstwo wykazało stratę w kwocie 6.981,45 zł, przy przychodzie 4.710,98 zł (k. 214). Za miesiąc czerwiec br. strata firmy wyniosła 7.664,54 zł, przy uzyskanym przychodzie 4.641,52 zł (k. 233). U. D. prowadzi firmę [...] z siedzibą w A. (naprawa i konserwacja statków, platform i konstrukcji pływających; obróbka mechaniczna elementów metalowych i inne – k. 59). Przedsiębiorstwo to nie posiada środków trwałych (k. 63 – 64), dodatkowo zarówno w roku podatkowym 2011 i jak i w roku bieżącym nie uzyskało żadnego przychodu (k. 55 – 58, 233). Wydatki miesięczne rodziny to 8.520,82 zł, w tym: ubezpieczenie na życie – 103,83 zł; Canal+ Cyfrowy – 206 zł, woda i kanalizacji – 448,61 zł, energia elektryczna – 316,58 zł; woda – 130 zł; żywność – 1.000 zł; raty spłaty zaciągniętych kredytów (łącznie w lipcu br.) – 6.315,80 zł (k. 224, 244-242,250-255). Wnioskodawca spłaca dwa kredyty hipoteczne tj. zaciągnięty dnia [...] maja 2007 r. na okres 29 lat na kwotę 850.000 zł (rata spłaty za lipiec br. 5.504,86 zł – k. 34,242) oraz udzielony dnia [...] lipca 2003 r. na okres 8 lat na kwotę 100.000 zł (rata spłaty za lipiec br. 810,94 zł – k. 33,244). W lipcu 2011 r. skarżącemu zajęto wierzytelności na łączną sumę (należność główna wraz z odsetkami) 2.344.560,71 zł (k. 230-231). W lipcu i sierpniu 2009 r. zajęto wnioskodawcy rachunek bankowy w celu zaspokojenia należności (wraz z odsetkami) na łączną kwotę 12.347.992,88 zł (k. 48). Majątek C. R. D. stanowi: dom o powierzchni [...] m² (współwłasność); grunty rolne o powierzchni [...] ha (współwłasność); budynek magazynowy o powierzchni [...] m²; hala montażu o powierzchni [...] m²; budynek biurowy o powierzchni [...] m². Poszczególne składniki majątku są obciążone hipoteką. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna C. R. D. uzasadnia tezę, iż jest on w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie niniejszej, które na obecnym etapie ograniczają się do uiszczenia wpisu w kwocie 3.636 zł (k. 205). W tym miejscu należy wskazać, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Mając powyższe na uwadze w sprawie niniejszej należało stwierdzić, iż treść złożonego przez C. R. D. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej rodziny w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy podkreślić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legły rozbieżności między deklarowanym dochodem miesięcznym, a właściwie jego brakiem, a wykazanymi wydatkami, które wynoszą łącznie ze spłatą zobowiązań kredytowych ponad 8.500 zł. Tym bardziej, iż z dokumentów księgowych przedłożonych przez wnioskodawcę, wynika, iż od stycznia 2012 r. jego działalność gospodarcza na datę [...] czerwca 2012 r. nie przyniosła żadnego dochodu, a jedynie stratę w wysokości 64.029,24 zł (k. 233). Wprawdzie wnioskodawca podniósł, iż bieżące utrzymanie rodziny, w tym spłata kredytów, odbywa się z uzyskiwanych dochodów, ale kosztem zaległości na rzecz dostawców towarów i usług, ale twierdzenia takie również są niewiarygodne. W maju br. przedsiębiorstwo wykazało stratę w kwocie 6.981,45 zł, przy przychodzie 4.710,98 zł (k. 214). Za miesiąc czerwiec br. strata firmy wyniosła 7.664,54 zł, przy uzyskanym przychodzie 4.641,52 zł (k. 233). Powyższe dane wskazują, iż de facto skarżący uzyskał w maju i czerwcu 2012 r. przychód w kwocie około 5.000 zł, natomiast na bieżące utrzymanie wydał ponad 8.000 zł. Zestawiając zatem już osiągnięty przychód (a nie dochód) z wykazanymi miesięcznymi wydatkami, należało stwierdzić, iż te wydatki przekraczają znacznie deklarowane dochody. Skarżący przy tym nie wykazał, przy tym żadnych innych źródeł finansowania bieżącego utrzymania rodziny. Ponadto okoliczność w miarę terminowego spłacania zaciągniętych dwóch kredytów, miesięcznie na łączną kwotę 6.315,80 zł (k. 224, 244-242,250-255) także wskazuje, iż rodzina skarżącego posiadać płynność finansową i nie zalega ze spłatą bieżących rachunków lub zobowiązań kredytowych. Dodatkowo nienadesłanie przez skarżącego wymaganego wyciągu z rachunku bankowego skarżącego (k. 214) i prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa w praktyce uniemożliwia ustalenie, jakimi kwotami dysponował wnioskodawca w przedmiotowym okresie i w jakiej części polegały one zajęciu. Skarżący przy tym nie przedstawił żadnych dokumentów wskazujących aktualnie zadłużenie wynikające z należności wskazanych w zawiadomieniach o zajęciu rachunków oraz wierzytelności wydanych w 2009 i 2011 r. W tych okolicznościach niewątpliwie należy wskazać, iż skarżący nie udowodnił, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powyższe okoliczności prowadzą również do wniosku, iż C. R. D. bądź to nie wskazał rzeczywistych kwot osiąganych przez jego rodzinę dochodów czy też ponoszonych wydatków, bądź posiadane środki przeznacza na cele, którym nie sposób przyznać pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami postępowania sądowego. Przedstawione zatem okoliczności odnośnie dochodów skarżącego oraz jego wydatków przeczą zasadom logiki i życiowego doświadczenia (podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 240/09, postanowieniu z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II OZ 952/08 i postanowieniu z dnia 31 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 272/08). Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazać się szczególną zapobiegliwością i przezornością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, gdyż wiąże się ona ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym ponoszenia kosztów sądowych ( vide: T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 632; postanowienie NSA z dnia 06 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/2004, publ. ONSAiWSA 2005/1/8 ). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08, publ. LEX nr 479125 wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (vide: postanowienia NSA z dnia 05 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 227/08, niepubl. i z dnia 03 września 2010 r. sygn. akt II FZ 335/10, niepubl.). Powyższe okoliczności, a w szczególności niewiarygodne oświadczenia przede wszystkim w zakresie wysokości osiąganego dochodu w kontekście ponoszonych wydatków oraz fakt posiadania majątku nie pozwalają na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.