I SA/Bk 379/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi F. C. na postanowienie Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oddala skargę U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. W dniu [...] kwietnia 2009 r. Pan F. C. (dalej zwany także jako: "Skarżący"), wniósł do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) w S. prośbę o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku o pomoc finansową i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. uznał, iż Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć nastąpiło bez jego winy i postanowieniem z [...] maja 2009 r., nr [...], odmówił Skarżącemu przywrócenia tego terminu. Powyższe rozstrzygniecie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z [...] lipca 2009 r., nr [...]. Organ odwoławczy uznał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za zasadne, pomimo wadliwej argumentacji zawartej w jego uzasadnieniu. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z regulacji § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2005 r., Nr 286, poz. 2870 ze zm., dalej jako "rozporządzenie"), wynika, iż złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu plus 7 dni, kształtuje prawo producentów rolnych do otrzymania płatności w czwartym i piątym roku przyznawania pomocy finansowej, tym samym wpływa na jego sytuację materialnoprawną. Z uwagi na materialnoprawny charakter terminu przewidzianego na złożenie oświadczenia, nie można skutecznie domagać się jego przywrócenia w oparciu o art. 58 i 59 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej w skrócie: "k.p.a."). Po rozpatrzeniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 17 grudnia 2009 r. sygn. I SA/Bk 410/09 oddalił skargę jako niezasadną., podzielając pogląd organu co do materialnoprawnego charakteru terminu o którym mowa w § 8 ust.2 rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 2 marca 2011 r. sygn. II GSK 289/10 uchylił ww. wyrok sądu pierwszej instancji uznając, że sąd dokonał błędnej wykładni § 8 i § 9 rozporządzenia w zakresie charakteru prawnego terminu określonego w § 8 ust. 2 rozporządzenia. W konsekwencji NSA uznał, że sąd pierwszej instancji wadliwie zaakceptował niedokonanie przez organ odwoławczy oceny wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 18 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 142/11 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że termin 6-miesięczny do zrealizowania przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (§ 8 ust.1 pkt 1), jest terminem materialnym, natomiast określony w § 8 ust. 2 rozporządzenia 7-dniowy termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego jest terminem procesowym, w związku z czym mają zastosowanie przepisy art. 58 i 59 k.p.a. Sąd podniósł, że ze względu na treść zażalenia, w którym Skarżący zarzuca, że organ pierwszej instancji dokonał niedopuszczalnego merytorycznego rozpoznania wniosku, sugerując się tytułem pisma z [...] kwietnia 2009 r., gdy tymczasem wniosek "był de facto wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu", przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy w pierwszej kolejności powinien ustalić treść żądania Skarżącego, a następnie w zależności od poczynionych ustaleń dokonać kontroli wniosku o przywrócenie terminu. W związku z powyższym Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wezwał Skarżącego do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący poinformował, że złożony w dniu [...].04.2009 r. wniosek dotyczył przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku o pomoc finansową na działanie Wspieranie gospodarstw niskotowarowych i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Postanowieniem z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z [...] maja 2009 r. o odmowie przywrócenia terminu. W uzasadnieniu organ podniósł, że Skarżący w decyzji z dnia [...].02.2006 r. otrzymał informację dotyczącą warunków jakie należy spełnić aby płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku nie została wstrzymana. Strona skarżąca złożyła oświadczenie, że zna zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego (część X- Oświadczenia i zobowiązania). W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że bezzasadne jest twierdzenie Skarżącego, że o realizacji zadeklarowanych przedsięwzięć dowiedział się z zawiadomienia o wszczęciu postępowania w dniu [...] kwietnia 2009 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził również, że podnoszona przez Skarżącego okoliczność, że niezłożenie w terminie oświadczenia nastąpiło w związku z wystąpieniem jego ewentualnej niezdolności do pracy w wyniku choroby lub wypadku, nie uprawnia do skutecznego ubiegania się o przywrócenie terminu na dokonanie tej czynności. Zdaniem organu, skoro Skarżący ustanowił pełnomocnika, to powinien wyręczać go w czynnościach procesowych. Organ podniósł, że strona skarżąca nie wykazała, że uchybienie terminu nastąpiło z winy pełnomocnika. Odnośnie braku rozeznania, które wpływy na rachunku bankowym Skarżącego stanowiły płatność niskotowarową, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR uznał je za bezzasadne, twierdząc, że każdy posiadacz rachunku bankowego może określić termin i źródło wpłat dokonywanych na jego konto. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia przedmiotowego oświadczenia. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 58 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a., przez niezasadne uznanie, że niedotrzymanie terminu nastąpiło z winy Skarżącego, a nie z winy organu, który zaniedbał obowiązek prawidłowego pouczenia o okolicznościach faktycznych mających wpływ na bieg terminów, a przez to ich niedotrzymanie przez Skarżącego. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że udzielone przez Skarżącego pełnomocnictwo nie obejmowało praw dostępu pełnomocnika do konta bankowego mocodawcy. W związku z powyższym pełnomocnik nie wiedział kiedy pieniądze wpłynęły na konto mocodawcy, a także kiedy rozpoczął bieg termin 6 miesięcy do zrealizowania przedsięwzięcia zgodnie z Planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego a następnie termin 7 dni na złożenie oświadczenia zrealizowaniu przedsięwzięć określonych we wniosku, jak i dołączenie dokumentów potwierdzających wiarygodność oświadczenia-którego termin uchybił Skarżący. Zdaniem pełnomocnika, organ powinien poinformować beneficjenta o fakcie przekazania pieniędzy na konto, skoro zaś tego nie uczynił to uchybienie terminu nastąpiło z winy organu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z 28 listopada 2011 r. Skarżący nadmienił uzupełniająco, że organy naruszyły art. 9 k.p.a., gdyż nie poinformowały go o przekazaniu pieniędzy na konto oraz, że w decyzji z [...] lutego 2006 r. organ pierwszej instancji nie udzielił mu należytej informacji natury prawnej dotyczącej procedur i zasad 5-letniej płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które mogło być podstawą uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora P. Oddziału ARiMR w Ł. Na wstępie przypomnieć należy, że zarówno skład orzekający w sprawie, jak i organ administracyjny ponownie wydający postanowienie, na mocy art. 153 ustawy z 30 lipca 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.), dalej w skrócie, jako: "p.p.s.a.", związany był oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 18 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 142/11. We wspomnianym orzeczeniu Sąd stosując się do wytycznych NSA zawartych w wyroku z 2 marca 2011 r. sygn. II GSK 289/10 stwierdził, że termin 6-miesięczny do zrealizowania przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (§ 8 ust.1 pkt 1), jest terminem materialnym, natomiast określony w § 8 ust. 2 rozporządzenia 7-dniowy termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego jest terminem procesowym, w związku z czym mają zastosowanie przepisy art. 58 i 59 k.p.a. Jednocześnie w powyższym wyroku Sąd podniósł, że ze względu na treść zażalenia, w którym Skarżący zarzuca, że organ pierwszej instancji dokonał niedopuszczalnego merytorycznego rozpoznania wniosku, sugerując się tytułem pisma z [...] kwietnia 2009 r., gdy tymczasem wniosek "był de facto wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu", przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy w pierwszej kolejności powinien ustalić treść żądania Skarżącego, a następnie w zależności od poczynionych ustaleń dokonać kontroli wniosku o przywrócenie terminu. Organ, ponownie rozpoznając sprawę, odnosząc się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zawartych w wyroku z 18 maja 2011 r. po uprzednim wezwaniu Skarżącego ustalił, że złożony w dniu [...] kwietnia 2009 r. wniosek był wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku o pomoc finansową na działanie Wspieranie gospodarstw niskotowarowych i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. W dalszej kolejności organ odwoławczy dokonał ustaleń odnośnie wystąpienia przesłanek do przywrócenia terminu na złożenie ww. oświadczenia. Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: (1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; (2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; (3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w tym przypadku wniesienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku); (4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W świetle powołanego przepisu osoba zainteresowana zobowiązana jest uprawdopodobnić brak swej winy, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem). W okolicznościach niniejszej sprawy podstawowe znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia złożonego przez Skarżącego wniosku o przywrócenie terminu ma, zawarta w art. 58 § 1 kpa przesłanka braku winy. Z utrwalonego orzecznictwa NSA wynika, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, LEX nr 36221, wyrok NSA z dnia 13 października 1999r., III SA 1436/99, LEX nr 40057, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, LEX nr 43285, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, LEX nr 33415). W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi też żadnych wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 kpa, musi odbywać się z odniesieniem do okoliczności konkretnego przypadku i osobniczych cech strony (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 30 listopada 2006r., sygn. akt II OSK 1397/05 oraz WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 3 lutego 2009r. IV SA/Gl 381/09, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że organ odwoławczy w sposób logiczny i wyczerpujący uzasadnił odmowę przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego oświadczenia, wskazując przy tym na nieuprawdopodobnienie przez stronę skarżącą braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu nie można bowiem zgodzić się ze stroną skarżącą, która twierdzi, że pełnomocnik (syn Skarżącego) nie wiedział kiedy pieniądze wpłynęły na konto mocodawcy, a przez to kiedy rozpoczął bieg 6-miesięczny termin do zrealizowania przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Z akt sprawy wynika bowiem, że płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, Agencja przekazała na konto bankowe Skarżącego w dniu [...].04.2008 r. oraz, że Skarżący przedmiotowe oświadczenie złożył dopiero w dniu [...] grudnia 2008 r. , czyli po upływie 7 dni. Poza tym jak słusznie stwierdził organ, skoro Skarżący ustanowił w dniu [...] listopada 2007 r. na czas nieokreślony pełnomocnika, to tym samym scedował na niego obowiązek dokonywania czynności prawnych w swoim imieniu ze skutkiem bezpośrednim dla siebie. Powyższe zobowiązywało pełnomocnika do zainteresowania się jakie obowiązki wynikają z uczestnictwa w działaniu wspieranie gospodarstw niskotowarowych, którego beneficjentem był mocodawca. Ponadto jak słusznie zaznaczył organ odwoławczy, Skarżący nie wskazał, aby jakakolwiek przyczyna w uchybieniu terminu istniała po stronie pełnomocnika. Również podnoszona okoliczność niezłożenia w terminie przedmiotowego oświadczenia z powodu niezdolności do pracy wywołanej chorobą Skarżącego nie jest wystarczającą przesłanką do ubiegania się o przywrócenie terminu. Choroba strony mogłaby być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdyby rzeczywiście uniemożliwiała stronie podjęcie czynności procesowej, a przy tym strona niemiałaby możliwości skorzystania z pomocy domownika lub rodziny, czy też innych osób. Okoliczności te winny być zaś uprawdopodobnione jakimkolwiek dokumentem (zob. wyrok WSA w Warszawie z 12 października 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 1917/06, opubl. LEX nr 492347). Tymczasem jak to już zostało wcześniej podniesione, Skarżący miał ustanowionego pełnomocnika do działania w jego imieniu. Nie uprawdopodobnił też faktu choroby zaświadczeniem lekarskim. Ponadto Sąd stwierdził, że bezzasadny jest zarzut naruszenia zasady informowania stron, o którym mowa w art. 9 k.p.a. Skarżący w sposób wyczerpujący został poinformowany przez organ administracji o trybie postępowania i obowiązkach jakie ciążą na beneficjencie płatności niskotowarowej. Z akt sprawy wynika , że decyzją nr [...]z [...] lutego 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał Skarżącemu pomoc finansową dla gospodarstwa niskotowarowego. Wiadomo, że decyzja zawierała informację, że świadczenie będzie realizowane przez 5 kolejnych lat z zastrzeżeniem § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia, który stanowi, iż płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku wypłaca się, jeżeli producent rolny zrealizował przedsięwzięcie zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu oraz, jeżeli złoży Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć w ciągu 7 dni po upływie ww. terminu. Ponadto z akt sprawy wynika, że Skarżący we wniosku z [...] marca 2005 r. złożył oświadczenie, iż znane mu są zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oraz, że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych" (k. 1 akt administracyjnych). Z akt sprawy wynika również, że płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, Agencja przekazała na konto bankowe Skarżącego w dniu [...].04.2008 r. W tym stanie rzeczy tutejszy skład orzekający w pełni podziela argumentację rozstrzygnięcia organu odwoławczego, albowiem jest ona zgodna z obowiązującym prawem. Sąd administracyjny niezwiązany granicami skargi nie stwierdził innych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.